وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

نظر اهل سنت درباره آیه تطهیر

در يكي از همايش‌هايي كه در زاهدان بود، يكي از علماء أهل سنت، مقاله‌اي جالب نوشته بود و گفت:
عايشه مقيد بود كه هرگونه فضيلتي كه مربوط به خودش و خانواده‌اش بود را در ملأ عام مطرح كند. ولي يك روايت ضعيف هم نداريم كه عايشه گفته باشد من هم جزء أهل بيت و مشمول آيه تطهير هستم.

نظر اهل سنت درباره آیه تطهیر

از آيات متعددي مي‌توانيم عصمت ائمه (عليهم السلام) را اثبات كنيم؛ از جمله آيه تطهير و آيه أولي الأمر و آيه لا ينال عهدي الظالمين. در اينجا در رابطه با آيه تطهير نكاتي را مطرح مي‌كنم.

خداوند در آيه تطهير مي‌فرمايد:

إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا

همانا خداوند اراده كرده است كه پليدي و گناه را از شما اهل بيت دور كند و كاملًا شما را پاك سازد.

سوره أحزاب/آيه۳۳

در اينجا، كلمه «إِنَّمَا» دلالت بر حصر دارد. هر كجا كه كلمه «إِنَّمَا» استعمال مي‌شود، به معناي حصر است؛ يعني اين است و جز اين نيست.

إبن عطيه آندلسي و ثعالبي در شأن نزول اين آيه مي‌گويند:

كلمه «إِنَّمَا» دليل بر حصر است.

جواهر الحسان للثعالبي، ج۱، ص۳۵۷ ـ المحرر الوجيز لإبن عطية الأندلسي، ج۱، ص۲۳۹

هم‌چنين آقاي شوكاني در فتح القدير، جلد۱ ، صفحه ۱۶۹ مي‌گويد:

إنما كلمة موضوعة للحصر.

كلمه «إنما» براي معناي حصر وضع شده است.

لذا كلمه «إِنَّمَا» در اين آيه، يعني اين است و جز اين نيست.

بعضي از آقايان هم آيه مربوط به وضو را كه قرآن مي‌فرمايد:

مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

سوره مائده/آيه۶

استدلال مي‌كنند كه در اينجا هم كلمه «يُرِيدُ» آمده، ولي اراده قطعي نيست. در جواب مي‌گوييم كه بله، در اين آيه هم آمده است، ولي در اين آيه، بدون كلمه «إِنَّمَا» آمده است. در آيه تطهير، كلمه «إِنَّمَا» كه بر سر كلمه «يُرِيدُ» آمده، دلالت مي‌كند كه اين اراده، تكويني است و مانند آيه ۶ سوره مائده نيست تا عموميت داشته باشد و تمام مسلمانان را در بر بگيرد. لذا هم ما روي كلمه «إِنَّمَا» حرف داريم و هم روي كلمه «يُرِيدُ».

جالب اين است كه اگر كلمات «إِنَّمَا» و «يُرِيدُ» با آن مفهومي كه ما عرض كرديم نباشد، يعني اگر كلمه «إِنَّمَا» براي حصر و كلمه «يُرِيدُ» براي اراده تكويني نباشد، فضيلتي نيست. اين‌كه اين‌همه در طول تاريخ، أهل سنت مي‌گويند كه آيه تطهير شامل زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هم هست، نشان‌گر اين است كه اين كلمه «يُرِيدُ»، عادي نيست و مانند آيه ۶ سوره مائده نيست تا شامل تمام مسلمانان شود. اين مشخص مي‌كند كه كلمات «إِنَّمَا» و «يُرِيدُ» شامل افرادي است كه در اين آيه، مورد خطاب قرار گرفته‌اند.

