احکام خون مطابق نظر 10 مرجعReviewed by مهدي يوسف وند on Jul 25Rating: 5.0

احکام خون

احکام خون

در نوشتار قبل انواع نجاسات در فقه مطرح شد، از اینجا کلیک کنید و مطالعه نمایید.

رساله توضیح المسائل طهارت

5 خون

[خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد]

مسأله 96 خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد، یعنی حیوانی که اگر رگ آن را ببرند خون از آن جستن می‌کند، نجس است؛ پس خون حیوانی که مانند ماهی و پشه خون جهنده ندارد، پاک می‌باشد.

[خون ذبیحه]

مسأله 97 اگر حیوان حلال گوشت را به دستوری که در شرع معیّن شده بکشند و خون آن به مقدار معمول (1) بیرون آید، خونی که در بدنش می‌ماند، پاک است، (2) ولی اگر به علت نفس کشیدن یا به واسطه این که سر حیوان در جای بلندی بوده خون به بدن حیوان برگردد، آن خون نجس است (3).

(1) (سیستانی:) به مقدار لازم..

(2) (مکارم:) مگر این که سر حیوان را در جای بلند قرار دهند و خون به بدن حیوان برگردد، و اگر به علّت نفس کشیدن خون برگردد نیز احتیاط واجب اجتناب است.

(زنجانی:) ولی اگر به علت نفس کشیدن خون به بدن حیوان برگردد، یا به واسطه این که سر حیوان در جای بلندی بوده خون به مقدار متعارف بیرون نیاید آن خون نجس است، و بنا بر احتیاط مستحب از خونی که در اجزاء محرمه از حیوان حلال گوشت مانده، اجتناب کنند.

(3) (گلپایگانی، صافی:) و احتیاط لازم، اجتناب از خون باقی مانده در اجزاءِ حرام ِ حلال گوشت است. (بهجت:) و هم چنین چیزی که با آن خون ملاقات کند آن هم نجس است.

[خونی که در تخم مرغ می‌باشد نجس نیست]

مسأله 98 خونی که در تخم مرغ می‌باشد نجس نیست، ولی به احتیاط واجب باید از خوردن آن اجتناب کند (1) و اگر خون را با زرده تخم مرغ به هم بزنند که از بین برود، خوردن زرده هم مانعی ندارد.

(1) (فاضل:) احتیاط مستحب آن است که از آن اجتناب شود. [پایان مسأله] (خوئی، گلپایگانی، اراکی، تبریزی، صافی، زنجانی:) مسأله بنا بر احتیاط واجب ((زنجانی:) بنا بر احتیاط) از تخم مرغی که ذرّه‌ای خون در آن است، باید اجتناب کرد ولی اگر خون ((خوئی، زنجانی، تبریزی:) مثلًا) در زرده باشد تا پوست نازک روی آن پاره نشده، سفیده پاک است.

(مکارم:) مسأله خونی که در تخم مرغ می‌باشد، نجس است بنا بر احتیاط واجب، و خوردن آن نیز حرام است.

(نوری:) مسأله خونی که در تخم مرغ می‌باشد، بنا بر احتیاط واجب نجس است؛ ولی اگر در میان پرده رقیقی است و آن پرده پاره نشده است، اجزاء تخم مرغ را نجس نمی‌کند.

(سیستانی:) مسأله احتیاط مستحب آن است که از زرده تخم مرغی که ذره‌ای خون در آن می‌باشد اجتناب شود.

(بهجت:) مسأله از خونی که در تخم مرغ می‌باشد بنا بر احتیاط باید اجتناب کرد، ولی اگر خون در زرده باشد سفیده پاک است و اگر در سفیده باشد زرده پاک است.

[ خونی که گاهی موقع دوشیدن شیر دیده می‌شود نجس است]

مسأله 99 خونی که گاهی موقع دوشیدن شیر دیده می‌شود نجس است و شیر را نجس می‌کند.

[خونی که از لای دندان‌ها می‌آید]

مسأله 100 خونی که از لای دندان‌ها می‌آید، اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بین برود، (1) پاک است (2) و فرو بردن آب دهان در این صورت اشکال ندارد (3).

(1) (خوئی، تبریزی، سیستانی:) اجتناب از آب دهان لازم نیست. [پایان مسأله]

(2) (بهجت:) بقیه مسأله ذکر نشده.

