پژوهشي پيرامون قمر در عقربReviewed by مهدي يوسف وند on May 19Rating: 5.0

پژوهشي پيرامون قمر در عقرب

بروزرساني 16/بهمن/1394     جدول قمر در عقرب سال 1395

  از ديد ناظر زميني خورشيد در مداري به گرد زمين در حال چرخش است.  حرکت ظاهری سالانه خورشید در اين دايره را منطقه البروج مي نامند. هنگام طي شدن اين مسير ستارگاني پشت خورشيد قرار خواهند گرفت كه منجمين قديم صورت هاي فرضي دوازده گانه اي را از ستارگان استخراج مي كردند و آنها را برج مي ناميدند. در طول سال شمسي خورشید به طور تقریبی هر ماه در مقابل یکی از این برجهای فلکی قرار دارد.  البته امروزه اثبات شده و واضح است كه خورشيد ثابت مي باشد و زمين به گرد او مي چرخد .

طبق گفتار منجمان نام برج‌های دوازده‌ گانه دائرةالبروج با اينچنين است.

برج حمل:قوچ ۲. برج ثور: گاو نر ۳. برج جوزاء:دوپیکر ۴. برج سرطان:خرچنگ ۵. برج اسد: شیر ۶. برج سنبله: خوشه ۷. برج میزان:ترازو ۸. برج عقرب:کژدم ۹. برج قوس:کمان ۱۰. برج جدی: بزغاله نر ۱۱. برج دلو: آب کش ۱۲. برج حوت:ماهی

نام اين برجها در اين شعر به نظم آمده است.

برج‌ها دیدم که از مشرق بر آوردند سر  /   جمله در تسبیح و در تهلیل حیّ لا یموت‏

چون حمل چون ثور چون جوزاء و سرطان و اسد / سنبله میزان و عقرب قوس و جدى و دلو و حوت. هزارويك كلمه علامه حسن زاده آملي ج۲۰ص۲۰

منطقه البروج

منطقه البروج

بايد دانست در زمان هاي قديم كه اين نامگذاريها رخ داده است برجها و صورت ها در محاذي هم قرار داشته اند اما « محور چرخش زمین نسبت به خط عمود بر صفحه مدار ، دارای زاویه انحرافی معادل ۵/۲۳ درجه است و زمین هر ۲۳:۵۶ یک بار حول آن می چرخد . اما جهت این محور فرضی در فضا ثابت نیست و به کندی حول خط عمود گردش می‌کند . این حرکت را می‌توان به حرکت فرفره ای تشبیه کرد که روی سطح صافی می چرخد .نیروی گرانشی که خورشید و ماه بر زمین وارد می کنند کمک می کند که محور کج زمین راست شود اما هر جسم در حال چرخش یک اثر ژیروسکوپی(تمایل به کج محوری معین)دارد. چون زمین در برابر مستقیم شدن محور خود مقاومت می کند نیروی گرانشی حرکت_تقدیمی زمین را ایجاد می‌کند.محور زمین به علت این حرکت در یک دوره ۲۶۰۰۰ ساله دایره ای به شعاع ۵/۲۳ درجه در آسمان ترسیم می کند.به دلیل وجود حرکت تقدیمی تا حدود ۱۳۰۰۰ سال آینده ستاره پرنور «نسر واقع» به جای ستاره قطبی فعلی ( آلفا-دب اصغر) ستاره قطبی خواهد شد. همچنین نقطه اعتدال بهاری ( محل تلاقی دایرة البروج و استوای آسمان ) که قبلآ در صورت فلکی حمل قرار داشته ، اکنون در صورت فلکی حوت است و به تدریج به سمت صورت فلکی دلو در حال حرکت است»منبع:. ويكي نجوم .کتاب نجوم دینامیکی-رابرت تی.دیکسون-/

با اين توضيحات مشخص است كه بر فرض مثال اگر ۳۰۰۰سال پيش صور فلكي دايره البروج مبنا شده باشد، ۲۳۰۰۰ سال ديگر به وضع اوليه باز خواهد گشت. امروزه براي همين است كه صور فلكي با برج هايي كه نمايانگر يك سال هستند تطابق ندارند و بجاي اينكه خورشيد در اول فروردين وارد صورت فلكي حمل شود در ۲۱ فروردين داخل اين صورت مي گردد. و گوييم خورشيد در اول فروردين وارد برج حمل شده است.

 

روش محاسبه روزهای قمر در عقرب

عقرب یکی از برجها(صورتهای فلکی) دوازده گانه منطقة البروج است. « کسانى که صور بروج را شناسند، هنگامى که «قمر» در برج «عقرب» وارد شده است، چون شب به ماه بنگرند ، فاصله میان ماه و صورت عقرب را به خوبى در مى‏‌‌‌یابند.» كتاب هزارو يك كلمه ج ۶ ص۲۱ .

قمر در عقرب

قمر در عقرب

هر ماه هلالي ۲۹ روز و ۱۲ ساعت و ۴۴ دقيقه است. در اين زمان ماه يكدور كامل به گرد زمين مي چرخد. اين زمان به ۱۲ برج تقسيم بندي مي گردد. توقف ماه در هر برج حدود ۲ روز و ۱۱ ساعت مي باشد. بر همين اساس قمر در هر ماه قمری حدود ۲ روز و ۱۱ ساعت در برج عقرب قرار می گیرد. عقرب برج هشتم از دايره البروج است كه خورشيد سالی يكبار (آبان ماه) وارد آن می شود.