 

آيا اين آيه شامل همسران پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هم مي‌شود يا خير؟

دليل اول:

آياتي كه قبل از اين آيه آمده است:

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَ زِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَ أُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا سوره أحزاب/آيه۲۸

وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الدَّارَ الْآَخِرَةَ فَإِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْمُحْسِنَاتِ مِنْكُنَّ أَجْرًا عَظِيمًا سوره أحزاب/آيه۲۹

يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَ كَانَ ذَلِكَ عَلَي اللَّهِ يَسِيرًا سوره أحزاب/آيه۳۰

وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَ أَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيمًا سوره أحزاب/آيه۳۱

يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّسَاءِ إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِي فِي قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفًا سوره أحزاب/آيه۳۲

وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَي وَ أَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَ آَتِينَ الزَّكَاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا سوره أحزاب/آيه۳۳

وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلَي فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آَيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا سوره أحزاب/آيه۳۴

تمام اين آيات، صيغه‌هايش به صورت جمع مؤنث آمده است. ولي وقتي به آخر آيه ۳۳ مي‌رسد، با جمع مذكر مي‌آيد. پس معلوم مي‌شود كه طرف خطاب اين آيه با طرف خطاب آيات ديگر كه زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هستند، تفاوت دارد.

 

دليل دوم:

مضافاً كه حدود ۷۰ روايت در منابع أهل سنت آمده است كه اين آيه در حق ۵ تن آل عباء (عليهم السلام) نازل شده است؛ پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله)، حضرت علي (عليه السلام)، حضرت فاطمه زهراء (سلام الله عليها)، امام حسن (عليه السلام) و امام حسين (عليه السلام). حتي عكرمه خارجي هم كه مي‌گويد اين آيات مربوط به زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) است، نمي‌گويد كه اين آيه ۳۳، در ضمن آن آيات ديگر نازل شده است. آقايان أهل سنت در اين رابطه، مراجعه كنند به كتاب‌هاي تفسيري‌شان كه براي شأن نزول، جايگاه ويژه‌اي قائل هستند. حتي آقاي واحدي، از علماء بزرگ أهل سنت، كتابي به نام أسباب النزول نوشته است و جناب سيوطي در كتاب الإتقان در رابطه با اين‌كه شأن نزول مي‌تواند مفهوم و مصداق آيه را براي ما معين كند، سخن گفته است. اگر ذيل آيه غار را ببينيد، مي‌بينيد كه تمام علماء أهل سنت گفته‌اند شأن نزول اين آيه اين است كه درباره أبو بكر نازل شده است. چون در آيه، اشاره‌اي به أبو بكر ندارد و اسمي از ايشان نيامده است. اگر آقايان بخواهند شأن نزول را زير سؤال ببرند، يا بعضي از آقايان مي‌گويند ما حاضريم مناظره كنيم، ولي در رابطه با شأن نزول نباشد، در حقيقت، نوعي پشت پا زدن به اصول قطعي و مسلّم أهل سنت در اين ۱۵ قرن بوده است. لذا، دليل اول، شأن نزول است و حدود ۷۰ روايت وجود دارد كه شأن نزول اين آيه، نسبت به اين ۵ بزرگوار بيشتر نيست.

 

دليل سوم:

دليل دوم اين است كه خود نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) مشخص كرده است كه اين ۵ نفر چه كساني هستند.

 

روايت اول:

در صحيح مسلم، جلد ۷، صفحه ۱۳۰، حديث ۶۴۱۴ از خود عايشه نقل شده است:

قالت عائشة: خرج النبي صلي الله عليه و سلم غداة و عليه مرط مرحل من شعر أسود، فجاء الحسن بن علي فأدخله، ثم جاء الحسين فدخل معه، ثم جاءت فاطمة فأدخلها، ثم جاء علي فادخله، ثم قال: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»

عايشه گفت: در يك صبح‌گاهي پيامبر (صلي الله عليه و سلم) آمد و يك عبايي كه از مو درست شده بود و داراي نقش و نگار بود، بر دوشش بود و حسن بن علي آمد و او را داخل آن عباء قرار داد و حسين آمد و او را داخل آن عباء قرار داد و فاطمه آمد و او را هم داخل آن عباء قرار داد و سپس علي آمد و او را هم داخل آن عباء قرار داد و حضرت فرمود: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا».

