وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

رمضان در ادیان گذشته

رمضان در ادیان گذشته

پيشينه ماه رمضان

پرسش ۱ . «رمضان» يعنى چه و آيا ماه رمضان و روزه گرفتن، در اديان گذشته نيز وجود داشته است؟ فرق روزه مسيحيان و يهوديان با مسلمانان چگونه است؟

 

برخى «رمضان» را از «رمض» مشتق مىدانند كه به معناى تافته شدن سنگها، از شدّت گرما است و چون وجوب روزه در ماه رمضان، مصادف با شدّت گرما بوده است، نام اين ماه را رمضان گذاشتهاند. به يك تعبير ماه رمضان، ماه سوزاندن گناهان و بلكه بالاتر سوزاندن نفس آدمى است كه انسان خام را پخته مىكند تا حجاب انانيت و خود خواهى از ميان برداشته شود.

 

برخى ديگر رمضان را مشتق از «رميض»، به معناى ابر و باران در پايان چلّه تابستان و ابتداى فصل پاييز مىدانند كه گرماى تابستان را دور مىكند. به اين دليل اين ماه را «رمضان» گفتهاند كه بدنهاى آدميان را از گناهان مىشويد[۱]. برخى ديگر «رمضان» را بر گرفته از «رمضت النصل ارمضه رمضاً» مىدانند؛ به اين معنا كه نيزه را ميان دو سنگ مىگذاشتند و بر آن مىكوفتند تا نازك شود. به اين تعبير رمضان؛ يعنى، انسان خود را ميان طاعت و عبادت الهى قرار مىدهد تا نفس او نرم و آماده بندگى شود. از اين رو برخى مىگويند: «رمضان» نامى است كه اسلام بر اين ماه گذاشته است و بنابر نظر ديگر، از زمان جاهليت بر اين نام بوده است[۲].

 

در معناى «رمضان» به دو نكته كه در روايات بيان شده، اشاره مىگردد:

۱. در بسيارى از احاديث اهل بيت عليهمالسلام از گفتن كلمه «رمضان» به تنهايى نهى و توصيه شده است كه آن را «ماه رمضان» نام گذارند؛ زيرا «رمضان» يكى از اسماى الهى است[۳]. از امير مؤمنان عليهالسلام نقل شده است: «نگوييد رمضان؛ بلكه بگوييد ماه رمضان و احترام آن را رعايت كنيد»[۴]. امام باقر عليهالسلام فرمود: «نگوييد «اين رمضان» و «رمضان رفت» و يا «رمضان آمد»؛ زيرا «رمضان» نامى از نامهاى خداوند است كه نمىآيد و نمىرود. رفتن و آمدن، ويژگىهاى موجود زايل شدنى است»[۵].
پس در حقيقت «رمضان»، نامى از نامهاى خداوند است و ماه رمضان، ماه الهى است. به همين تعبير از پيامبر گرامى اسلام صلىاللهعليهوآله در خطبه شعبانيه وارد شده است: «ايها الناس قد اقبل اليكم شهر الله»[۶]؛ «اى مردم! همانا ماه خدا به سوى شما روى آورده است».
۲. در روايات متعدد، ماه رمضان اول سال معرفى شده؛ چنان كه امام صادق عليهالسلام فرموده است: «اول سال ماه رمضان است»[۷] و به اين دليل اگر اين ماه سالم باشد، همه سال درست و سالم خواهد بود[۸].
فروردين اول سال، بر اساس اعتدال طبيعت و مناسب براى كشاورزى است و ماه محرم، اول سال در ماههاى قمرى است. اما براى ساكنان و كسانى كه به دنبال خودسازى هستند، ماه رمضان اول سال است. در ماههاى رجب و شعبان، بايست حساب سالشان را صاف و پاك كنند و با پاكى به مهمانى خداوند گام نهند.
بر اساس صريح آيه قرآن، روزه براى امتهاى گذشته نيز واجب بوده است: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ»[۹]. از اين آيه به دست مىآيد كه در ملتها و امتهاى پيشين نيز روزه واجب بوده است. اما اين ملتها چه كسانى بودهاند؟ نقلهاى تاريخى از مصر، يونان، روم و هند باستان، نمونههاى روزه دارى را نقل كرده است. در كتاب مقدس نيز بر روزه دارى تأكيد و تشويق شده است[۱۰].

در قاموس كتاب مقدس آمده است: «روزه در تمام اوقات در ميان هر طايفه و هر ملت و مذهب، در موقع اندوه و زحمت غيرمترقبه، معمول بوده است»[۱۱].

از تورات نيز برمىآيد كه موسى عليهالسلام چهل روز روزه داشته است: «هنگام بر آمدنم به كوه، لوحهاى سنگى را (لوحهاى عهدى كه خداوند با شما بست) بگيرم. آن گاه در كوه چهل روز و چهل شب ماندم؛ نه نان خوردم و نه آب نوشيدم»[۱۲].

همچنين از انجيل لوقا نيز برمىآيد كه حواريون مسيح روزه مىگرفتند[۱۳].

روزه به عنوان يك عمل عبادى، در ميان يهود رواج دارد؛ ولى تنها در روز «كيپور» (روز كفار) اين عمل صورت مىگيرد. در اين روز يهوديان از غروب روز قبل تا شبانگاه اين روز، براى كفّاره گناهان روزه مىگيرند و از خوردن و آشاميدن، استحمام و كار پرهيز مىكنند و در كنيسهها به عبادت و استغفار مشغول مىشوند[۱۴].

[۱]. سيوطى، الدرالمنثور، ج ۱، ص ۱۸۳.
[۲]. السيد على خاتن الحسينى المدنى الشيرازى، رياض السالكين فى شرح صحيفة السجادية، ج ۶، ص ۱۰ـ۱۱، تحقيق و نشر مؤسسة النشر الاسلامى قم بى تا.
[۳]. طريحى، مجمع البحرين، ج ۲، ص ۲۲۳.
[۴]. كلينى، كافى، ج ۴، ص ۶۹.
[۵]. همان، ص ۶۹ و ۷۰.
[۶]. سيد بن طاووس، الاقبال، ج ۱، ص ۲۶.
[۷]. همان، ص ۳۱.
[۸]. همان.
[۹]. بقره۲، آيه ۱۸۳.
[۱۰]. سيد محمدحسين، طباطبايى الميزان فى تفسير القرآن، ج ۲، صص ۸ـ۹.
[۱۱]. قاموس كتاب مقدس، ص ۴۲۷، به نقل از: تفسير نمونه، ج ۱، ص ۶۳۳.
[۱۲]. تورات، سفر تثنيه، ف ۹، ش ۹، به نقل از: تفسير نمونه، ج ۱، ص ۶۳۲.
[۱۳]. انجيل لوقا، ب ۵، ش ۳۵۳۳.
[۱۴]. حسين توفيقى، آشنايى با اديان بزرگ، تهران، سمت، طه و مركز جهانى علوم اسلامى، چاپ سوم، زمستان ۱۳۷۹ ش، ص ۹۴.

منبع: سایت هدانا برگرفته از پرسمان،ویژه ماه مبارک رمضان،

حتما بخوانيد

ویژه نامه و بخش احکام جامع سایت هدانا

ویژه نامه ماه مبارک رمضان

ویژه نامه احکام روزه

🔗 لینک کوتاه

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.