هر ماه هلالي ۲۹ روز و ۱۲ ساعت و ۴۴ دقيقه است. در اين زمان ماه يكدور كامل به گرد زمين مي چرخد. اين زمان به ۱۲ برج تقسيم بندي مي گردد. توقف ماه در هر برج حدود ۲ روز و ۱۱ ساعت مي باشد. بر همين اساس قمر در هر ماه قمری حدود ۲ روز و ۱۱ ساعت در برج عقرب قرار می گیرد. عقرب برج هشتم از دايره البروج است كه خورشيد سالی يكبار (آبان ماه) وارد آن می شود.

. براي محاسبه قمر در عقرب در برخي از كتب اين فرمول گفته شده است:

« فرض كنيد امروز ۲ مهر مصادف با ۱۵ شوال است.

۱-روزها را يك واحد اضافه كنيد (روز شمسی برابر ۳ و روز قمری برابر ۱۶)

۲-روز قمری را در عدد ۱۲٫۲ ضرب كنيد و حاصل را با روز شمسی جمع كنيد.

۳-حاصل جمع را بر عدد ۳۰ تقسيم كنيد.

۴-حاصل تقسيم را با عدد برج شمسی (مهر=۷) جمع كنيد.

۵-اگر عدد بدست آمده بيشتر از ۱۲ باشد منهای ۱۲ كنيد.

عددی كه نهايتاً بدست می آيد تعيين كننده موضع ماه در برجهای دوازده گانه است. اگر اين عدد برابر ۸ باشد نشان دهنده زمان قمر در عقرب است.کتاب نجوم مقدماتی.

توضيحات بيشتر در كتب مفصل ذكر شده اما آنچه مربوط به بحث ماست اينست كه قمر در عقرب زمانی رخ می دهد که از نگاه اهل زمین کره ماه بر روی صورت فلکی عقرب قرار گیرد. البته ستارگان ديگر نيز بر روي اين برجها قرار مي گيرند ولي با توجه به روايات به اين قضيه ما پيرامون آن توضيحاتي رو مطرح خواهيم كرد.

 

علم نجوم در روايات

علم نجوم از علوم كاربردي و مورد نياز بشر است. همواره ستارگان با توجه به اهميتشان نقش مهمي در تنظيم تقويمها و انجام فعاليتهاي انسان داشته اند. امروزه اين دانش، پيشرفت هاي فراوان و شگفت انگيزي داشته است كه به كلي مي توان ادعا كرد از دانشهاي پيشين جدا شده است.

هيئت و نجوم در نزد پيشينيان هرچند داراي محاسبات رياضي بود اما به نوعي مورد سوءاستفاده عوام سودجو و غرض ورز قرار گرفت و خرافه در آن فراوان شد. روايات فراواني هست كه از آثار خرافي تاثيرات نجومي نهي كرده و رواياتي هم تاكيد بر تدبر در آفرينش آسمان و زمين كرده است.

 در پاره اي از روايات آثاري را براي ستارگان مطرح كرده اند. البته اين آثار به معناي تاثير در سرنوشت و اثر استقلالي بدون عنايت خداوند قادر متعال و … نيست، چون سرنوشت انسان را آثار و اعمال او خواهد ساخت نه چيز ديگري.

شما هر ساله مي بينيد كه فصول مختلف با توجه به حركت زمين در منظومه شمسي ايجاد مي گردند. براي مثال زاویه ي محور چرخش زمین نسبت به صفحهٔ مداری زمین دارای انحراف ۲۳٫۴۴ درجه‌ایست و همین انحراف زمين و خورشيد نقش مهمی در تغییرات آب و هوایی زمین دارد و سبب سرد و زمستاني شدن مناطقي مي گردد. برخي از ستارگان آثاري طبيعي بر زمين خواهند داشت كه ما نيز در معرض آن تغييراتيم.

به علت پيچيده بودن آثار نجومي و مختلف بودن آن، به طور كامل درك اين تاثيرات براي غير معصومين امكان پذير نخوتهد بود . فهم تام و كامل آن نياز به علم الهي دارد. چون دانش ما محدود است و توانايي هاي احاطه علمي ما بر هزاران عامل متغير اين نظام هستي، عملا محال و غير قابل امكان مي باشد. لذا نمي توان وجهي دقيق و درست براي پيشگويي ها و طالع بيني ها و … قايل شد.

به اين روايت توجه كنيد:

زندیقی به امام صادق (ع) گفت: در علم نجوم چه فرمائى؟ فرمود: آن دانشى است كم سود و پر زيان زيرا جلو مقدّر را نگيرد و از ناگوارى پرهيز ندهد، اگر منجم به بلائى خبر دهد از قضايش رهائى نبخشد، اگر به خيرى گزارش دهد، نتواند در آن شتاب ورزد، و اگر بدو بدى رسد، دفعش نتواند، منجم با علم خدا در مبارزه است كه پندارد قضاى خدا را از خلقش مي گرداند.».( آسمان و جهان-ترجمه كتاب السماء و العالم بحار ؛ج‏۲ ؛ص۱۹۱).

مرحوم علامه مجلسي در كتاب بحار الانوار باب السماء و العالم روايات فراواني را جمع آوري كرده اند كه مي توانيد براي توضيح بيشتر رجوع كنيد به مجلد ۵۷ بحار كه اشاره شد. در انتهاي بحث به برخي از روايات اشاره خواهد شد.