شما يك روايت براي ما بياوريد كه مثلاً در كنار حضرت فاطمه زهراء (سلام الله عليها)، عايشه، أم سلمه، حفصه و أم حبيبه هم بوده است؛ فقط يك روايت بياوريد. در سنن الترمذي، جلد ۵، صفحه ۳۰، حديث ۳۲۵۸ صراحت دارد:

وقتي اين ۵ نفر در زير عباء قرار گرفتند،

قالت أم سلمة: و أنا معهم يا نبي الله؟ قال: أنت علي مكانك و أنت علي خير.

أم سلمه گفت: يا نبي الله! آيا من هم جزء اين أهل بيت هستم؟ حضرت فرمود: تو سر جايت بايست و جلوتر نيا، تو هم آدم خوبي هستي (ولي جز اينها نيستي).

آقاي ألباني كه از بزرگان وهابي معاصر است و بن‌باز از او به عنوان إمام الحديث تعبير مي‌كند، در كتاب صحيح و ضعيف سنن الترمذي، حديث ۳۲۰۵ مي‌گويد اين روايت صحيح است.

 

روايت دوم:

هم‌چنين جناب ترمذي در روايت ديگري، جلد ۵، صفحه ۳۶۱، حديث ۳۹۶۳ مي‌گويد:

وقتي اين آيه نازل شد و پيامبر (صلي الله عليه و سلم)، فاطمه و علي و حسن و حسين را در زير آن عباء جمع كرد، فرمود:

أللهم هؤلاء أهل بيتي و حامتي; أذهب عنهم الرجس و طهرهم تطهيرا. فقالت أم سلمة: و أنا معهم يا رسول الله؟ قال: إنك علي خير.

خدايا! اينها أهل بيت من و بستگان ويژه من هستند، هرگونه رجس و پليدي را از اينها برطرف كن و اينها را پاك گردان. أم سلمه گفت: يا رسول الله! آيا من هم جز اينها هستم؟ حضرت فرمود: تو هم آدم خوبي هستي (ولي جزء اينها نيستي).

آقاي ترمذي در ادامه روايت مي‌گويد:

هذا حديث حسن صحيح و هو أحسن شئ روي في هذا الباب.

اين حديث، حسن و صحيح است و بهترين روايتي است كه در رابطه با آيه تطهير روايت شده است.

  •  مسند الإمام احمد بن حنبل، ج۶، ص۳۰۴ ـ كتاب السنة لعمرو بن أبي عاصم، ص۵۸۹ ـ أسباب نزول الآيات للواحدي النيشابوري،، ص۲۳۹ ـ شواهد التنزيل للحاكم الحسكاني، ج۲، ص۹۹ ـ تفسير إبن كثير، ج۳، ص۴۹۲ ـ الدر المنثور للسيوطي، ج۵، ص۱۹۸ ـ فتح القدير للشوكاني، ج۴، ص۲۷۹ ـ تاريخ مدينة دمشق لإبن عساكر، ج۱۳، ص۲۰۴ ـ تهذيب الكمال في أسماء الرجال للمزي، ج۶، ص۲۲۹ ـ سير أعلام النبلاء للذهبي، ج۳، ص۲۵۴ ـ تهذيب التهذيب لإبن حجر العسقلاني، ج۲، ص۲۵۸ ـ تاريخ الإسلام للذهبي، ج۵، ص۹۵ ـ مناقب علي بن أبي طالب لإبن مردويه الأصفهاني، ص۳۰۲

البته برخي‌ها مانند عثمان الخميس مي‌گويند

اگر واقعا اين آيه در رابطه با أهل بيت (عليهم السلام) نازل شده بود، اين جمله كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي‌گويد: «أذهب عنهم الرجس» ديگر معنا ندارد.

