تاریخچه تثليث مسیحیت

تاریخچه تثليث مسیحیت

پيشينه تثليث

اعتقاد به تثليث از چه زمان و چگونه وارد مسيحيت شد؟

در كتاب عهد جديد نصّى كه بر تثليث دلالت كند، وجود ندارد و عباراتى نظير «پدر، پسر و روح القدس»۱ كه در انجيل متى آمده است نيز دلالت روشنى بر آن ندارد. به نظر برخى از محققان، مسيحيان قرن اول و دوم خداى يگانه را مى پرستيدند و از قرن سوم به بعد انگاره تثليث و الوهيت حضرت عيسى (علیه السلام)  در مسيحيت راه يافت.۲

يافت نشدن نصّى بر تثليث در عهد جديد، برخى جاهلان را تحريك كرد تا آن كتاب بشر ساخته را تحريف كنند و تثليث را در آن جا دهند. آنان نتوانستند براى اين اناجيل كه محتويات معروفى داشتند، دستبرد بزنند؛ از اين رو، به سراغ رساله اول يوحنا (۵:۷-۸) رفتند و متنى را مبنى بر وحدت «پدر»، «كلمه» و «روح القدس» به آنجا افزودند.

با بررسى نسخه هاى خطى واجد و فاقد اين عبارت، معلوم مى شود كه عبارت مذكور تنها در برخى از نسخه هاى خطى متأخر يافت مى شود.۳

تثبيت تثليث در شوراى نيقيه:

يافت نشدن نصى بر تثليث و محدوديت و ابهام عبارات مربوط به الوهيت عيسى، مسيحيان را بر آن داشت كه اصطلاح «پسر خدا» را در مورد آن حضرت توسعه دهند و اين اصطلاح را از معناى تشريفى به معناى حقيقى متحول كنند.

در اوايل قرن چهارم اسقفى برجسته به نام آريوس۴ بر ضد اعتقاد به الوهيت عيسى قيام كرد،او بر آن بود كه «پسر» (عيسى) اولين و كامل ترين مخلوق است و چون متأخر از «پدر» (خدا) است، پس پيش از آنكه به وجود آيد، وجود نداشت.

بنابراين پرستش حضرت مسيح، پرستش يك انسان و مقدمه بت پرستى است. به دنبال اين مسئله مجادلات بالا گرفت، قريب ۳۰۰ اسقف به دعوت قسطنطين، نخستين قيصر مسيحى، در شهر نيقيّه آسياى صغير به سال ۳۲۵م. شورايى تشكيل دادند. اين شورا قول به الوهيت عيسى را با اكثريت قاطع پذيرفت و نظر آريوس را مردود دانسته و او را تكفير كرد۵.

در قطعنامه آن شورا كه به نام «قانون نيقاوى» معروف است در مورد حضرت عيسى (علیه السلام)  چنين مى خوانيم: «عيسى مسيح پسر خدا، مولود از پدر، يگانه مولود كه از ذات پدر است، خدا از خدا، نور از نور، خداى حقيقى از خداى حقيقى، كه مولود است نه مخلوق، از يك ذات با پدر،… او به خاطر ما آدميان و براى نجات ما نزول كرد و مجسم شده، انسان گرديد… لعنت باد بر كسانى كه مى گويند زمانى بود كه او وجود نداشت و يا اينكه پيش از آنكه وجود يابد نبود، يا آنكه از نيستى به وجود آمد و بر كسانى كه اقرار مى كنند وى از ذات يا جنس ديگرى است و يا آنكه پسر خدا خلق شده، يا قابل تغيير و تبديل است».۶

از نخستين اوان مسيحيت تا دوران معاصر عالمان و دانشمندان بسيارى در ميان مسيحيان به توحيد روى آورده و با انگاره تثليث به مخالفت برخاسته اند از جمله:

ايرانائيوس (۱۳۰ – ۲۰۰م)، اريجن (۱۸۵ – ۲۵۴م)، لوسيان (مت ۳۱۳م).

اين افراد همگى به جهت حمايت از توحيد مورد آزار و شكنجه واقع شده و در اين راه به شهادت رسيدند.

ترتوليان (۱۶۰ – ۲۲۰) وسابلوس (قرن سوم ميلادى) از مدافعان و مبلغان برجسته انديشه توحيدى بوده اند.

از موحدان عصر جديد نيز مى توان فرانسيس ديويد (۱۵۱۰م)، ميخائيل سروتوس (۱۵۱۱م) ماريا سوزينى (۱۵۲۵م) و سوسيانوس(۱۵۳۹) را نام برد.

از اين جمع ميخاييل سروتوس در اكتبر ۱۵۵۳ در ۴۲ سالگى به جرم تثليث گريزى و توحيدباورى زنده زنده در آتش سوزانده شد.۷

از سوى ديگر لازم به يادآورى است كه تاكنون هيچ يك از عالمان و يا فرقه هاى مسيحى نتوانسته اند شرح مبسوط و روشنى از تثليث به تحرير آورند و به سبب نفوذ برخى از افكار يونانى و آيين هاى غيرالهى اين دين الهى را به شرك آلودند.

 

۱. متى، ۲۸ : ۱۹.

۲. بنگريد : مرضيه شنكايى، بررسى تطبيقى اسماى الهى، صص ۲۴۸ – ۲۶۳، تهران : سروش، اول، ۱۳۸۱.

۳. حسين توفيقى، آشنايى با اديان بزرگ، ص ۱۷۶ و ۱۷۷.

۴. Arius, 314 A.D.

۵. Davis. J.G, Christianity, Lising Faith, ed. Zaehner, p.57.

۶. ميلر، و.م، تاريخ كليساى قديم در امپراتورى روم و ايران، ترجمه على نخستين، تهران : انتشارات حياتابدى، ۱۹۸۱، ص ۲۴۴ ؛ ق : حسين توفيقى، آشنايى با اديان بزرگ، صص ۱۷۶ – ۱۸۰، قم : طه، سمت، مركز جهانى علوم اسلامى، چاپ هفتم، ۱۳۸۴.

۷. جهت آگاهى بيشتر بنگريد:

الف. احمد بهشتى، عيسى پيام آور اسلام، بخش ششم.

ب. محمد ظهورى فر، خدا در اديان ابراهيمى يهوديت، مسيحيت، اسلام (پايان نامه)، صص ۱۰۱ – ۱۰۳.

 

منبع : هدانا برگرفته از پرسمان ادیان و مذاهب

حتما بخوانيدویژه نامه دین پژوهی (ادیان و مذاهب)

 

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.