(3) (گلپایگانی، صافی:) پاک است ولی بهتر آن است که آن را فرو نبرند.

(زنجانی:) پاک است ولی احتیاط آن است که آن را فرو نبرند.

(مکارم:) مسأله خونی که از لثه یا جای دیگر دهان بیرون می‌آید هر گاه در آب دهان حل ّ شود و از بین برود پاک است و فرو بردن آب دهان نیز در این صورت جایز است ولی عمداً این کار را نکند.

(نوری:) مسأله خونی که از لای دندان‌ها می‌آید نجس و خوردن آن حرام است؛ ولی اگر به واسطه مخلوط شدن با آب دهان از بین برود پاک است؛ ولی فرو بردن آب دهان در این صورت اشکال دارد.

[خونی که به واسطه کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست می‌میرد]

مسأله 101 خونی که به واسطه کوبیده شدن، زیر ناخن یا زیر پوست می‌میرد، اگر طوری شود که دیگر به آن خون نگویند، پاک است و اگر به آن خون بگویند (1) در صورتی که ناخن یا پوست سوراخ شود (2) اگر مشقت ندارد باید برای وضو و غسل خون را بیرون آورند (3) و اگر مشقّت دارد (4) باید اطراف آن را به طوری که نجاست زیاد نشود، بشویند و پارچه یا چیزی مثل پارچه، بر آن بگذارند (5) و روی پارچه دست‌تر بکشند (6).

(1) (بهجت:) نجس است و..

(سیستانی:) و ظاهر گردد نجس است پس چنانچه ناخن یا پوست سوراخ شود به طوری که خون جزء ظاهر بدن حساب شود، اگر بیرون آوردن خون و تطهیر محل، جهت وضو یا غسل مشقت زیاد دارد باید تیمم نماید. [پایان مسأله]

(2) (فاضل:) اگر به آن خون بگویند در صورتی نجس است که ناخن یا پوست سوراخ شود، و در این صورت..

(3) (خوئی، تبریزی:) اگر به آن خون بگویند نجس است و در این صورت چنانچه ناخن یا پوست سوراخ شود اگر بیرون آوردن خون و تطهیر محل ّ، جهت وضو یا غسل مشقت (خوئی: مشقت زیاد) دارد باید تیمم نماید (تبریزی: و بنا بر احتیاط لازم وضو هم بگیرد به طوری که وقت وضو گرفتن، آب وضو نجس نشود). [پایان مسأله] (گلپایگانی، صافی:) اگر به آن خون بگویند نجس است و در این صورت اگر مشقت ندارد باید برای وضو و غسل آن را برطرف سازند..

(زنجانی:) اگر به آن خون بگویند، نجس است و در این صورت، چنانچه ناخن یا پوست سوراخ شود، اگر مشقت زیاد ندارد باید برای وضو یا غسل خونی که دیده می‌شود بیرون آورند..

(مکارم:) اگر به آن خون بگویند، ما دام که زیر پوست و ناخن است برای وضو و غسل و نماز اشکال ندارد، اما هر گاه سوراخ شود اگر ضرر و زحمت فوق العاده ای ندارد باید آن را بیرون آورند و اگر زحمت زیاد دارد باید برای وضو و غسل اطراف آن را شست و پارچه‌ای روی آن بگذارد و روی پارچه دست‌تر بکشد و احتیاطاً تیمم هم بکند.

(4) (زنجانی:) اگر مشقت زیاد دارد..

(5) (اراکی:) و به وظیفه جبیره عمل نماید.

(6) (گلپایگانی، صافی:) و احتیاطاً تیمم هم بکنند. (نوری:) و تیمم هم بکنند.

زنجانی:) و اگر گذاشتن پارچه ممکن نبود، تیمم کند.

(بهجت:) همان طوری که وضو یا غسل جبیره ای می‌نماید.

[ اگر انسان نداند که خون، زیر پوست مرده]

مسأله 102 اگر انسان نداند که خون، زیر پوست مرده یا گوشت به واسطه کوبیده شدن به آن حالت درآمده، پاک است.

[ اگر موقع جوشیدن غذا ذرّه‌ای خون در آن بیفتد]

مسأله 103 اگر موقع جوشیدن غذا ذرّه‌ای خون در آن بیفتد، تمام غذا و ظرف آن (1) نجس می‌شود و جوشیدن و حرارت و آتش (2)، پاک کننده نیست.