ما از اين آقا سؤال مي‌كنيم:

در قرآن آمده است:

يس  /  وَ الْقُرْآَنِ الْحَكِيمِ  /  إِنَّكَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ  /  عَلَي صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

سوره يس/آيات۳ـ۱

پس چطور شد كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هر روز در نمازش مي‌گويد:

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ

سوره فاتحه/آيه۶

پس بنابراين اين آقايان با مفهوم قرآن، أنس ندارند و هر چه به ذهن‌شان مي‌آيد، مي‌گويند.

 

روايت سوم:

جالب اين‌كه، آقاياني كه مي‌خواهند به زور، زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) را داخل در اين آيه كنند، در خود صحيح مسلم، جلد ۷، صفحه ۱۲۳ آمده است كه از زيد بن أرقم سؤال مي‌كنند:

من أهل بيته نساؤه؟ قال: لا و أيم الله! إن المرأة تكون مع الرجل العصر من الدهر ثم يطلقها، فترجع إلي أبيها و قومها.

آيا زنان پيامبر (صلي الله عليه و سلم) هم جزء أهل بيت او هستند؟ گفت: قسم به خدا! نه. زن، يك عمر با همسرش زندگي مي‌كند و سپس آن مرد، زن را طلاق مي‌دهد و آن زن به طرف پدر قومش و اهل بيتش برمي‌گردد.

 

روايت چهارم:

در روايتي كه در تفسير إبن كثير، جلد ۳، صفحه ۴۹۳ آمده، تعبير نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) خيلي واضح و روشن است. أم سلمه مي‌گويد:

يا رسول الله! ألست من أهل البيت؟ فقال صلي الله عليه و سلم: إنك إلي خير، أنت من أزواج النبي صلي الله عليه و سلم.

يا رسول الله! آيا من از أهل بيت نيستم؟ حضرت فرمود: تو آدم خوبي هستي، تو از زنان پيامبر (صلي الله عليه و سلم) هستي.

جامع البيان للطبري، ج۲۲، ص۱۱ ـ شواهد التنزيل للحاكم الحسكاني، ج۲، ص۸۲ ـ الدر المنثور للسيوطي، ج۵، ص۱۹۸ ـ تفسير الآلوسي، ج۲۲، ص۱۴ ـ معاني القرآن للنحاس، ج۵، ص۳۴۸ ـ تاريخ مدينة دمشق لإبن عساكر، ج۱۳، ص۲۰۷ ـ سبل الهدي و الرشاد للصالحي الشامي، ج۱۱، ص۱۳

من از  أهل سنت تقاضا دارم به اين روايت خوب دقت كنند. اين‌كه بياييم چند آيه درباره حضرت ابراهيم (عليه السلام) و غيره را كنار هم بچينيم و بگوييم كه در فلان آيه، كلمه أهل بيت نسبت به زنان آنها به كار رفته است، كار بيهوده‌اي است. حرف ما در مورد اين آيه است و نمي‌گوييم كه كلمه «أَهْلَ الْبَيْتِ» آيا شامل زنان مي‌شود يا نمي‌شود و چند آيه بياوريم، ما فقط خصوص اين آيه را مي‌گوييم. أم سلمه مي‌گويد: «آيا من جزء أهل بيتي كه در اين آيه آمده است، هستم؟ حضرت فرمود: تو از زنان پيامبري».

 

روايت پنجم:

در تفسير إبن كثير، جلد ۳، صفحه ۴۹۳ آمده است كه أم سلمه مي‌گويد:

قالت: فقلت: يا رسول الله! و أنا؟ قالت: فوالله ما أنعم و قال: إنك إلي خير.

گفتم: يا رسول الله! آيا من هم جزء آنها هستم؟ قسم به خدا! پيامبر (صلي الله عليه و سلم) به من بله نگفت و گفت: تو هم آدم خوبي هستي.

جامع البيان للطبري، ج۲۲، ص۱۳

 

روايت ششم:

در روايتي كه جناب طحاوي در مشكل الآثار، جلد ۱، صفحه ۲۳۰ آورده، أم سلمه مي‌گويد:

فقلت: يا رسول الله! أنا من أهل البيت؟ فقال: إن لك عند الله خيرا. فوددت أنه قال نعم، ، فكان أحب إلي مما تطلع عليه الشمس و تغرب.

