وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

انتظار فرج در روایات

انتظار فرج در روایات

انتظار فرج

 

 

 فرج مردم جهان در چيست و چرا انتظار فرج فضيلت و ارزش بيشترى دارد؟

 

نکته:

در روايات شيعه، عبارت و اصطلاح بسيار لطيف و مناسبى براى انتظار در نظر گرفته شده و آن «انتظار فرج» است. فرج، به معناى نصرت و پيروزى و گشايش گره هاى زندگى از جانب خداوند است. مقصود از انتظار فرج، انتظار دگرگونى مثبت و گسترده در زندگى بشر و زدوده شدن ناكامى ها و نابسامانى ها از چهره غمزده جامعه انسانى است و پيروزى حكومت عدالت گستر و معنويت گراى مهدوى بر دولت هاى شرك و كفر و ستم است.

 

توصیه به انتظار فرج در کلام معصومین:

 

پيامبر اكرم (صلی الله علیه وآله  وسلم) آن را برترين اعمال و عبادات مى داند: 

«افضلُ اعمال امّتى انتظار الفرج من اللّه عزّوجل»[۱۴۴] ؛

«انتظار فرج [و گشايش] از جانب خداى بلند مرتبه، برترين عمل امت من است»

و نيز مى فرمايد:

 «افضل العبادة انتظار الفرج»[۱۴۵] ؛

«با  فضيلت ترين عبادات، انتظار فرج است».

 

حضرت على (علیه السلام)  نيز آن را محبوب ترين اعمال در نزد خداوند و منتظر فرج را، همانند شهيد راه حقّ مى داند:

 «انتظروا الفرج و لاتيأسوا من روح الله فاِنّ احبَّ الاعمالِ الى اللّه عزّوجلّ انتظارُ الفرجَ الآخِذُ باَمرنا مَعَنا غدا فى حظيرة القدس و المنتظر للفرج كمُتشَحّط بدمه فى سبيلِ اللّه»[۱۴۶] ؛

«منتظر فرج باشيد و از رحمت خدا مأيوس نشويد كه محبوب ترين اعمال نزد خداوند – عزّ و جل – انتظار فرج است. كسى كه پذيراى امر ما باشد، فردا[ها ]در «حظيرة القدس» با ما است و كسى كه منتظر فرج باشد، مانند كسى است كه در راه خدا، به خون خود آغشته گشته است».

 

امام جواد (علیه السلام)  آن را با فضيلت ترين و راه گشاترين امور مى داند:

 «اَفضَلُ اعمالِ شيعتنا انتظارُ الفَرَج مَن عَرَف هذ الامرَ فقد فُرِّج عَنه بانتظاره»[۱۴۷] ؛

«برترين عمل شيعيان ما انتظار فرج است. هر كس اين امر را بداند و آن را بشناسد، با همين انتظار در كارش گشايش و فرج مى شود».

 

على بن مهزيار مى گويد: نامه اى به امام هادى (علیه السلام)  نوشتم و از ايشان درباره «فرج» پرسيدم ؛ حضرت فرمود:

 «اذا غابَ صاحبُكم عن دارالظّالمين فتوقّعوا الفرج»[۱۴۸] ؛

«هر گاه امام شما از بين ظالمان و ستمگران مخفى شد، چشم به راه فرج باشيد».

 

امام صادق (علیه السلام)  نيز حالات شيعيان در دوران غيبت و انتظار گشايش و فرج را چنين بازگو مى فرمايد: «نزديك ترين جايى كه خداى متعال به بندگانش هست و نيز بيشترين زمانى كه از ايشان راضى است، وقتى است كه حجّت الهى را از دست بدهند و او بر ايشان ظاهر نشود و جايش را ندانند ؛ در عين حال يقين دارند كه آن حجّت باقى است و باطل نشده است. پس در آن هنگام، هر صبح و شام، منتظر فرج باشيد…»[۱۴۹].

 

نکته:

برآيند اين روايات آن است كه عموم مردم جهان – به خصوص شيعيان – بايد منتظر ظهور و قيام مهدى موعود باشند كه از سراپرده غيبت بيرون آيد.

انتظار فرج، در واقع نوعى آمادگى و استقبال از نيكى ها است. آمادگى براى تلاش و حركتى مداوم و كوششى خستگى ناپذير همراه با تهذيب نفس، پاك زيستن، حقّ خواهى و دور ماندن از زشتى ها و آلودگى ها.