این مسأله در رساله آیت اللّه مکارم نیست

(1) (سیستانی:) بنا بر احتیاط لازم..

(2) (زنجانی:) جوشیدن و آتش..

[زردابه‌ای که در حال بهبودی زخم در اطراف آن پیدا می‌شود]

مسأله 104 زردابه‌ای که در حال بهبودی زخم در اطراف آن پیدا می‌شود، اگر معلوم نباشد که با خون مخلوط است، (1) پاک می‌باشد.

(1) (بهجت:) و به آن خون زرد نیز نگویند پاک است، امّا اگر قبلًا می‌دانستیم خون بوده ولی حالا شک ّ در خون بودن آن داشته باشیم، نجس است.

(مکارم:) مسأله زردابه‌ای که گاه موقع خراشیدگی پوست یا در اطراف زخم پیدا می‌شود، چنانچه معلوم نباشد خون است یا با خون مخلوط شده پاک است.

مسأله 105 اختصاصی

(مکارم:) مسأله 110 پوست سرخ رنگی که بعد از شستن زخم یا هنگام بهبودی روی زخم ظاهر می‌شود پاک است، مگر این که یقین حاصل شود خون در آن است.

  • توضیح المسائل مراجع مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، شبیری زنجانی، بهجت،فاضل،  اراکی، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

مطابق نظر آيت الله خامنه اي

مطابق نظر آيت الله خامنه اي

۵. خون
۱. خون انسان و هر حیوان دارای خون جهنده (خونگرم) نجس است، چه حرام گوشت باشد و چه حلال گوشت.
۲. خونی که پس از ذبح حیوان در بدن او می‌ماند پاک است.
۳. لکه‌ی خونی که گاهی در تخم مرغ یافت می‌شود محکوم به طهارت است، ولی خوردن آن حرام است. رساله آموزشی.


طبق نظر آيت الله مكارم شيرازي

حضرت آیت الله مکارم شیرازی

حیواناتی که خون آن ها نجس است [مردار]

پرسش : خون چه حیواناتی نجس است؟

پاسخ : خون انسان و هر حیوانى که خون جهنده دارد (یعنى اگر رگ آن را ببرند خون از آن به سرعت جارى مى‏شود) نجس است، ولى خون حیواناتى که خون جهنده ندارند مانند ماهى و مار و همچنین خون پشه پاک است.

حکم خون مصنوعی [خون ]

پرسش : اگر بشر موفق به ساخت و تولید خون و فرآورده هاى آن شود، آیا خون مصنوعى هم احکام خون طبیعى را دارد و نجس خواهد بود؟

پاسخ : احکام خون طبیعى ندارد.

حکم کف میکانیکی سنگین ساخته شده از پروتئین های طبیعی [خون ]

پرسش : آيا كف ميكانيكى سنگين كه از پروتئينهاى طبيعى مثل (خون، شاخ، سم و…) استفاده مىشود نجس است با اين توضيح كه هم پخته مىشود و هم مواد شيميايى به آن افزوده مىشود؟

پاسخ : در صورتى که یقین داشته باشید در ساخت آن از خون استفاده شده احتیاط کنید.

حکم فرآورده های خونی [خون ]

پرسش : فرآورده هاى مختلفى که از خون گرفته مى شود، نظیر پلاکت، گلبول قرمز، سرم، پلاسما و مانند آن، همانند خون نجس است؟

پاسخ : تمام آنها حکم خون را دارد.

تاثیر تغییر رنگ خون در طهارت و نجاست [خون ]

پرسش : چنانچه در خون دارویى ریخته شود که رنگ آن را تغییر دهد مثلاً سفید شود، آیا باز هم نجس است؟

پاسخ : بنابر احتیاط واجب نجس است.

خون باقی مانده در بدن حیوان ذبح شده [خون ]

پرسش : خونی که بعد از ذبح حیوان در بدن او باقی می ماند، نجس است؟

پاسخ : هرگاه حیوانی (اعم از حلال گوشت یا حرام گوشت) را ذبح کنند (اعم از ذبح شرعی یا غیر شرعی) و خون آن به مقدار معمول بیرون آید خونى که در بدنش باقى مى‏ماند پاک است. مگر این‏که سر حیوان را در جاى بلند قرار دهند و خون به بدن حیوان بر گردد و اگر به علّت نفس کشیدن، خون برگردد نیز احتیاط واجب، اجتناب است. البته خون سگ و خوک در هر صورت نجس است.