گفتم: يا رسول الله! آيا من جزء أهل بيت هستم؟ حضرت فرمود:  تو در نزد خداوند، خوب هستي. آرزو داشتم كه حضرت بگويد بله و اگر بله مي‌گفت، اين براي من از تمام آنچه كه آفتاب بر روي آن مي‌تابد با ارزش‌تر بود.

 

روايت هفتم:

در تفسير إبن كثير، جلد ۳، صفحه ۴۹۴ به نقل از عايشه آمده است:

فدنوت منهم، فقلت: يا رسول الله! و أنا من أهل بيتك؟ فقال صلي الله عليه و سلم: تنحي، فإنك علي خير.

نزديك أهل بيت شدم و گفتم: يا رسول الله! آيا من هم جزء أهل بيت تو هستم؟ حضرت فرمود: دور شو، تو هم آدم خوبي هستي.

اين نشان مي‌دهد كه نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) در اين مورد تعمّد داشت.

 

روايت هشتم:

روايت جالبي در مسند احمد بن حنبل، جلد ۶، صفحه ۳۲۳ و تفسير الآلوسي، جلد ۲۲، صفحه ۱۴ آمده كه أم سلمه مي‌گويد:

فرفعت الكساء لأدخل معهم، فجذبه من يدي و قال: إنك علي خير.

(با اين‌كه پيامبر (صلي الله عليه و سلم) گفت: نه، تو از زنان پيامبر هستي) عباء را بالا زدم و خواستم داخل آن شوم، پيامبر (صلي الله عليه و سلم) عباء را از دستم گرفت و كشيد و فرمود: تو هم آدم خوبي هستي.

مسند أبي يعلي، ج۱۲، ص۳۴۴ ـ المعجم الكبير للطبراني، ج۳، ص۵۳ ـ كنز العمال للمتقي الهندي، ج۱۳، ص۶۴۵ ـ تفسير الثعلبي، ج۸، ص۳۹ ـ شواهد التنزيل للحاكم الحسكاني، ج۲، ص۱۱۵ ـ الدر المنثور للسيوطي، ج۵، ص۱۹۸ ـ الكامل لعبد الله بن عدي، ج۵، ص۲۷۹ ـ تاريخ مدينة دمشق لإبن عساكر، ج۱۳، ص۲۰۳ ـ سبل الهدي و الرشاد للصالحي الشامي، ج۱۱، ص۱۳

اين كاملاً  واضح و روشن است و تعارف بردار نيست.

 

روايت نهم:

خود نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) صراحتاً مي‌فرمايد:

نزلت هذه الآيه في خمسة، في و في علي و فاطمه و حسن و حسين.

اين آيه در شأن ۵ نفر نازل شده است؛ در شأن من و علي و فاطمه و حسن و حسين.

جامع البيان للطبري، ج۲۲، ص۹ ـ تفسير الثعلبي، ج۸، ص۴۲ ـ شواهد التنزيل للحاكم الحسكاني، ج۲، ص۴۰ ـ تفسير إبن كثير، ج۳، ص۴۹۴ ـ الدر المنثور للسيوطي، ج۵، ص۱۹۸ ـ تفسير الآلوسي، ج۲۲، ص۱۷ ـ الكامل لعبد الله بن عدي، ج۶، ص۶۷ ـ تاريخ مدينة دمشق لإبن عساكر، ج۱۳، ص۲۰۶ ـ سبل الهدي و الرشاد للصالحي الشامي، ج۱۱، ص۱۳ ـ المعجم الأوسط للطبراني، ج۳، ص۳۸۰ ـ مجمع الزوائد و منبع الفوائد للهيثمي، ج۹، ص۱۶۷

 

دليل چهارم:

جمله‌اي را مي‌گويم كه گمان مي‌كنم عزيزان شيعه و سني و كسي كه به الفباي ترجمه قرآن آگاهي داشته باشد بتواند بفهمد. بيت، يعني يك خانه و بيوت، جمع بيت است، يعني خانه‌ها. پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله)، زنان متعددي داشت و هر كجا كه مطلبي از خانه‌هاي زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) مي‌آيد، از صيغه جمع استفاده شده است. مثلاً در آيات ۳۳ و ۳۴ سوره احزاب مي‌فرمايد:

وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَ لَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَي وَ أَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَ آَتِينَ الزَّكَاةَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ  /  وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلَي فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آَيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا

در اين ۲ آيه، ۲ مرتبه كلمه بيوت آمده است.

