وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

توصیف خدا در قرآن

توصیف خدا در قرآن

چیستی خدا

در مورد چیستی «خداوند»، توضیح دهید. قرآن چگونه خدا را معرفی کرده است؟

قرآن کریم در پی آن است که خداوند را به کامل‌ترین وجه از طریق اسما و صفاتش، به انسان بشناساند. از دیدگاه قرآن، خداوند گشایش‌بخش و دانا،[۹۹] سریع‌ترین حساب‌گر، زنده و پاینده،[۱۰۰] والا، بزرگ و دارای حقیقت،[۱۰۱] صاحب شکوه و ارجمندی[۱۰۲] و بی‌نیاز است.[۱۰۳]

آنکه دولت آفرید و دو سرا         ملک دولت‌ها چه کار آید ورا[۱۰۴]

از نظر قرآن، خداوند «متعال» است[۱۰۵]؛ یعنی، او از هر چه در وهم ما آید، بالاتر است و هرگز ما نمی‌توانیم حقیقت او و جمال و جلال او را – آن‌گونه که هست – در یابیم.[۱۰۶]

ای برون از وهم و قال و قیل من         خاک بر فرق من و تمثیل من[۱۰۷]

خداوند، یکی است و جز او خدایی نیست؛[۱۰۸] او یکتا و یگانه است[۱۰۹] و هیچ چیز مثل و مانند او نیست.[۱۱۰]

او پادشاه راستین جهان هستی، پاک از هر عیب، سلامت بخش، مراقب بر همه‌چیز، عزیز، اصلاح‌گر، ترمیم کننده و شایسته بزرگی است[۱۱۱] و او بر همه‌چیز قادر و توانا است.[۱۱۲]

گفت صوفی قادر است آن مستعان
که کند سودای ما را بی‌زیان
آن که آتش را کند ورد و شجر
هم تواند کرد این را بی‌ضرر
آن که گل آرد برون از عین خار
هم تواند کرد این دی را بهار
آن که زو هر سرو آزادی کند
قادر است ار غصه را شادی کند
[۱۱۳] 

او خدایی است «بخشنده و مهربان» و این دو صفت، چنان در او متجلّی است که تمامی سوره‌های قرآن را با آن آغاز کرده است: (بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ) و آن‌چنان خدایی است که مهربانی و بخشایش را بر خود فرض کرده است.[۱۱۴]

خداوند، در غایت بزرگی و عظمت است؛ اما به انسان از رگ گردن نزدیک‌تر می‌باشد و حتی وسوسه‌های نفس او را نیز می‌داند.[۱۱۵]

آنچه حق است اقرب از حبل الورید
تو فکنده تیر فکرت را بعید
ای کمان و تیرها برساخته!
صید نزدیک و تو دور انداخته
[۱۱۶] 

او خدایی است:

آمرزنده و نیرومند،[۱۱۷]

توبه‌پذیر،[۱۱۸]

دوست‌دار،[۱۱۹]

دارای نعمت،[۱۲۰]

دارای رحمت،[۱۲۱]

بسیار توبه‌پذیر[۱۲۲]

و دارای فضل بزرگ.[۱۲۳]

وِزْر او و صد وزیر و صد هزار
نیست گرداند خدا از یک شرار
پرورد در آتش ابراهیم را
ایمنی روح سازد بیم را
از سبب سوزیش من سودایی‌ام
در خیالاتش چو سوفسطایی‌ام
[۱۲۴] 

خداوند، آفریننده جهان هستی و آسمان‌ها و زمین،[۱۲۵] صاحب اختیار، مالک و مدبّر همه شئون و پروردگار همه عالمیان[۱۲۶] است. او هیچ شریکی ندارد،

نه در آفرینش و سلطنت و نه در ربوبیّت، حکم کردن، شفاعت و هیچ کمالی دیگر.[۱۲۷]

غیر از خداوند، هرکس نصیب و بهره‌ای از «کمال» دارد، از او وام گرفته است.[۱۲۸]

ای همایی که همایان فرخی!
از تو دارند و سخاوت هر سخی
ای کریمی که کرم‌های جهان!
محو گردد پیش ایثارت نهان
ای لطیفی که گل سرخت بدید!
از خجالت پیرهن را بر درید
[۱۲۹] 

دست رحمت و قدرت الهی، گشوده ‌است و هرگونه که بخواهد می‌بخشد و روزی می‌دهد.[۱۳۰] هر جا که باشیم، او با ما است و به آنچه می‌کنیم، دانا است.[۱۳۱] در واقع به هر جا روی کنیم، خدا آنجا است.[۱۳۲]