خون هايي که موقع پختن غذاهاي گوشتي خارج مي شود [خون ]

پرسش : خونی که هنگام پختن غذای گوشتی از آن خارج می شود چه حکمی دارد؟

پاسخ : این خون ها نجس نیست، و اگر جدا کردن آن از گوشت بسیار مشکل است، یا به هنگام پخته شدن مستهلک می ‏شود، خوردن آن نیز مانعى ندارد.

مستهلک کردن خون به قصد خوردن عمدی [خون ]

پرسش : آیا می شود خون داخل دهان را به قدری نگاه داریم تا مستهلک شود و سپس فروبریم یا خون داخل شیر را مخلوط کنیم تا مستهلک شود و بخوریم؟

پاسخ : خون های بسیار کم در شیر و یا خون در دهانمانند خون های باقیمانده در ذبیحه نجس نیست ولی خوردن آن حرام است و خوردن آن چنانچه خود به خود مستهلک شود مانعی ندارد ولی اگر به قصد خوردن خون آن را مستهلک کنیم، مصداق تعمد در خوردن خون و حرام است.

شک در خون نجس یا پاک [خون ]

پرسش : لكه خونى كه يقين ندارى خون بدن بوده يا خون حشرات تكليف چيست؟

پاسخ : محکوم به پاکی است.

جریان خون از لثه [خون ]

پرسش : بیمارانى که داراى ناراحتى لثه مى باشند، به هنگام غذا خوردن مقدارى خون از لثه آنها خارج و با غذا مخلوط مى گردد، خوردن غذاى فوق براى آنها چه حکمى دارد؟

پاسخ : اگر خون قطع نمى شود و جنبه ضرورت دارد جایز است؛ امّا احتیاط واجب آن است که اگر ممکن است درمان کنند.

خون موجود در تخم مرغ و شیر [خون ]

پرسش : آیا خونی که در تخم مرغ و شیر دیده می شود پاک است و می توان خورد؟

پاسخ : کافی است خون موجود در تخم مرغ را بردارند و دور بریزند، و بقیّه پاک و حلال است. امّا اگر عمدا به هم بزنند تا مستهلک شود خوردن آن اشکال دارد؛ همچنین بهتر است از رگه های خونی که در درون شیر دیده می شود و سپس مستهلک می گردد پرهیز شود؛ هر چند محکوم به حرمت و نجاست نیست.

خون خشک در شیر [خون ]

پرسش : اگر در هنگام دوشیدن، خون خشکی از گوسفند در ظرف شیر بیفتد چه حکمی دارد؟

پاسخ : اشکالی ندارد؛ خون را بردارند و بخورند.

خونی که از لثه یا جای دیگر دهان می آید [خون ]

پرسش : اگر از لثه یا جای دیگر دهان خون آید و در آب دهان مستهلک شود پاک است؟

پاسخ : خونى که از لثه یا جاى دیگر دهانبیرون مى‏آید هرگاه در آب دهانحل شود و از بین برود پاک است و فرو بردن آب دهاننیز در این صورت جایز است، ولى عمداً این کار را نکند.

خون مستهلک شده در آب دهان [خون ]

پرسش : خونی که در آب دهان مستهلک شده است اگر از دهان بیرون ریخته شود پاک است؟

پاسخ : پاک است.

خون زیر ناخن [خون ]

پرسش : آیا خونی که زیر ناخن یا پوست به واسطه کوبیده شدن ایجاد شده پاک است؟

پاسخ : هرگاه خون به واسطه کوبیده‏ شدن زیر پوست یا ناخن بمیرد، اگر طورى باشد که دیگر به آن خون نگویند پاک است و اگر به آن خون بگویند مادام که زیر پوست و ناخن است براى وضو و غسل و نماز اشکال ندارد، امّا هرگاه سوراخ شود اگر ضرر و زحمت فوق ‏العاده‏اى ندارد باید آن را بیرون آورند و اگر زحمت زیاد دارد باید براى وضو و غسل اطراف آن را شست و پارچه‏اى روى آن بگذارد و روى پارچه دست تر بکشد و احتیاطاً تیمّم هم بکند.

سیاهی زیر پوست [خون ]

پرسش : اگر سیاهی زیر پوست ایجاد شود پاک است یا نجس؟

پاسخ : اگر انسان نداند سیاهى زیر پوست، خون مرده است یا گوشت بر اثر کوبیده شدن، به آن رنگ درآمده، پاک است.