هم‌چنين در آيه ۵۳ سوره احزاب مي‌فرمايد:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ

ولي وقتي به آيه تطهير مي‌رسد، مي‌فرمايد:

إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا

سوره أحزاب/آيه۳۳

از كلمه بيت استفاده مي‌كند، نه از كلمه بيوت. اگر بنا بود اين آيه تطهير، شامل زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هم باشد، خيلي واضح و روشن مي‌فرمود:

إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيوتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا

 

دليل پنجم:

هيچ‌كدام از زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) ادعا نكرده‌اند كه اين آيه در حق آنها نازل شده است. در يكي از همايش‌هايي كه در زاهدان بود، يكي از علماء أهل سنت، مقاله‌اي جالب نوشته بود و گفت:

أم المؤمنين عايشه مقيد بود كه هرگونه فضيلتي كه مربوط به خودش و خانواده‌اش بود را در ملأ عام مطرح كند. ولي يك روايت ضعيف هم نداريم كه عايشه گفته باشد من هم جزء أهل بيت و مشمول آيه تطهير هستم.

اين‌كه مي‌گويند زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هم جزء أهل بيت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) هستند، از كجا نشأت گرفته است؟

آيا از علماء أهل سنت، كسي تصريح دارد كه زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) جزء أهل بيت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نيستند؟

پاسخ:

تمام احاديث جعلي نسبت به مدح خلفاء يا احاديث در مذمت أهل بيت (عليهم السلام)، يا در همسان كردن فضائل خلفاء با فضائل أهل بيت (عليهم السلام)، مانند حديث خوخة أبو بكر و سيدا كهول أهل الجنة، در زمان بني أميه و در رأسش معاويه بوده است و من احساس مي‌كنم قبل از او، خبري از اين قضايا نبود. اگر عكرمه خارجي و ناصبي هم مي‌آيد و در ميان مردم مي‌گويد: «من حاضرم مباهله كنم كه آيه تطهيرمخصوص أهل بيت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) نيست»، توسط دودمان بني أميه تحريك مي‌شدند و اين نشان مي‌دهد كه توده مردم معتقد بودند آيه تطهير مخصوص أهل بيت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) است.

 

 

علماء أهل سنت معتقد به تخصيص آيه تطهير به أهل بيت (عليهم السلام)

۱. آلوسي

اما از علماء أهل سنت، جناب آلوسي، از استوانه‌هاي علمي أهل سنت و وهابي كه نظرش براي وهابيت، جايگاه ويژه‌اي دارد، در تفسير روح المعاني، ذيل همين آيه شريفه، در جلد ۲۲، صفحه ۱۵ اين تعبير را دارد:

و قوله عليه الصلاة و السلام: «أللهم هؤلاء أهل بيتي» و دعائه لهم و عدم إدخال أم سلمة أكثر من أن تحصي و هي مخصصة لعموم أهل البيت بأي معني كان البيت، فالمراد بهم من شملهم الكساء و لا يدخل فيهم أزواجه صلي الله عليه و سلم.

در مورد اين‌كه پيامبر (صلي الله عليه و سلم) فرمود: «اينها أهل بيت من هستند» و در حق آنها دعا كرده است و أم سلمه را هم جزء أهل بيت ندانسته است، روايات زيادي وارد شده است و كلمه بيت به هر معنايي باشد، اين آيه مخصوص أهل بيت است و مراد از اين آيه، كساني هستند كه در زير عباء بودند و زنان پيامبر (صلي الله عليه و سلم) شامل آيه تطهير نمي‌شوند.

