وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

مصحف حضرت على عليه السلام

مصحف حضرت على عليه السلام

پرسش 9 . منظور از مصحف حضرت على عليه السلام چيست؟ آيا با قرآن هاى موجود تفاوت دارد؟

پس از رحلت رسول اكرم صلى الله عليه و آله، ياران و اصحاب آن حضرت، به جمع آورى آيات قرآن اقدام كردند. حضرت على عليه السلام ـ كه از همه ياران پيامبر صلى الله عليه و آله به خصوصيات تنزيل و تأويل قرآن آگاه تر بود ـ پيش از همه به اين كار اقدام كرد و به مردم عرضه كرد؛ لكن به دلايلى مورد استقبال و پذيرش دستگاه رسمى خلافت واقع نشد. امام على عليه السلام آن را به خانه برگرداند و بنا بر روايتى فرمود: «از اين پس هرگز آن را نخواهيد ديد». آن مصحف پس از امام عليه السلام، نزد فرزندان و امامان معصوم عليهم السلام باقى ماند.

 

گفتنى است قرآن ها يا نسخه هايى از قرآن ـ كه منسوب به امام على بن ابى طالب است و در بعضى از موزه ها و كتابخانه ها موجود است ـ نمى تواند از نظر تاريخى و شواهد و قراين به طور حتمى، متعلق به آن حضرت باشد.

 

ويژگى هاى مصحف حضرت على عليه السلام :

مصحف امام على عليه السلام، نسبت به ديگر مصحف ها، از امتيازات فراوانى برخوردار بود؛ از جمله:
1. بنا بر گفته برخى صاحب نظران، مصحف امام على عليه السلام براساس ترتيب نزول، تنظيم شده بود.33
2. مصحف آن حضرت، مطابق با قرائت پيامبر صلى الله عليه و آله بود و اختلاف قرائت در آن راه نداشت.
3. مشتمل بر اسباب و مكان هاى نزول آيات و نام اشخاصى بود كه آيات در شأن آنان نازل گشته بود.
4. جوانب كلى و تأويل آيات در اين مصحف روشن شده بود.34

 

بنابراين مصحف امام على عليه السلام، قرآن ديگرى يا مشتمل بر آياتى غير از آنچه در قرآن هاى موجود است، نيست. تفاوت عمده آن در ترتيب و اشتمال بر توضيحات و اطلاعات جانبى (مانند شأن نزول و…) است كه در فهم قرآن، تأثير به سزايى دارد. خود آن حضرت نيز فرمود: «لقد جئتهم بالكتاب مشتملاً على التنزيل و التأويل»35؛ «من قرآن را همراه با توضيحات مربوط به نزول و تأويل آن عرضه كردم».

و نيز فرمود: «آيه اى بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل نشد، مگر آنكه بر من خوانده و املا فرمود و من آن را با خط خود نوشتم و نيز تفسير و تأويل، ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه هر آيه را به من آموخت و مرا دعا فرمود تا خداوند فهم و حفظ آن را به من مرحمت فرمايد. از آن روز تا به حال، هيچ آيه اى را فراموش نكرده ام و هيچ دانش و شناختى را كه پيامبر صلى الله عليه و آله وسلم به من آموخته و من آن را نوشته ام، از دست نداده ام»36.

 

33. سيوطى، الاتقان، ج 1، ص 183، نوع 18.
34. ر.ك:
الف. جوان آراسته، حسين، درسنامه علوم قرآن، ص 163؛
ب. فصلنامه بينات، ش 28، ص 184؛
ج. راميار، محمود، تاريخ قرآن، ص 365.
35. بلاغى، محمدجواد، آلاء الرحمان، طبع نجف، ج 1، ص 257.
36. تفسير برهان، ج 1، ص 16، شماره 14 ؛ ق معرفت، محمد هادى، تاريخ قرآن، ص 86.

منبع: سایت هدانا برگرفته از پرسمان،  پرسش ها و پاسخ ها «قرآن شناسی».

حتما بخوانيد

 

ویژه نامه قرآن پژوهی

 

نظر شما درباره این مطلب:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.