 

قمر در عقرب در روايات

ماه در ايامي خاص با توجه به حركتش نسبت به زمين، آثاري وضعي بر روي زمين مي گذارد آثاري كه سبب جزر و مد آب دريا و اقيانوس ها و تاثيراتي بر جسم انسان مي شود. در روايات از انعقاد نطفه در اين ايام نهي شده است .

…. مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الإمام الصادق ( عليه السلام ) قَالَ : ” مَنْ سَافَرَ أَوْ تَزَوَّجَ وَ الْقَمَرُ فِي الْعَقْرَبِ لَمْ يَرَ الْحُسْنَى “كافي ج۸-ص۲۷۵/المحاسن ج۲ص۳۴۷/ من لایحضره الفقیه، ج ۲ ص ۲۶۷/الوافي ج۱۲ ص۳۵۴/ سائل الشیعه، ج ۱۱ ص ۳۶۷ ؛ بحارالانوار، ج ۱۰۰ ص۲۶۸.

کسی که سفر کند و یا ازدواج نماید در حالیکه قمر در عقرب باشد خوشی و خوبی نمی بیند .

. کسی که سفر کند و یا ازدواج نماید در حالیکه قمر در عقرب باشد خوشی و خوبی نمی بیند .

اين روايت بخوبي نشان مي دهد كه بايد در اين زمان دقت بيشتري داشت و از انجام اموري مانند مسافرت و ازدواج (عقد و عروسي ) و همبستر شدن براي انعقاد نطفه خود داري كرد. خوبست كه امور اساسي و مهم در اين ايام انجام نشود . به روايت ذيل نيز توجه نماييد:

… فقد رُوِيَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ الْجَعْفَرِيِّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ ( عليه السلام ) أنه قَالَ : ” مَنْ أَتَى أَهْلَهُ فِي مُحَاقِ الشَّهْرِ فَلْيُسَلِّمْ لِسِقْطِ الْوَلَدِ “.من لا يحضره الفقيه. ج۳ ص۴۰۳/

امام كاظم عليه السّلام فرمودند: «هر كس در محاق ماه (دو شب آخر ماه قمري) با زنش همبستر شود، خود را آماده سقط فرزند نمايد».

مرحوم مجلسي گويد : … شيخ روايت كرده از امام باقر عليه السّلام كه پيغمبر شبى نزد يكى از زنان خود گذرانيد و ماه گرفت در آن شب و در آن كارى از او نشد، و همسرش گفت: يا رسول اللَّه، پدر و مادرم قربانت همه اين از ناخواهى است و بيمهرى؟ فرمود: واى بر تو، اين پديده آسمانى شد و من نخواستم در آن كامياب شوم و در حديث ديگر است كه هر كه در آن شب جماع كند و او را از آن فرزندى شود و اين حديث را شنيده باشد آن را كه دوست دارد نبيند. أسمان و جهان لإ ترجمه بحار ج۲ص ۱۷۴

در روايت ديگر اينگونه آمده است:

… الحسن بن محبوب عن ابى أيوب عن عمرو بن عثمان عن ابى جعفر قال : قلت لابي عبد الله عليه السلام أ يكره الجماع في ساعة من الساعات فقال : نعم يكره في الليلة التي ينكسف فيها القمر و اليوم الذي تنكسف فيه الشمس و فيما بين غروب الشمس إلى أن يغيب الشفق ، و من طلوع الفجر إلى طلوع الشمس ، و في الريح السوداء و الحمراء و الصفراء ، و الزلزلة ، و لقد بات رسول الله صلى الله عليه و آله عند بعض النساء فانكسف القمر في تلك الليلة فلم يكن منه فيها شيء فقالت له زوجته : يا رسول الله بأبي أنت و أمي كل هذا للبغض ؟ فقال : ويحك هذا الحادث في السماء فكرهت ان أتلذذ فادخل في شيء و لقد عير الله قوما فقال عز و جل : ( و ان يروا كسفا من السماء ساقطا يقولوا سحاب مركوم ) و أيم الله لا يجامع في هذه الساعات التي وصفت فيرزق من جماعه ولدا و قد سمع بهذا الحديث فيرى ما يحب . تهذیب الاحکامظج۷-ص ۴۱۱

 

قمردر صورت يا برج عقرب؟

اين اختلاف كه منظور از قمر در عقرب چيست آيا منظور بودن قمر در خود برج عقرب است و يا در صورت آن؟ وجود دارد.

علامه حسن زاده آملی ( حفظه الله )  در کتاب دروس معرفة الوقت و القبله، الدرس خامس و العشرون -خاتمه في الفرق بين البرج و الصوره-، ص ۱۵۵ به صورت مبسوط در اين باره بحث مي كنند و برخي از اقوال فقها را نيز مطرح مي نمايند:

« و بما قدّمنا دریت مقصود أرباب التقویم في تعابیرھم بأنّ القمر في برج العقرب أو في صورة العقرب، و قداختلف الفقھاء في قول الصادق علیه السّلام « من سافر أو تزوج و القمر في العقرب لم یر الحسني » بأنّ لفظ الخبر ھل ھو مقول على عرف أھل النجوم أعنى الكون في برج العقرب، أو على ما یرى عند عامة الناس من كون القمر في العقرب لا على ما یقرره أھل النجوم من الدرجات و الدقائق و نحو ذلك مما ھو جار على مصطلحاتھم، أو یكون محمولا على إطلاقه أي كون القمر في برج العقرب أو صورته فما دام القمر انتقل إلى برج القمر یكره التزوج و السفر مثلا إلى أن یخرج من صورته…)) ».

ايشان سه نظر را مطرح مي كنند.

