وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

خلقت جهان از عدم

0

خلقت جهان از عدم

 

آفرينش جهان چگونه است؟ اگر جهان از عدم خلق شده كه عدم زايش ندارد؟

جهان از عدم به معناى ناچيز خلق نشده است بلكه آفرينش جهانِ هستى ابتدايى و غيروابسته به هر ماده پيشين است. به عبارت ديگر آفرينش جهان، صرفاً مستند به اراده حق تعالى است و نيازمند ماده پيشينى نيست كه خداوند جهان را از آن پديد آورد برخلاف خلاقيّت و آفرينش بشرى كه چيزى جز تغيير صورت‏ها و تركيب مواد نخستين براى پديد آوردن محصولى نو نيست. بنابراين حتى اگر در فيزيك كيهانى مواد نخستينى فرض شود كه صورت موجود جهان، تابع تغيير آرايش آن مواد است، از نظر فلسفى آن مواد نيز مخلوق و معلول علت هستى بخش (خداوند) مى‏باشد.

امام صادق (ع) درباره آفرينش جهان مى‏فرمايد: «خداوند جهان را از «چيزى» نيافريده است، نه اينكه از «هيچ چيز» و «عدم»، جهان را آفريده باشد».

دقت در عبارت فوق از سويى نمايانگر احاطه علمى و فلسفى امام صادق (ع) و از ديگر سو نشانگر قدرت بى‏ پايان و بى‏نيازى خداوند در آفرينش جهان است.

در كتاب الاحتجاج شيخ طبرسى آمده است‏(1): «از امام صادق (ع) پرسيده شد: جهان از چه چيزى آفريده شده است؟ فرمود: از چيزى آفريده نشده است. پرسيده شد: چگونه خداوند از هيچ چيز، زنده مى‏كند. پاسخ داد: موجودات يا از چيزى آفريده مى‏شوند و يا از غير شى‏ء (مادى) آفريده مى‏شوند»(2).

ماجراى آفرينش الهى در قالب يك مثال ساده چنين است: همان‏طور كه يك مهندس ابتدا نقشه ساختمانى را در ذهن خويش مجسّم مى‏كند، سپس آن را به تصوير مى‏كشد و در خارج محقّق مى‏سازد. در آفرينش جهان هستى نيز حضرت حق قبل از آفرينش، به همه تار و پود و خصوصيات نظام هستى علم دارد و چون اراده كند، به معلومات خويش وجود مى‏بخشد و آنها موجود مى‏شوند. لذا قبل از اراده حق اشياء نزد خداوند وجود علمى دارند و بعد از اراده پروردگار، وجود عينى و خارجى پيدا مى‏كنند(3).

بنابراين فرق است بين اينكه جهان «از چيزى خلق نشده باشد» و اينكه جهان از «عدم» يا «ناچيز» خلق شده باشد. سخن نخست درست و سخن دوم باطل است و اگر كسى به گونه دوم سخن بگويد، بايد آن را به معناى اول فرا داد.

(1) قال الزنديق لابى عبدالله (ع) من اى شى خلق قال عليه السلام: «لا من شى فقال كيف يحيى من لاشى. قال: ان الاشياء لاتخلوا ان تكون خلقت من شى او من غير شى فان كانت خلقت».
000 (2) محمد صالح مازندرانى، شرح اصول كافى، ج 3، ص 300 و. 301
000 (3) براى اطلاع بيشتر ر. ك: مبدأ و معاد، آيه اللَّه جوادى آملى، مقاله هشتم، نظام احسن جهان هستى. پرسمان.

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.