 

به همين جهت وقتى ابوبصير از امام صادق (علیه السلام)  پرسيد كه: فرج كى خواهد بود؟ آن حضرت فرمود: 

«يا ابابصير و انت ممّن يريد الدّنيا؟ مَن عرف هذاالامر، فقد فرج عنه لانتظاره»[۱۵۰] ؛

«اى ابوبصير! تو هم از كسانى هستى كه دنيا را طلب مى كنند؟ آن كس كه قيام امام را بشناسد، براى او به جهت انتظارش فرج شده است».

 

نکته:

بر اين اساس، انتظار فرج، فراتر از انتظار معمولى است ؛ يعنى انتظارى همراه با آگاهى، بصيرت، درايت، معنويت، آمادگى، حق گرايى، عدل خواهى و… به عبارت روشن تر، انتظار فرج، شناخت حق و شناختن رهبر و امام حقّ و انتظار يارى رساندن به او است. چنين شخصى در غيبت امام، چنان رفتار مى كند كه گويا در زمان ظهور و حضور او زندگى مى كند. به همين جهت شيعه تمامى دشوارى ها و كاستى ها را پشت سر نهاده و از خطر انقراض و زوال به دور مانده است. اين نوع انتظار است كه داراى فضيلت و ارزش بى شمارى است.

 

امام سجّاد (علیه السلام)  مى فرمود: 

«انتظار الفرج من اعظم الفرج»[۱۵۱] ؛

«انتظار فرج، خود از بزرگ ترين گشايش ها است».

 

امام كاظم (علیه السلام)  هم فرمود:

 «انتظار الفرج من الفرج»[۱۵۲] ؛

«انتظار فرج، نشانه فرج و گشايش است».

 

نکته:

به صراحت مى توان گفت: از مهم ترين رازهاى نهفته بقاى تشيّع همين روح انتظارى است كه كالبد شيعه را آكنده ساخته و پيوسته او را به تلاش، كوشش، جنبش و جوشش وا مى دارد.

«انتظار»، ظرفيت و توانايى فراوانى براى تحقّق جامعه آرمانى اسلام ايجاد مى كند و رفتارها و برنامه ها را بدان سمت سوق مى دهد. اين والاترين عبادت و بهترين عمل است.

 

چنان كه امام على (علیه السلام)  فرمود:

 «افضلُ عبادة المؤمن انتظار فَرج الله»[۱۵۳] ؛

«بهترين عبادت مؤمن، انتظار كشيدن فرج خداوند است».

 

به طور خلاصه مؤلّفه هاى زير را مى توان از «انتظار فرج» برداشت كرد:

 

۱. تلاش و كوشش براى پيشرفت و ترقّى ؛

 

۲. اصلاح طلبى و اميد به زندگى بهتر (گشايش در امور) ؛

 

۳. نفى وضع موجود (ظلم و بى عدالتى، فساد و تباهى) ؛

 

۴. طرد و عدم پذيرش حكومت هاى سياسى (نامشروع دانستن آنها) ؛

 

۵. قيام و انقلاب و نهضت مداوم و فعّال ؛

 

۶. ضرورت تشكيل حكومت هاى دينى و مشروع ؛

 

۷. عدم انقياد و سازش در برابر جبّاران و مفسدان و…[۱۵۴].

 

[۱۴۴]. بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۸.
[۱۴۵]. معجم احاديث الامام المهدى، ج ۱، ص ۲۶۸.
[۱۴۶]. بحارالانوار، ج ۵۳، ص ۱۲۳.
[۱۴۷]. بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۱۰.
[۱۴۸]. كمال الدين، ج ۲، ص ۳۸۰، ح ۲.
[۱۴۹]. همان، ص ۳۳۷، ح ۱۰.
[۱۵۰]. كافى، ج ۱، ص ۳۷۱.
[۱۵۱]. بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۲، ح ۴.
[۱۵۲]. الغيبة طوسى، ص ۴۵۹.
[۱۵۳]. بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۴۶.
[۱۵۴]. براى مطالعه بيشتر ر.ك: نگارنده، مقاله انقلاب و انتظار، فصلنامه انتظار، ش ۲، ص ۱۳۰.

 

منبع: هدانا برگرفته از پرسمان، پرسش ها و پاسخ ها«مهدویت پیش از ظهور».

حتما بخوانيد

ویژه نامه امامت پژوهی

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.