وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

چرا شطرنج حلال شد

چرا شطرنج حلال شد

جزء ۶
سوره مائده، آيه ۹۰

 

 

حرمت قمار و شطرنج

 

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»۱۶۱؛ «اى كسانى كه ايمان آورده ايد، شراب و قمار و بت ها و تيرهاى قرعه پليدند [و] از عمل شيطانند. پس، از آنها دورى گزينيد؛ باشد كه رستگار شويد».

پرسش . از قديم مى گفتند: حلال و حرام پيامبر صلى الله عليه و آله، تا قيامت باقى است۱۶۲؛ چطور شد بعد از انقلاب شطرنج حلال شد؟ اگر بچه اى شطرنج داخل خانه مى آورد، پدر و مادرش آن را در خانه نگه نمى داشتند و مى گفتند: اگر شطرنج در خانه باشد، ملائكه نفرين مى كنند و بركت نازل نمى شود؛ ولى حالا نه تنها در خانه ها هست، بلكه جمهورى اسلامى فدراسيون شطرنج درست كرده، چرا؟

در اين باره گفتنى است كه حلال خدا، تا روز قيامت حلال است و حرام خدا هم تا روز قيامت حرام است و حكم خدا، عوض نمى شود؛ ولى گاهى موضوع عوض مى شود؛ به طور مثال، «شراب»، اول انگور است و در مرحله دوم، شراب مى شود و در مرحله سوم، سركه و اگر آن شراب را بجوشانند و دو سوم آن برود، شيره مى شود. بنابراين، يك ماده و يك مايع، چه بسا حرام باشد؛ ولى وقتى ماهيتش عوض شود، حلال شود.۱۶۳ در اين موارد، موضوع عوض مى شود؛ ولى حكم خدا، ثابت است و اين، معقول است.

از حضرت امام راحل (قدس سره الشريف) در اين مورد سؤال كرده بودند كه شطرنج امروزه از وسيله قمار، خارج شده، به عنوان يك بازى فكرى و ورزش درآمده است و به همين علت، فدراسيون شطرنج، مانند فدراسيون فوتبال و واليبال، در بخش ورزشى، فعاليت مى كند و اين خودش قرينه بر اين است كه امروزه به شطرنج، به ديد ورزش نگريسته مى شود و نه وسيله قمار؛ گرچه ممكن است افراد اندكى هنوز با آن قمار كنند. امام خمينى(ره) جواب فرمود: بر فرض مذكور، اگر شرط بندى و بُرد و باخت نباشد، اشكالى ندارد.

پس مسئله، دو «اگر» دارد؛
۱. اگر از وسيله قمار بودن، خارج شده باشد.
۲. اگر شرط بندى در كار نباشد.

تحقق و تشخيص اين اگرها و اين كه موضوع عوض شده يا نشده، با فقيه نيست؛ بلكه با اهل فن و عرف و يا خود شخص است.

در حال حاضر، تقريبا مى دانيم كه شطرنج از وسيله قمار بودن خارج شده، با اين وجود، برخى از مراجع باز هم مى فرمايند كه حرام است.

 

اين چه توجيهى دارد؟

به تعبير ديگر، سؤال كننده مى گويد: وقتى براى مراجع ثابت مى كنيم كه شطرنج وسيله قمار نيست، باز هم مى گويند حرام است!
در اين باره بايد دانست كه برخى مراجع بزرگوار، موضوع حرمت شطرنج را قمار و برد و باخت نمى دانند؛ بلكه مى گويند: در خصوص شطرنج، رواياتى هست كه خود شطرنج بماهو شطرنج، موضوع حرمت است؛ چه با آن قمار شود يا نشود.

امام چرا اين جور نمى فرمود؟

اين، يك بحث اجتهادى است. امام راحل، سند اين روايات را قابل خدشه مى دانست. پس امام(ره)، اين احاديث را ديده بود و با اين وجود، نظر كارشناسى وى اين بود كه چون شطرنج وسيله قمار بوده، حرام شده است و اگر از وسيله قمار بودن خارج شود، حكم، عوض مى شود و خود وسيله شطرنج، موضوعيت ندارد.

۱۶۱. مائده ۵، آيه ۹۰.

۱۶۲. الكافى، ج ۱، ص ۵۸، باب البدع؛ «… سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنِ الْحَلَالِ وَ الْحَرَامِ فَقَالَ حَلَالُ مُحَمَّدٍ حَلَالٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ حَرَامُهُ حَرَامٌ أَبَداً إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا يَكُونُ غَيْرُهُ وَ لَا يَجِيءُ غيرهُ».

منبع: سایت هدانا برگرفته از پرسمان، تفسیر آیات برگزیده (جلد اول).

حتما بخوانيد

 

ویژه نامه قرآن پژوهی

 

[به این نوشته امتیاز بدهید]
[total: 1 امتیاز: ۱]
🔗 لینک کوتاه

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.