وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

چگونه ممکن است در قرآن همه نیازمندیهای ما تا قیامت آمده باشد

0

چگونه ممکن است در قرآن همه نیازمندیهای ما تا قیامت آمده باشد

 

تمام نیازمندیهای ما در قرآن

پرسش : چگونه ممکن است در قرآن همه نیازمندیهای ما تا قیامت آمده باشد؟

پاسخ اجمالی:

 اولا: در قرآن احکام کلیّه و عمومات و اطلاقاتى وجود دارد که بسیارى از مشکلات را مى توان با آن حل کرد. ثانیا: پیامبر(ص) طبق«حدیث ثقلین»، اهل بیت و عترت را نیز به عنوان یکى از منابع مطمئن احکام و معارف معرفى فرموده است. ثالثا: طبق روایات، قرآن ظاهر و باطنى دارد و باطن آن معانى و مفاهیمى است که تنها در اختیار پیامبر و پیشوایان معصوم قرار دارد؛ پس اگر ثقلین در کنار هم قرار گیرند، از این بخش از محتواى قرآن بهره مى گیرند.

پاسخ تفصیلی:

همان گونه که در نهج البلاغه خطبه18 تاکید شده، قرآن مجید بیانگر همه امورى است که مسلمانان تا دامنه قیامت به آن نیازمندند. در احادیث اسلامى نیز این موضوع با صراحت بیشترى بیان شده، از جمله در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم:

 «اِنَّ اللهَ تَبارَکَ وَ تَعالى اَنْزَلَ فِى الْقُرْآنِ تِبْیانَ کُلِّ شَىء حَتّى وَ اللهِ ما تَرَکَ شَیْئاً تَحْتاجُ اِلَیْهِ الْعِبادُ، حتّى لا یَسْتَطیعَ عَبْد یَقُولُ لَوْ کانَ هذا، اُنْزِلَ فِى الْقُرانِ، اَلا وَ قَدْ اَنْزَلَهُ اللهُ فیهِ»؛

(خداوند در قرآن هر چیزى را بیان کرده است به خداسوگند چیزى که مورد نیاز مردم بوده است کم نگذارده، تا کسى نگوید اگر فلان مطلب درست است باید در قرآن نازل مى شد. آگاه باشید همه نیازمندیهاى بشر را خدادر آن نازل کرده است). (1)

سوال دیگر :

ولى در این جا این سوال پیش مى آید که ما احکام مختلفى را مى بینیم که در قرآن نیامده و این با جامعیّت قرآن سازگار نیست؛ مثلا، تعداد رکعات نماز، اجناسى که در آن زکات واجب است، نصاب زکات، مقدار آن و بسیارى از مناسک حج، عدد سعى صفا و مروه و دورهاى طواف و مسائل دیگرى در زمینه حدود و دیات و آداب قضاوت و شرایط معاملات و انواع مسائل مستحدثه و مانند آن به وضوح در قرآن دیده نمى شود.

در پاسخ این سوال باید به سه نکته توجّه کرد:

1- نخست این که در قرآن مجید احکام کلیّه و قواعد گسترده و عمومات و اطلاقاتى وجود دارد که بسیارى از مشکلات را مى توان با آن حل کرد؛ مثلا، آیه«اَوْفُوا بِالْعُقُودِ» (2) در معاملات، و آیه«وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِى الدّینِ مِنْ حَرَج». (3)
در ابواب عبادات، و «لا تُضارَّ والِدَه بِوَلَدِها وَ لا مَوْلُود لَهُ بِوَلَدِهِ» (4) در حقوق والدین و آیات دیگرى از این قبیل، پاسخگوى بسیارى از سوالات و مسائل مستحدثه است.

2- دیگر این که قرآن مجید با صراحت یکى از منابع اصلى احکام الهى و معارف اسلامى را «سنّت پیامبر» مى شمارد و مى گوید: «ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا»؛ (آنچه پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) براى شما مى آورد بگیرید و آنچه شما را از آن نهى مى کند خوددارى نمایید!)، (5) و نیز در جاى دیگر پیامبر را به عنوان تبیین کننده و شارح قرآنمعرفى کرده و مى فرماید: «وَ اَنْزَلْنا اِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ اِلَیْهِمْ». (6)
پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) نیز طبق صریح «حدیث ثقلین»، اهل بیت و عترت را نیز به عنوان یکى از منابع مطمئن احکام و معارف اسلامى معرفى فرموده است و به یقین اگر به توصیه هاىقرآنو پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) عمل شود هیچ سوالى در زمینه احکام و غیر آن بدون پاسخ نخواهد ماند.