۱- نظر منجمان كه گويند: منظور از قمر در عقرب بودن قمر در برج عقرب است. ايشان در ادامه مطلب، موافقان اين قول را جناب فاضل هندي و شهيد ثاني معرفي مي كنند.

۲- نظر عموم مردم كه گويند: منظور از قمر در عقرب بودن قمر در صورت عقرب است. مرحوم صاحب جواهر از موافقان اين نظريه اند.

«… ذھب صاحب الجواھر إلى الثاني و ظاھر قوله “على ما یرى عند عامة الناس من كون القمر في العقرب لا على ما یقرّره إلخ،”  أنّ الملاك كون القمر في صورة العقرب حیث یراه و یعاینه عامة الناس في السماء فما دام القمر كذلك فھو في العقرب فالمدار و العبرة فیه رؤیة عامّة الناس بالبصر عادة لا على الدقّة الریاضیّة من تعیین الدرجات و الدقائق من بدأ وروده إلى آخر خروجھ من الصورة كما قرر عند أھل النجوم فإنّ عامّة الناس لم یكلفوا في أمثال ھذه الأمور بتلك الدقّة الّتي لا تخلو لھم من مشقة لأنهم ما كانوا ذوي معرفة بالھندسة و لا بالآلات الرصدیة و لا یمكنھم الاقتحام في ذلك الأمور الصعبة العلمیة. آنچه منظور روايات است همان صورت عقرب است كه عموم مردم نيز مي توانند آن را در آسمان مشاهده و با آن برخورد نمايند. لذا آنچه ملاك قرار گرفته عرف مردم است نه محاسبات رياضي دقيق منجمان، چون عموم مردم مكلف به رعايت اين دقت هاي رياضي نيستند و براي آنان سخت و مشقت آور است.

۳- نظر برخي از فقها كه گويند: در اينجا بايد احتياط كرد و جمع نمود. آيت الله سید کاظم یزدی طباطبایی از طرفداران اين قول مي باشند.

 

علامه حسن زاده در جمع بندي نظر خود را اينگونه مطرح مي كنند:

و ھو موافق الاحتیاط لا ینبغي تركه و وجھه ظاھر و أوثق الأقوال في ذلك ھو كون القمر في صورة العقرب أى البرج الطبیعي منه حقیقة على ما ھو المقرّر عند أھل الصناعة. آنچه موافق احتياط است همين جمع بين صورت و برج است. و بهترين و موثق ترين اين نظريه ها همان قول دوم است يعني منظور از قمر در عقرب بودن قمر در صورت عقرب است. آیت الله حسن‌زاده آملی در هزار و یک کلمه، کلمه ۵۵۴/صفحه ۲۲٫ فرق ميان برج و صورت و منازل قمر را توضيح داده اند و برخي از اقوال بالا را مطرح كرده اند.

نگارنده هم با قول دوم موافق است، علاوه بر ادله اين قول بايد دانست كه در زمان معصومين صور فلكي با بروج فلكي اختلاف داشته اند لذا بعيد است كه معصومين بدان حواله داده باشند. در هر حال احتياط بهترين مسير خواهد بود.

احتياط آنست كه جمع كرد بين برج و صورت يعني صبر كرد كه قمر هم از صورت و هم از برج عقرب خارج شود كه حدود يك يا دو روز بيشتر طول مي كشد كه قمر پس از خروج از صورت از برج قمر نيز خارج شود. براي فهم زمان قمر در عقرب نياز به محاسبات دقيق نجومي هست كه برخي از تقويمها انجام داده اند لذا ما نيز اين ايام را براي سال جاري با مقابله كردن چند تقويم معتبر براي شما انجام داده ايم. البته خوبست كه يك يا دو روز هم احتياط در قبل و بعد اين ايام هم داشت

براي ديدن ايام قمر در عقرب سال جاري (كه بر اساس تقويم نجومي تهيه شده است) بر روي تصوير شاخص بالاي صفحه كليد كنيد. و يا اينكه آن را از اين جا »»»»[download id=”4″]  ««« نماييد.

                                                 براي ديدن قمر در عقرب سال 95 با تصوير ابتداي نوشتار توجه فرماييد.

وظيفه ما در ايام قمر در عقرب

ما بايد بدانيم همانطور كه در ايام خاص سال مانند زمستان با تغيير وضعيت هوا، خود را با لباس گرم مي پوشانيم و از خود در برابر آسيب سرما محافظت مي نماييم در اين ايام نيز مراقبت بيشتري داشته باشيم. البته اين بدين معنا نيست كه خرافه گرا شويم و تمام كارها را با محاسبات نجومي و طالع بيني انجام دهيم و در امور زندگي دچار وسوسه گرديم.

آنچه لازم است توجه شود اينست كه روايات، ما را متوجه قمر در عقرب كرده اند و در برابر آثار آن نيز راههايي را به ما تعليم داده اند. وظيفه داريم بدور از هرگونه رفتار خودسرانه و خرافي به روايات عمل كنيم نه گفتار بي دليل برخي از شيادان.

در روايات آمده كه براي برطرف كردن امور نحس حتما دعا و صدقه داده شود……

« عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع ):مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ إِذَا أَصْبَحَ دَفَعَ اللَّهُ عَنْهُ نَحْسَ ذَلِكَ الْيَوْم‏. هر کس صبح صدقه دهد خدا نحوست آن روز را از دفع می کند. »( بحار الأنوار ؛ج‏۵۶ ؛ص۳۱).

