آیا خرید و فروش ارز دیجیتال و نات کوین حرام است؟

 

حکم شرعی خرید و فروش ارز دیجیتال و نات‌کوین

مسئله ارزهای دیجیتال از منظر مراجع عظام تقلید، تابعی از «ماهیت اعتبار مالی»، «قوانین جاری کشور» و «عدم ترتب مفسده اقتصادی» است.

۱. دیدگاه مراجع عظام تقلید

نظرات مراجع در این زمینه به سه دسته کلی تقسیم می‌شود:

• احتیاط واجب در ترک: بسیاری از مراجع به دلیل ابهام در ماهیت این ارزها و نوسانات غیرعقلایی، در حال حاضر معامله آن‌ها را جایز ندانسته یا احتیاط واجب در ترک می‌کنند.

• منوط به قوانین رسمی: برخی دیگر (مانند مقام معظم رهبری) معامله را فی‌نفسه حرام نمی‌دانند، اما آن را منوط به رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران می‌کنند. یعنی اگر قانونی در جهت منع آن وجود داشته باشد، مخالفت با آن جایز نیست.

منبع: سایت هدانا برگرفته از استفتائات حضرت آیت الله العظمی خامنه ای

 

• جواز مشروط: گروهی نیز معامله را در صورتی که دارای «منفعت عقلایی» باشد و موجب تضییع اموال یا کلاهبرداری نشود، تحت احکام کلی بیع (خرید و فروش) قرار داده و صحیح می‌دانند.

۲. حکم نات‌کوین (استخراج از طریق بازی)

در مورد توکن‌هایی مانند نات‌کوین که از طریق فعالیت در بازی‌های تلگرامی (Tap to Earn) به دست می‌آیند:

• اگر استخراج آن مستلزم صرف وقت و انرژی باشد و در بازار عرفی دارای ارزش مالی شود، و مطابق قانون باشد

• اما اگر این مسیر به نوعی «قمار» یا «برد و باخت» شبیه شود، یا مصداق «اکل مال به باطل» (به دست آوردن مال بدون دلیل منطقی و شرعی) باشد، مورد اشکال خواهد بود.

۳. شاخص‌های تعیین‌کننده برای کاربر

برای تشخیص حلال یا حرام بودن یک ارز دیجیتال خاص، رعایت موارد زیر الزامی است:

1. رعایت قوانین کشور: در حال حاضر تبادل ارز دیجیتال برای افراد جرم‌انگاری نشده، اما استفاده از آن در پرداخت‌های داخلی ممنوع است.

2. عدم غرر: معامله نباید دارای ابهام بسیار زیاد (غرر) باشد که منجر به ضرر فاحش گردد.

3. منشأ پروژه: اگر ارز دیجیتال مربوط به پروژه‌هایی باشد که به اقتصاد کشورهای متخاصم یا جبهه کفر کمک می‌کند، معامله آن حرام است.