3- سوّم این که از روایات مختلف اسلامى به خوبى استفاده مى شود که قرآنظاهر و باطنى دارد، ظاهر آن معانى و مفهوماتى است که در دسترس همه قرار گرفته و از آن بهره مند مى شوند؛ ولى باطن آن معانى و مفاهیم دیگرى است که تنها در اختیار پیامبر و پیشوایان معصوم قرار دارد که با درک و دید دیگرى آیات را مى نگرند و از آن بهرهگیرى و استفاده فراوانى مى کنند. بنابراین اگر ثقلین(قرآن و اهل بیت) در کنار هم قرار گیرند و مردم در میان این دو جدایى نیفکنند، از این بخش از محتواى قرآنکه راه گشایى فراوانى دارد، بهرهمى گیرند.
شاید روایت معروف امام صادق(علیه السلام) که مى گوید: «اَنَا اَعْلَمُ کِتابَ اللهِ وَ فیهِ بَدْءُ الْخَلْقِ وَ ما هُوَ کائِن اِلى یَوْمِ الْقیامَهِ وَ فیهِ خَبَرُ السَّماءِ وَ خَبَرُ الاَرْضِ وَ خَبَرُ الْجَنَّهِ وَ خَبَرُ النّارِ وَ خَبَرُ ما کانَ وَ ما هُوَ کائِن، اَعْلَمُ ذلِکَ کَما اَنْظُرُ اِلى کَفّىِ اِنَّ اللهَ یَقُولُ فیهِ تِبْیان کُلِّ شَىء»؛ (من به خوبى کتاب خدارا مى دانم، در آن آغاز آفرینش و آنچه تا روز قیامتبه وقوع مى پیوند وجود دارد، و همچنین است در آن خبرآسمان و زمین و خبر بهشتو دوزخ و خبرآنچه بوده و آنچه خواهد بود. من همه اینها را مى دانم آن گونه که به کف دستم نگاه مى کنم! خداوند مى فرماید: در قرآنبیان همه چیز است). (7)
در نهج البلاغهنیز آمده است: «وَ فِى الْقُرآنِ نَبَاءُ ما قَبْلَکُمْ وَ خَبَرُ ما بَعْدَکُمْ وَ حُکْمُ ما بَیْنَکُمْ»؛ (در قرآنخبرهاى پیش از شما و خبرهاى بعد از شما، و حکم در میان شما وجود دارد گذشته و آینده و حال، همه در آن جمع است). (8)
در تعبیر دیگرى امام(علیه السلام) درباره قرآنمى فرماید: «اَلا اِنَّ فیهِ عِلْمَ ما یَاتی وَ الْحَدِیثَ عَنِ الْماضی وَ دَواءَ دائِکُمْ وَ نَظْمَ ما بَیْنَکُمْ»؛ (آگاه باشید! در قرآنعلوم مربوط به آینده و اخبار مربوط به گذشته و داروى بیماریها و نظم میان شماست). (9)
این سخن تنها در احادیث اهل بیت(علیهم السلام) نیامده است؛ بلکه از طرق اهل سنّت نیز نقل شده است:
«سیوطى» در «درّالمنثور» از صحابى معروف «ابن مسعود» نقل مى کند: «اِنَّ فیهِ عِلْمَ الاَوَّلینَ وَ الآخِرِینَ»؛ (در قرآن علم اوّلین و آخرین است). و از «اوزاعى» نقل مى کند که در تفسیرآیه: «وَنَزَّلْنا عَلَیْکَ الْکِتابَ تِبْیاناً لِکُلِّ شَىء»، «قالَ: بِالسُّنَّهِ»؛ (گفت منظور این است که به وسیله سنّت همه حقایقى که در قرآنوجود دارد، کشف مى شود). (10)
«سیوطى» در کتاب «اتقان»، این معنا را از پیامبر(صلى الله علیه وآله وسلم) نقل کرده که فرمود: «در کتاب خداخبر پیش از شما و خبربعد از شما، و حکم میان شماست». (11)
سپس مى افزاید: «این حدیثرا «ترمذى» و غیر او آورده اند. (12)

 

پی نوشت:
(1). تفسیر نورالثقلین، ج 3، ص 74؛ اصول کافى، ج 1، ص 59 (در معناى این روایت دو احتمال داده شد نخست این که «لو» شرطیه باشد و دیگر آن که تمنّى باشد و «الا» گاه به عنوان «اِلاّ» استثنائیه و گاه به صورت «الا» براى تنبیه گفته شده؛ به مرآة العقول، ج 1، ص 202 مراجعه شود).
(2). سوره مائده، آیه 1.
(3). سوره حج، آیه 78.
(4). سوره بقره، آیه 233.
(5). سوره حشر، آیه 7.
(6). سوره نحل، آیه 44.
(7). اصول کافى، ج اوّل، ص 61. (مرحوم کلینى در همین باب روایات متعدّد دیگرى نقل کرده است.)
(8). کلمات قصار نهج البلاغه، حکمت 313.
(9). نهج البلاغه، خطبه 158.
(10). الدرّالمنثور، ج 4، ص 127 و 128.
(11). الاتقان، نوع 65 از علوم استفاده شده از قرآن.
(12). گرد آوري از کتاب: پيام امام امير المومنين عليه السلام‏، آيت الله العظمى ناصر مكارم شيرازى، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، 1387 ه. ش‏، ج 1، ص 628.

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.