خواندن آيه الكرسي و سور معوذتين (فلق و الناس) در هر روز و داشتن برخي از حرزهاي منقول از معصومين و انس بيشتر با ادعيه خود بهترين محافظان در برابر هر امر نحس و ناپسندي خواهد بود.

خواندن آيه الكرسي و سور معوذتين (فلق و الناس) در هر روز و داشتن برخي از حرزهاي منقول از معصومين و انس بيشتر با ادعيه خود بهترين محافظان در برابر هر امر نحس و ناپسندي خواهد بود.

حضرت امام صادق فرمود: بين من و مردى منجم؛ زمينى مشترك بود. براى تقسيم او پيوسته تأخير مي انداخت تا ساعتى را انتخاب كند كه به نظر خودش برايش سعيد باشد و براى من نحس. بالاخره تقسيم كرديم به من قسمت خوب افتاد ؛ منجّم از ناراحتى دست بر پشت دست ديگر زده گفت مثل امروز نديده بودم!.

گفتم مگر از علم خود استفاده نكردى؟

گفت من با اطلاع از علم نجوم براى شما ساعت نحس انتخاب كردم و خودم در ساعت سعد خارج شدم باز قسمت بهتر به شما افتاد.

گفتم ميل دارى حديثى كه پدرم از پدر خود برايم نقل كرده برايت بگويم. پدرم گفت: پيامبر اكرم(ص) فرموند:

هر كس مايل است نحوست آن روزش برطرف شود اول صبح صدقه بدهد خداوند با اين صدقه نحوست آن روز را برطرف مي كند و هر كه مى‏خواهد نحوست شبش برطرف گردد شب را با صدقه شروع كند. گفتم من وقتى خارج شدم صدقه دادم . اين صدقه نفعش براى من از علم نجوم تو بهتر بود.»(زندگانى حضرت امام جعفر صادق عليه السلام، ص: ۴۱)

 

ايّام سعد و نحس

حضرت استاد علامه جوادي آملي مي فرمايند:

اعتقاد به اثرگذاري برخي از پرنده‏ها، مانند كلاغ يا جغد، در شكست و ناكامي انسان، خيالي باطل است زيرا با عقل برهاني يا نقل معتبر ثابت نشده‏اند؛ امّا منع روايات از عقد ازدواج يا مسافرت هنگام بودن قمر در برج عقرب، حق است، زيرا حوادث جهان مي‏تواند در زندگي انسان مؤثر باشد. البته همان‏گونه كه كائنات بر رويدادها و حوادث روي زمين، از جمله سنّت‏ها و سيرت‏هاي مردم، اثر مي‏گذارند، اعمال انسان نيز در حوادث جهان مؤثّر است و آنچه درباره تأثير تقوا بر بهروزي مردم وارد شده نيز از همين قبيل است.[ الكافي، ج۲، ص۷۶٫] .

راز اينكه قرآن كريم پاره‏اي از ايّام را نحس شمرده: (فَاَرسَلنا عَلَيهِم ريحًا صَرصَرًا في اَيّامٍ نَحِسات)[ سوره فصّلت، آيه ۱۶٫]، آن است كه خداوند عذاب خود را در آن ايام به كافران مي‏چشاند: (لِنُذيقَهُم عَذابَ الخِزي فِي الحَيوةِ الدُّنيا ولَعَذابُ الاءخِرَةِ اَخزي وهُم لايُنصَرون)[ سوره فصّلت، آيه ۱۶٫]، وگرنه همان ايّامي كه براي كافران نحس است، براي اهل ايمان روزهاي سعادت و نشاط و پربركت است، پس چنين نيست كه روزي خاصّ يا زماني مخصوص ذاتاً نحس باشد. غرض آنكه برخي از رخدادهاي جهان نسبت به همه خير و مصلحت است و بعضي از آن‏ها چنين نيست.به هر تقدير آنچه مهم است همانا متزمّن و مُتمكّن است و چون در ظرف زمان خاص يا مكان مخصوص پديد مي‏آيد، آن زمان يا اين مكان منحوس تلقي مي‏شود، در حالي كه عمده مظروف است نه ظرف». تسنيم ج ۱۵ صفحه ۵۱۹٫

برخي از روزهاي سال مانند اعياد و سالروز ميلاد معصومين از ايام خوب سال هستند . در احاديث به برتر بودن شب قدر و برخي از ايام سال تاكيد شده است. در مقابل تاكيد شده است كه در روز عاشورا كراهت شديد دارد، انسان آذوقه و مايحتاج سال خود را ذخيره سازد چون اين سنت بني اميه است و آن چيز ذخيره شده مبارك نخواهد بود. «…من كان يوم عاشورا يوم مصيبته وحزنه وبكائه جعل الله عز وجل القيامة يوم فرحه وسروره وقرت بنا في الجنان عينه ومن سمى يوم عاشورا يوم بركه وادخر فيه لمنزله شيئا لم يبارك له فيما ادخر وحشر يوم القيامة مع يزيد وعبيد الله بن زياد وعمر بن سعد لعنهم الله تعالى الى اسفل دركه من النار. عيون اخبار الرضا عليه السلام ج۱ص۲۹۸

از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه در روزهاي يكم، دوم، ششم، هفتم، نهم، چهاردهم ،هجدهم نوزدهم ،بيستم ،بيست و دوم ،بيست و سوم ،بيست و هفتم، بيست و هشتم ،بيست و نهم هر ماه قمري، آغاز هر كار مباركي است.(مفاتيح الحيات،ص ۷۴۶).