هم‌چنين در جلد ۲۲، صفحه ۱۶ مي‌گويد:

أن النساء المطهرات غير داخلات في أهل البيت الذين هم أحد الثقلين.

زنان پيامبر (صلي الله عليه و سلم) به هيچ‌وجه داخل أهل بيت كه يكي از ثقلين هستند، نمي‌شوند.

 

۲. أبو بكر نقاش

هم‌چنين جناب أبو بكر نقاش در تفسيرش مي‌گويد:

أجمع أكثر أهل التفسير أنها نزلت في علي و فاطمه و الحسن و الحسين صلوات الله عليهم أجمعين

اكثر أهل تفسير إجماع كرده‌اند كه اين آيه در مورد علي، فاطمه، حسن و حسين صلوات الله عليهم أجمعين نازل شده است.

جواهر العقدين، ص۱۹۸، الباب الأول

 

۳. طحاوي

جناب آقاي طحاوي ـ كه يكي از شخصيت‌هاي برجسته أهل سنت است و تمام فِرَق أهل سنت (شافعي، مالكي، حنفي و حنبلي) نسبت به جناب امام طحاوي عنايت ويژه‌اي دارند و كتاب العقيدة الطحاوية ايشان، الآن كتاب درسي تمام فِرَق أهل سنت است ـ بعد از ذكر احاديثي كه دلالت مي‌كند بر اين‌كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) تا ۶ ماه بعد از نزول آيه تطهير، هر روز بر درب خانه حضرت فاطمه زهراء (سلام الله عليها) مي‌آمد و اين آيه را قرائت مي‌كرد، مي‌گويد:

و في هذا أيضا دليل علي أن هذه فيهم.

اين دلالت مي‌كند كه آيه تطهير در حق اينها نازل شده است.

مشكل الآثار للطحاوي، ج۱، ص۲۳۱، ح۸۷۵

 

۴. حمزاوي

هم‌چنين جناب آقاي حمزاوي از علماء أهل سنت در كتاب مشارق الأنوار، صفحه ۱۱۳، الفصل الخامس من الباب الثالث فضل أهل البيت مي‌گويد كه آيه تطهير در حق اين چند نفر نازل شده است و زنان پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) شامل اين آيه نمي‌شود.

بنابراين نتيجه مي‌گيريم كه اين آيه در حق اين چند نفر نازل شده است و كلمه «إنما» دليل بر حصر است و مراد از كلمه «يريد»، اراده تكويني است و كلمه «رجس» به معناي كليه آنچه كه مربوط به خبائث، گناهان ظاهري و باطني، صغيره و كبيره است و عصمت هم غير از اين، چيز ديگري نيست.

 

سوال : از كجا ثابت كنيم كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) استدلال كرده باشند بر اين آيه بر عصمت أهل بيت (عليهم السلام)؟ آيا در كتب شيعه و سني هم روايتي آمده است؟

پاسخ:

در كتب شيعه، فراوان است. عرض خواهم كرد كه روايات متعددي از أمير المؤمنين (عليه السلام)، ابوذر و سلمان و ديگران، با سندهاي صحيح و مستفيض آمده كه نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) فرمود:

أهل بيت من معصوم و مطهر از گناه هستند.

ولي در اينجا، روايتي ناب را از منابع شيعه و أهل سنت مي‌آورم كه پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) فرموده است: «أهل بيت من معصوم هستند».

