وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

آیا مقام حضرت مریم از حضرت زهرا بالاتر است چون در قرآن نام ایشان آمده؟

0

آیا مقام حضرت مریم از حضرت زهرا بالاتر است چون در قرآن نام ایشان آمده؟

آيا به اين دليل كه از حضرت مريم(س) در قرآن اسم برده شده است مى‏توان مقام ايشان را بالاتر از حضرت زهرا(س) دانست؟ به چه چيزهايى مى‏توان استناد كرد تا بتوان مقام حضرت زهرا(س) را از همه زنهاى عالم بالاتر دانست‏

صرف مطرح شدن نام حضرت مريم در قرآن دليل برترى ايشان بر حضرت زهرا (س) نيست. افزون بر آن مفسران دو نكته را درباره حضرت مريم از نگاه قرآن توضيح داده‏اند:. 1 مراد آيه شريفه، برترى حضرت مريم بر همه زنان جهان در عصر خودش است. اين پاسخ هم مشابه قرآنى دارد و هم دليل روايى: الف. در قرآن مجيد آمده است كه خداوند درباره بنى‏اسرائيل فرمود: «و انى فضّلتكم على العالمين». (بقره (2)، آيه. 47)

در تفسير نمونه آمده است: «بديهى است منظور، برترى مؤمنان بنى ‏اسرائيل بر مردم عصر خود بوده است».

ب. در تفسير برهان و بحارالانوار، ج 43، ص 21، انتشارات المكتبه الاسلاميه روايتى از مفضل بن عمر نقل شده است كه مى‏گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: مرا خبر ده از قول پيامبر خدا (ص) درباره فاطمه كه فرمودند: «او سرور زنان جهانيان است». آيا او سرور زنان عصر خويش است؟ امام (ع) فرمودند: «مريم سرور زنان جهان در عصر خود بود، اما فاطمه (س) سرور همه زنان از آغاز تا پايان است».. 2 آيه شريفه قيد زمانى ندارد و مربوط به همه زمان‏ها است ولى قيد موضوعى دارد و از همين رو منافاتى با سرورى حضرت زهرا (س) بر همه زنان عالم در كمالات عاليه و والاى انسانى ندارد. توضيح اينكه در قرآن مجيد، يك‏سرى از ويژگى‏ها و امتيازات براى حضرت مريم بيان شده است.

 

اين ويژگى‏ها از اختصاصات حضرت مريم نيست و افراد ديگرى نيز در رتبه او و چه بسا بالاتر از او به چنين مقاماتى رسيده‏اند اما آنچه ازاختصاصات حضرت مريم (س) است و بدان وصف بر همه زنان عالم امتياز يافته است، چگونگى ولادت فرزند وى مى‏باشد. قرآن كريم در آيه 42 سوره آل عمران مى‏فرمايد: يا مريم انّ الله اصطفيك و طهّرك و اصطفيك على نساء العالمين و به ياد آور هنگامى را كه فرشتگان گفتند: اى مريم خدا تو را برگزيده و پاك ساخته و بر تمام زنان جهان برترى داده است». و منظور از برترى و فضيلت حضرت مريم (س) در آيه مذكور اين نيست كه ايشان در تمام فضائل و كمالات و جهات انسانى بر همه زنان عالم برترى دارد. بلكه منظور از اين برترى جهت خاصى است كه حضرت مريم (س) را از سائر زنان ممتاز كرده است. براى روشن شدن اين مطلب از خود آيه شريفه كمك مى‏گيريم. در آيه 42 سوره آل عمران كلمه اصطفاء دو بار تكرار شده است.

 

1 ان الله اصطفيك و طهّرك كه به يك نوع انتخاب اشاره مى‏كند بدون اينكه مسئله برترى آن حضرت را مطرح نمايد. و اين قسمت از آيه صرفا اصطفاء و انتخاب نفس خود مريم (س) را در فضائل و تقوا بيان مى‏كند، و برتريايشان نسبت به سائر زنان لحاظ نگرديده است.

2 و اصطفيك على نساء العالمين در اين قسمت از آيه، برترى حضرت مريم نسبت به سائر زنان عالم آمده است حال بايد روشن شود منظور از اين برترى چيست؟ آيا برترى ايشان بر زنان عالم بصورت مطلق است يا مقيّدمى‏باشد، با اين معنا كه در چه جهت برترى دارد در تمام جهات و فضائل انسانى يا در يك جهت خاص كه مخصوص ايشان مى‏باشد. آنچه مى‏توان گفت اين است كه حضرت مريم در يك جهت خاص نسبت به تمام زنان عالم برترى دارد. و آن جهت برترى اين است كه ايشان بدونداشتن همسر بطور معجزه‏آسا و خرق عادت فرزند آورد. پس برترى ايشان در قسمت اخير آيه نسبى است و بطور مطلق نمى‏باشد.

 

و از نظر ادب عرب نيز اگر كلمه اصطفا با «على» متعددى شود معناى تقدم را مى‏دهد نه مطلق اصطفاء و برترى، (الميزان، علامه طباطبايى، جلد 3، ص 205). يعنى حضرت مريم به خاطر صلاحيت‏ها و ويژگى‏هائى كه داشته است اين برترى و تقدم را بر زنان عصر و زمانه‏اش پيدا كرده كه او به عنوان مادر حضرت عيسى برگزيده شده است. بعد از روشن معناى برترى حضرت مريم نسبت به سائر زنان عالم، بايد دانست زنى كه در فضائل و كمالات معنوى و طهارت و تقوا، يگانه زنان است و نسبت به همه زنان عالم از اولين و آخرين برترى دارد عصمت كبرى فاطمه زهرا (ع) است. و پيامبر اسلام (ص) در اين موردفرموده است: ابنتى فاطمه سيده نساء العالمين. و مسئله برترى حضرت فاطمه (س) نسبت به زنان عالم به تواتر در احاديث رسول گرامى (ص) و ائمه (ع) آمده است. علامه طباطبايى (ره) در تفسير الميزان مى‏فرمايد: «[اين كلمه‏] از خصايص وجودى حضرت مريم (س)، انگشت روى هيچ خصيصه‏اى به جز ولادت عجيب فرزندش نمى‏گذارد.

اين است كه «اصطفاء» از هر جهت نيست بلكه آن گونه فرزند آوردن مراد است». اما غير از كلمه «اصطفاء» كلمات ديگرى كه در آيات مربوط به آن حضرت آمده، از قبيل: «تطهير»، «تصديق به كلمات خدا و كتب او»، «قنوت» و «محدثه بودن» همه از امورى است كه اختصاص به آن حضرت ندارد. در تفسير «اطيب البيان» نيز امتياز خصوصى حضرت مريم (س) بر ديگر زنان، چگونگى زاييدن حضرت عيسى (ع) بيان شده و در سر بيان «واصطفيك على نساء العالمين» آمده است: «بيان اين جمله براى اين است كه ديگر زنى نتواند چنين دعوايى بكند و بهانه به دست بياورد». بنابراين اگر آيه داراى قيد زمانى نباشد، حضرت مريم (س) را فقط در چگونگى فرزند آوردن از همه زنان جهان ممتاز دانسته است و اين نافى برترى حضرت زهرا (س) در كمالات عاليه انسانى نيست.

براى آگاهى بيشتر ر. ك:. 1 بحارالانوار، ج 43. 2 فاطمه زهرا (شادمانى دل پيامبر)، احمد رحمانى همدانى، مترجم، دكتر سيد حسن افتخارزاده سبزوارى. 3 زندگانى حضرت فاطمه، سيد هاشم رسولى محلاتى. پرسمان.

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.