گر به جهل آییم، آن زندان اوست
ور به علم آییم، آن ایوان اوست
ور به خواب آییم، مستان وییم
ور به بیداری به دستان وییم
ور بگرییم، ابر پر زرق وییم
ور بخندیم، آن زمان برق وییم
ور به خشم و جنگ عکس قهر اوست
ور به صلح و عذر، عکس مهر اوست
[۱۳۳] 

او خدایی است که دعاها را می‌شنود و اجابت می‌کند.[۱۳۴]

ای دهنده عقل‌ها! فریادرس
تا نخواهی تو نخواهد هیچ کس
هم طلب از توست وهم آن نیکویی
ما که ایم؟ اوّل تویی، آخر تویی
هم بگو تو، هم تو بشنو، هم تو باش
ما همه لاشیم با چندین تراش
[۱۳۵]

[۹۹]. بقره (۲)، آیه ۱۱۵.
[۱۰۰]. انعام (۶)، آیه ۶۲ و طه (۲۰)، آیه ۱۱۱.
[۱۰۱]. لقمان (۳۱)، آیه ۳۰.
[۱۰۲]. الرحمن (۵۵)، آیه ۲۷.
[۱۰۳]. اخلاص (۱۱۲)، آیه ۲.
[۱۰۴]. مثنوی، دفتر اول، بیت ۳۱۴۳.
[۱۰۵]. طه (۲۰)، آیه ۱۱۴.
[۱۰۶]. انعام (۶)، آیه ۱۰۰.
[۱۰۷]. مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۳۱۸.
[۱۰۸]. آل عمران (۳)، آیه ۱۸.
[۱۰۹]. اخلاص (۱۱۲)، آیه ۱ و نحل (۱۶)، آیه ۱۵.
[۱۱۰]. شوری (۴۲)، آیه ۱۱.
[۱۱۱]. حشر (۵۹)، آیه ۲۳.
[۱۱۲]. بقره (۲)، آیه ۲۸۴.
[۱۱۳]. مثنوی، دفتر ششم، ابیات ۱۷۳۹ – ۱۷۴۲.
[۱۱۴]. انعام (۶)، آیه ۱۲.
[۱۱۵]. ق (۵۰)، آیه ۱۶.
[۱۱۶]. مثنوی، دفتر ششم، ابیات ۲۲۵۳ و ۲۳۵۴.
[۱۱۷]. غافر (۴۰)، آیه ۳؛ انفال (۸)، آیه ۸.
[۱۱۸]. آل عمران (۳)، آیه ۸.
[۱۱۹]. بروج (۸۵)، آیه ۱۴.
[۱۲۰]. غافر (۴۰)، آیه ۳.
[۱۲۱]. انعام (۶)، آیه ۱۲۳.
[۱۲۲]. بقره (۲)، آیه ۳۷.
[۱۲۳]. آل عمران (۳)، آیه ۷۴.
[۱۲۴]. مثنوی، دفتر اول، ابیات ۵۴۴، ۵۴۷ و ۵۴۸.
[۱۲۵]. حشر (۵۹)، آیه ۲۴؛ انعام (۶)، آیه ۱۴.
[۱۲۶]. فاتحه (۱)، آیه ۲.
[۱۲۷]. انعام (۶)، آیات ۱۶۲، ۱۶۴ و ۵۷؛ زمر(۳۹)، آیه ۴۴.
[۱۲۸]. فاطر (۳۵)، آیه ۱۵.
[۱۲۹]. مثنوی، دفتر پنجم، ابیات ۴۰۹۰ – ۴۰۹۲.
[۱۳۰]. مائده (۵)، آیه ۶۴.
[۱۳۱]. حدید (۵۷)، آیه ۴.
[۱۳۲]. بقره (۲)، آیه ۱۱۵.
[۱۳۳]. مثنوی، دفتر اول، ابیات ۱۵۱۰ – ۱۵۱۳.
[۱۳۴]. غافر (۴۰)، آیه ۶۰.
[۱۳۵]. مثنوی، دفتر ششم، ابیات ۱۴۳۸ – ۱۴۴۰.

  • منبع: هدانا برگرفته از پرسمان، خداشناسى / مؤلف محمدرضا كاشفى

حتما بخوانيد

ویژه نامه اعتقادات و پاسخ به شبهات

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.