جناب خراز قمي، از علماء بزرگ شيعه در كتاب كفاية الأثر نقل مي‌كند از أمير المؤمنين (عليه السلام) كه مي‌فرمايد:

دخلت علي رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم في بيت أم سلمة و قد نزلت هذه الآية: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا» فقال رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم: يا علي! هذه الآية نزلت فيك و في سبطي و الأئمة من ولدك. فقلت: يا رسول الله! و كم الأئمة بعدك؟ قال: أنت يا علي، ثم أبناك الحسن و الحسين و بعد الحسين علي إبنه و بعد علي محمد إبنه و بعد محمد جعفر إبنه و بعد جعفر موسي إبنه و بعد موسي علي إبنه و بعد علي محمد إبنه و بعد محمد علي إبنه و بعد علي الحسن إبنه و الحجة من ولد الحسن، هكذا وجدت أساميهم مكتوبة علي ساق العرش، فسألت الله تعالي عن ذلك فقال: يا محمد! هم الأئمة بعدك مطهرون معصومون و أعداؤهم ملعونون.

ما خدمت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) در خانه أم سلمه رسيديم و اين آيه تطهير نازل شد و حضرت فرمود: اي علي! اين آيه نازل شده است در حق تو و دو فرزندت حسن و حسين و ائمه بعد از تو. از پيامبر (صلي الله عليه و سلم) پرسيدم: يا رسول الله! ائمه بعد از تو چند نفر هستند؟ حضرت فرمود: تو اي علي، سپس دو فرزندت حسن و حسين و بعد از حسين، فرزندش علي و بعد از او، فرزندش محمد و بعد از او، فرزندش جعفر و بعد از او، فرزندش موسي و بعد از او، فرزندش علي و بعد از او، فرزندش محمد و بعد از او، فرزندش علي و بعد از او، فرزندش حسن و و بعد از او، فرزندش حجت است. من اين‌چنين ديدم نام ائمه را كه در ساق عرش إلهي نوشته شده بود. از خداوند در اين مورد سؤال كردم و فرمود: اي محمد! اينها ائمه بعد از تو هستند كه مطهر و معصوم هستند و دشمنان‌شان ملعون هستند.

كفاية الأثر في النص علي الأئمة الاثني عشر للخراز القمي، ص۱۵۶

از ميان علماء أهل سنت، بيهقي (متوفاي ۴۵۸ هجري) و ديگران در روايت مفصلي نقل كرده‌اند:

. . . خداوند، بشر را آفريد و آنها را به صورت قبايل قرار داد:

ثم جعل القبائل بيوتا، فجعلني في خيرها بيتا و ذلك قوله: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»  فأنا و أهل بيتي مطهرون من الذنوب.

قبائل را به صورت گروه گروه قرار داد و من را در بهترين خانه‌ها قرار داد و و اين قول خداوند است: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا». پس من و أهل بيت من از هر گناهي پاك هستيم.

دلائل النبوة للبيهقي، ج۱، ص۱۷۱ (در نرم افزار الجامع الكبير)

خود إبن تيميه هم مي‌گويد كه از كتاب‌هاي صحيح ما، دلائل النبوة بيهقي است.

جناب بسوي (متوفاي ۲۷۷ هجري) در كتاب المعرفة و التاريخ، جلد ۱، صفحه ۱۰۵ و جناب شجري جرجاني (متوفاي ۴۹۹ هجري)، در كتابالأمالي، جلد ۱، صفحه ۱۹۸ و جناب سيوطي در كتاب الدر المنثور، جلد ۶، صفحه ۶۰۶ و جناب شوكاني (متوفاي ۱۲۵۵ هجري) در فتح القدير، جلد ۴، صفحه ۲۸۰ و جناب آلوسي بغدادي (متوفاي ۱۲۷۰ هجري) در كتاب روح المعاني، جلد ۲۲، صفحه ۱۴ اين روايت را آورده‌اند كه نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) به استناد همين آيه مي‌فرمايد: «من و أهل بيتم، مطهر از هرگونه گناه هستيم».

اين نشان مي‌دهد كه خود نبي مكرم (صلي الله عليه و آله) به استناد همين آيه، استدلال كرده‌اند بر عصمت خودش و ائمه (عليهم السلام).

منبع: سایت هدانا برگرفته از سخنرانی آیت الله حسینی قزوینی.

 

 

 

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

بدون نظر
  1. حجت الاسلام مهدی یوسف وند می گوید

    امتیاز بینندگان:4 ستاره