زردابۀ اطراف زخم [خون ]

پرسش : مایع زردی که اطراف زخم ایجاد می شود پاک است؟

پاسخ : زردآبه‏اى که گاه موقع خراشیدگى پوست یا در اطراف زخم پیدا مى‏شود چنانچه معلوم نباشد خون است یا با خون مخلوط شده، پاک است.

پوست سرخ هنگام بهبودی زخم (سله) [خون ]

پرسش : زمانی که زخم در حال بهبودی است پوست سرخ رنگی روی آن ایجاد می شود آیا این پاک است؟

پاسخ : پوست سرخ رنگى که بعد از شستن زخم یا هنگام بهبودى روى زخم ظاهر مى‏شود پاک است، مگر این‏که یقین حاصل شود خون در آن است.

ملاک تشخیص سله [خون ]

پرسش : سله اى که روى زخم مى بندد، و خونریزى ندارد، چه حکمى دارد، آیا باید به هنگام غسل آن را برداشت؟

پاسخ : در صورتى که از حالت خون بیرون آمده، و با شستن زایل نمى شود، پاک است، و به همان حالت غسل مى کند.

کیسه آب جنین [خون ]

پرسش : آیا مایعى که از کیسه آب جنین (مایع آمنیوتیک) خارج مى شود حکم نجاست دارد؟ شایان ذکر است که کیسه آب جنین ممکن است قبل از زایمان پاره شود و از طریق مجراى تناسلى خارج گردد.

پاسخ : محتواى کیسه آب جنین نجس نیست؛ مگر این که آلوده به خون باشد.

نجاست استفراغ [خون ]

پرسش : آیا استفراغ نجس است؟ آیا تفاوتى بین استفراغ بزرگ سالان و اطفال هست؟

پاسخ : استفراغ نجس نیست؛ مگراینکه بدانید خونی همراه آن است و فرقی بین بچّه و بزرگ، دختر یا پسر نمی باشد.

نجاست شیر مادر که از دهان بچه می ریزد [خون ]

پرسش : هنگامى که مادر به بچّه شیر مى دهد قطراتى از شیر به زمین، یا جاى دیگر مى ریزد، آیا زمین، یا آن شىء، نجس مى شود؟!

پاسخ : در صورتى که لباسهاى بچّه نجس نباشد، اشکالى ندارد.

اهداء و انتقال خون از کفار [خون ]

پرسش : اهدا و انتقال خون از غیر مسلمان به مسلمان، و از مرد به زن و بالعکس چه حکمى دارد؟

پاسخ : اشکالى ندارد، مگر اینکه بیم انتقال بیمارى برود.

اهداء خون به زوجه [خون ]

پرسش : آیا انسان مى تواند خون خود را به زوجه اش اهدا کند؟

پاسخ : اشکالى ندارد.

خرید و فروش خون [خون ]

پرسش : با توجّه به اینکه خرید و فروش چیزهاى نجس از جمله خون حرام است، چرا سازمان انتقال خون به خرید و فروش این فرآورده مبادرت مى کند؟

پاسخ : خرید و فروش اشیاى نجس در صورتى حرام است که فایده حلالى نداشته باشد، و در حال حاضر که خون براى نجات جان بیماران مصرف مى شود و داراى منافع حلالى است، خرید و فروش آن مانعى ندارد.

نجاست سگ و خوک [خون ]

پرسش : حکم سگ و خوک از لحاظ طهارت و نجاست چیست؟

پاسخ : سگ و خوک معمولى نجس است، حتّى مو و پنجه و ناخن و رطوبت هاى آن نجس مى‏باشد ولى سگ و خوک دریایى پاک است.

منبع: سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی مکارم شیرازی

حتما بخوانيد

  1. حكم باقي مانده خون در مرغ و گوشت
  2. حكم خون مردگی زیر ناخن
  3. باقی ماندن رنگ خون بر لباس
  4. حکم خون لثه و دندان
  5. خون دادن روزه دار چه حکمی دارد
  6. حکم خون کمتر از یک درهم روی لباس
  7. حکم خون داخل تخم مرغ
  8. ادرار و مدفوع حیوانات حلال و حرام گوشت


کلید:  احکام خون احکام خوناحکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون احکام خون 

این مطلب را به دوستان خود معرفی کنید:
افسرانفیس نماکلوب