بخش دوم:

 

روايات و اشارات

۱- عبد الملك بن اعين نقل كرده كه به حضرت صادق عليه السّلام گفتم:من به اين دانش (نجوم) مبتلا شده‏ام، كارى را قصد مى‏كنم و وقتى به طالع مى‏نگرم و آن را بد مى‏بينم مى‏نشينم و دنبال آن امر نمى‏روم و وقتى طالع را خوب ديدم دنبال مقصود روانه مى‏شوم. حضرت صادق (ع) به من فرمودند: انجام مى‏دهى؟ عرض كردم: بلى، فرمود: كتابهايت را بسوزان.»

(درر الأخبار با ترجمه؛ص۴۱۹ ).

۲- از ابن عمير روايت شده كه من به نجوم نگاه مى‏كردم و حكم آنها را مى‏شناختم و طالع را مى‏دانستم از اين لحاظ چيزى نظير ترس و غيره در دلم راه مى‏يافت در اين موضوع به حضرت على بن موسى بن جعفر عليه السّلام شكايت كردم. حضرت فرمود: اگر به خاطرت چيزى رسيد به اوّلين مسكينى كه برخورد كردى صدقه بده و سپس دنبال كارت برو ، كه خداى عزّ و جلّ [شرّ را] از تو دفع مى‏فرمايد.» (درر الأخبار با ترجمه ؛ص۴۱۹ ).

 

۳- امام علی (ع) در پاسخ به مردی که از حضرت خواسته بود، به علت نحوست برخی ایام، در آن روز به جنگ خوارج نرود، فرمود:«   گمان مى‏کنى تو از آن ساعتى آگاهى که اگر کسى حرکت کند زیان نخواهید دید؟ و مى‏ترسانى از ساعتى که اگر کسى حرکت کند ضررى دامن گیر او خواهد شد ؟

 کسى که گفتار تو را تصدیق کند، قرآن را تکذیب کرده است، و از یارى طلبیدن خدا در رسیدن به هدف‏هاى دوست داشتنى، و محفوظ ماندن از ناگواری ها، بى‏نیاز شده است. گویا مى‏خواهى به جاى خداوند، تو را ستایش کنند. چون به گمان خود مردم را به ساعتى آشنا کردى که منافع شان را به دست مى‏آورند، و از ضرر و زیان در امان مى‏مانند.

  اى مردم، از فرا گرفتن علم ستاره شناسى براى پیش گویى‏هاى دروغین، بپرهیزید، جز آن مقدار از علم نجوم که در دریا نوردى و صحرا نوردى به آن نیاز دارید، چه اینکه ستاره شناسى( و پیش بینی هایی در رابطه با آینده افراد) شما را به غیب گویى و غیب گویى به جادوگرى مى‏کشاند، و (چنین)ستاره شناسی چون غیب گو، و غیب گو چون جادوگر و جادوگر چون کافر و کافر در آتش جهنم است. با نام خدا ( و با توکل بر خدا) حرکت کنید.

۴- حلبى از حضرت ابا عبد اللَّه الصادق عليه السّلام پرسيد كه: آيا سفر در ايّامى كه كراهت دارند مانند چهارشنبه و غيره مكروه است؟ حضرت فرمود: سفرت را با صدقه شروع كن و در آغاز سفر آية الكرسى بخوان‏.»( درر الأخبار با ترجمه ص۴۲۱)

۵- از عبد اللَّه بن سليمان از حضرت امام باقر يا حضرت امام صادق روايت شده كه حضرت فرمود: پدرم وقتى در روز چهارشنبه، يا روزى كه مردم آن را بد مى‏دانستند مثل اواخر ماه يا غيره به سفر مى‏رفت، صدقه‏اى مى‏داد و بعد بيرون مى‏رفت.»( درر الأخبار با ترجمه ، ص۴۲۱

۶- از روایات اهل بیت(ع) چنین استفاده می شود که علم احکام نجوم علمی الهی است که توسط فرشتگان و انبیاء(ع) به بشر تعلیم داده شده است ؛ ولی کسانی که به آن احاطه داشته باشند اندکند.در برخی روایات تصریح شده که علم نجوم را جز دو خاندان به درستی نمی دانند ، خاندانی در هند و خاندانی در عرب. و گویا مراد از خاندان عرب ، اهل بیت (ع) هستند. در روایات زیادی از ترتیب اثر دادن به گفته های منجّمین نهی شده است ؛ ولی نه از آن جهت که این علم نادرست است بلکه از آن جهت که اوّلاً اکثر مدّعیان علم نجوم به خاطر پیچیدگی فراوان آن ، در محاسبات خود دچار اشتباه می شوند. و ثانیاً در گذشته به دعای حضرت داود (ع) خورشید مدّتی از حرکت باز ایستاده لذا حساب نجوم به هم ریخته است. در جریان ردّ الشمس نیز حساب نجوم درهم شده است ؛ لذا محاسبات منجمین فعلی همه بر ظنّ و گمان است و تنها کسی قادر به محاسبه درست است که مقدار استادن و بازگشت خورشید عالم است.

ثالثاً زیان این علم برای مردم بیش از سود آن است.

« قيس بن سعد، گفت: بسيار مي شد كه با أمير المؤمنين عليه السّلام در هر سفرى که مي رفت همراه بودم، چون به جانب مردم نهروان تاخت و به مدائن رسيديم و من آن روز همدوش او بودم، مردمى از دهقانان به پيشواز او آمدند، و چند استر پيشكش آوردند و آنها را پذيرفت، و يكى از دهقانان مدائن بنام «سرسفيل» كه پارسيان رأى او را در گذشته حجّت دانستند و در مورد آينده به او مراجعه مي كردند وجود داشت. چون امير المؤمنين عليه السّلام را ديد گفت: از مقصد خود برگرد، فرمود: اى دهقان براى چه؟ گفت: يا أمير المؤمنين ستاره‏ها كه بر آمدند نظر بد به هم دارند سعدها نحس شدند و نحسها سعد شدند، و در چنين روزى بايد نهان شد و بر جاى نشست، اين روز تو كشنده است، و در آن ستاره جنگجو قِران كردند، بهرام در برج ميزان شرف يافته و از برج تو آتش فروزد و براى تو جاى نبرد نيست.

أمير المؤمنين عليه السّلام لبخندى زد و فرمود: اى دهقانِ خبرگزار و بيم ده از مقدّرات ، ديشب در آخر برج ميزان چه فرود آمد، و كدام ستاره در سرطان ورود كرد؟

گفت: من آن را بررسى كنم، و از آستين خود اسطرلابى و تقويمى برآورد.

امام عليه السّلام به او فرمود: تو ستاره‏ها را سيّاره مي گردانى؟ گفت: نه، فرمود: تو بر ثوابت حكمفرمائى؟ گفت: نه، فرمود: به من خبر ده از طول برج اسد و در وي اش از مطالع و مراجع ؛ زهره چه نسبتى دارد با توابع و جوامع؟ گفت: من نمي دانم فرمود: چيست ميان سرارى و درارى ، و ميان ساعات تا معجرات ، و چه اندازه است پرتو مبدرات؟ و چه اندازه حاصل مى‏شود سپيده دم در بامدادان؟ گفت:نميدانم. فرمود: اى دهقان مي دانى كه امروز پادشاهى چين ، از خاندانى به خاندانى منتقل شد و برج ماجين وارو شد، و خانه‏هائى در زنج سوخت، و چاه سرانديب جوشيد، و دژ اندلس ويران شد، و مورچه شيح به هيجان آمد، و مراق هندى گريزان شد، و پيشواى يهود در ايله مفقود گرديد ، و سردار روم در روميه نابود شد، و راعب عموريه كور شد و كنگره‏هاى قسطنطنيه فرو ريخت، تو اين حوادث را مي دانى ؛ و چه چيز آنها را پديد آورده شرقى يا غربى فلك؟ گفت من اينها را نمي دانم، فرمود:به كدام اختر بالاى قطب قضاوت مي كنى، و به كدام نحس شود آنچه نحس شده؟ گفت:من آن را نمي دانم. فرمود: مي دانى امروز ۷۲ عالم خوش شدند كه در هر عالمى هفتاد عالم است برخى در خشكى و برخى در دريا، و بعضى در كوهها، و بعضى در بيشه‏ها، و بعضى در آباديها، و چه خوش كرد آنها را؟ گفت: من آن را ندانم، فرمود: اى دهقان به گمانم با قِران مشترى و زحل قضاوت كردى كه در آغاز شب برايت روشن شدند و درخشانى مريخ و شرقى بودنش در سحر بر تو پديد شد، و سير كرد و جرمش بجرم تربيع ماه پيوست، و اين دليل است كه امروز يك مليون آدمى زادند و مانند آنها بميرند، و با دستش اشاره كرد به جاسوس معاويه كه در لشكر او بود، و فرمود اين هم مي ميرد، زيرا از همانها است و چون آن را فرمود: آن مرد گمان كرد كه فرمود: او را بگيريد، و دلش گرفت و نفسش در سينه‏اش بند آمد و همان وقت مرد. امام فرمود: اى دهقان به تو ننمايم نمونه‏هاى تقدير را در صورتى كامل؟ گفت: چرا يا امير المؤمنين، فرمود: اى دهقان، همانا ما پديدار قطبيم، و آنچه ديشب پنداشتى كه از برج من آتش فروزد بايدت كه به سود من قضاوت كنى، زيرا روشنى و تابشش نزد من است و شعله‏اش از من مي رود، اى دهقان اين قضيه‏اي است دشوار، آن را حساب كن و از آن نتيجه بگير اگر دانائى به اكوار و ادوار، فرمود:اگر اين را بدانى مي دانم كه بندهاى نى اين نيزار را شماره توانى کرد.

امير المؤمنين عليه السّلام گذشت و خوارج نهروان را شكست داد و كشت و با غنيمت و پيروزى برگشت، و دهقان گفت: اين دانشى نيست كه در دست مردم زمان ما است، اين دانش مايه‏اش از آسمانست. »( آسمان و جهان-ترجمه كتاب السماء و العالم بحار، ج‏۲، ص: ۱۹۶ و ۱۹۷).

از این روایت بر می آید که علم نجوم واقعیّت دارد ولی پیچیدگی آن فراتر از آن است که افراد عادی بتوانند به طور کامل از آن مطّلع گرددند. لذا خطا در وادی به مراتب بیشتر از صواب است.

 

۷- « به على بن ابى طالب عليه السّلام گفته شد: آيا براى علم نجوم پايه‏اى هست؟ فرمود: آرى، پيغمبرى بود كه قومش به وى گفتند ما به تو ايمان نياريم تا آغاز آفرينش هر كس و مدت عمر آنها را به ما بياموزى، و خدا عز و جلّ به ابرى فرمود تا بدانها باريد، و در گرد كوه آبى زلال جمع شد و خدا به خورشيد و ماه و اختران فرمود تا بر آن آب روان شدند.(تصویر آسمان آب افتاد) سپس خدای عزّوجلّ به آن پيغمبر وحى كرد كه با قومش بر كوه بالا روند بالا رفتند و بر سر آن آب ايستادند تا آغاز آفرينش و مدت عمرها را از مجارى خورشيد و ماه و اختران و ساعات شب و روز شناختند و هر كدامشان مي دانست كى مي ميرد و كى بيمار مى‏شود، و چه فرزندى برايش زاده مى‏شود و چه زاده نمي شود، و روزگارانى بدين وضع بودند تا به حضرت داود كافر شدند و با آنها جنگيد، و در هر روز نبرد كسانى كه عمرشان بسر نرسيده بود به ميدان مى‏آمدند و آنان كه عمرشان بسر رسيده بود در خانه جا مي گذاشتند، و از ياران داود كشته مي شد و از آنها كشته نمي شد.

داود عليه السّلام گفت: پروردگارا من به فرمان تو با آنها پيكار می كنم، و آنها به نافرمانى تو پيكار كنند، از يارانم كشته مى‏شود و از آنها كسى كشته نمي شود، خداى عزوجل جريان را به او وحى كرد و فرمود: هر كه مرگش رسيده به ميدان نمى‏آورند تا كشته شود، داود عليه السّلام گفت: خدايا به چه وسيله بدانها آموختى؟ فرمود: از مجارى خورشيد و ماه و اختران و ساعات شب و روز . گفت: داود به درگاه خدا دعا كرد تا خورشيد را بر آنها بازداشت و روزشان بلند شد، و شب و روزشان در هم آميخت و اندازه فزونى را ندانستند، و حسابشان در هم شد، على عليه السّلام فرمود: از اين رو است كه مطالعه در نجوم بد است. »( آسمان و جهان-ترجمه كتاب السماء و العالم بحار؛ ج‏۲ ؛ص۱۹۹).برای مطالعه بیشتر مراجعه شود به کتاب « آسمان و جهان ؛ ترجمه كتاب السماء و العالم بحار الانوار ؛ ج‏۲ ؛ص ۱۸۵ به بعد«. چند روايات آخر برگرفته از: porsemani.ir).

 

علت تحريم بخشي از نجوم

علت تحريم برخي از قسمتهاي نجوم همانا پيشگوييها و خرافاتي است كه در برخي از زمانها بين مردم رواج يافته، نه علم ستاره شناسي كه براساس محاسبات رياضي است. آيات و روايات فراواني بر تدبر در آفرينش زمين و آسمات تاكيد دارند. از آثار تفكر پيرامون نظام هستي كشف روابط دقيق رياضي ميان موجودات هستي است كه در خداشناسي مورد استفاده قرار مي گيرد.

شیخ انصاری كه از اعاظم فقهاي شيعه هستند می فرمايند: التنجیم حرام و هو الاخبار عن احکام النجوم بالاعتبار حرکات فلکیه و الاتصالات الکوکبیه. ایشان بعد از نقل روایات دال بر حرمت می گوید: تنجیم مطلقاً حرام نیست بلکه حرمت در صورتی است که بر اساس احکام نجوم با اعتقاد به تأثیر آنها حکم قطعی داده شود (مکاسب شیخ انصاری ۲۵- ۲۶).

تعليم و تعلم جايگاه ستارگان و ماه در شناخت قبله و احكام ماه مبارك رمضان امريست ضروري، لذا مسلمانان به دستور دين اين موارد را فرا مي گرفتند.

*_قرآن كريم مي فرمايد:

وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُواْ بِهَا فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ. سوره : الانعام آیه : ۹۷

ترجمه فولادوند: و اوست كسى كه ستارگان را براى شما قرار داده تا به وسيله آنها در تاريكيهاى خشكى و دريا راه يابيد. به يقين، ما دلايل [خود] را براى گروهى كه مى‏دانند به روشنى بيان كرده‏ايم.

[download id=”4″]

لينك كوتاه مطلب : http://hadana.ir/?p=12557 

*- ضمنا شما  مي توانيد از «اينجا» مشترك  خبرنامه سايت شويد و جديد ترين مطالب را دريافت كنيد.

حتما بخوانيد



 كليد : پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقربپيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب قمر در عقرب سال ۱۳۹۴ قمر در عقرب سال ۱۳۹۴ قمر در عقرب سال ۱۳۹۴ قمر در عقرب سال ۱۳۹۴ قمر در عقرب سال 1395 قمر در عقرب سال 1395 قمر در عقرب سال قمر در عقرب 95قمر در عقرب سال 1395  نود و پنج قمر در عقرب سال امسال قمر در عقرب سال امسال قمر در عقرب سال امسال قمر در عقرب سال امسال قمر در عقرب سال امسال قمر در عقرب و در عقرب و انعقاد نطفه قمر در عقرب و انعقاد نطفه قمر در عقرب بچه دار شدن قمر در عقرب بچه دار شدن قمر در عقرب بچه دار شدن قمر در عقرب بچه دار شدن قمر در عقرب بچه دار شدن قمر در عقرب بچه دار شدن  ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب ايام قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب روزهاي قمر در عقرب  فروردين ارديبهشت خرداد تير مرداد شهريور مهر آبان آذر دي بهمن اسفند پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب پژوهشي پيرامون قمر در عقرب

این مطلب را به دوستان خود معرفی کنید:
افسرانفیس نماکلوب