آیا هدیه خمس داردReviewed by مهدي يوسف وند on Feb 11Rating: 5.0

آیا هدیه خمس دارد

آیا هدیه خمس دارد ؟ اکثر فقها می فرمایند هدیه و مالی که از راه غیر درآمد بدست بیاید خمس ندارد. هر چند بهتر است اگر هدیه تا سر سال خمسی باشد و از آن استفاده نشده خمس آن پرداخت شود. در ادامه می توانید نطر مراجع را به صورت تفصیلی مطالعه نمایید.

خمس سوغاتى

پرسش 51 . آيا سوغاتى كه برايمان مى آورند، خمس دارد؟
آيات عظام امام، خامنه اى و نورى: خير، خمس ندارد.1
آيات عظام بهجت، تبريزى، سيستانى، صافى، فاضل، مكارم و وحيد: چنانچه تا قبل از سال خمسى استفاده شود، خمس ندارد.[2]

تبصره. سوغاتى حكم هديه را دارد.

خمس هديه

پرسش 52 . اگر پدر و مادر يا هر شخص ديگر، چيزى به انسان هديه كنند، آيا بايد خمس آن را داد؟
آيات عظام امام، خامنه اى و نورى: هديه، خمس ندارد.[3]
آيات عظام بهجت، فاضل و مكارم: چنانچه تا سر سال خمسى زياد بيايد، بنابر احتياط واجب، بايد خمس آن را بدهد.[4]
آيات عظام تبريزى و وحيد: چنانچه مقدار آن زياد و قابل توجه باشد و از مخارج سال زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.[5]
آيات عظام سيستانى و صافى: چنانچه تا سر سال خمسى زياد بيايد، خمس دارد.[6]

پرسش 53 . كسى كه شيعه است؛ ولى خمس نمى دهد، عين مالى كه خمسش را نداده به من هديه مى كند آيا بايد خمس آن را بدهم؟
همه مراجع (به جز تبريزى و سيستانى): بر شخص گيرنده واجب است، خمس آن را بدهد.[7]
آيات عظام تبريزى و سيستانى: خمس آن بر عهده بخشنده است و بر شخص گيرنده چيزى واجب نيست.[8]

خمس و پيروان اديان

پرسش 54 . كسى كه به دادن خمس عقيده ندارد (مانند پيروان اديان و مذاهب غيرشيعه) مالى به من هديه مى كند، آيا بايد خمس آن را بدهم؟
همه مراجع (به جز بهجت): خير.[9]
آيه اللّه بهجت: اگر به مال هديه شده خمس تعلق گرفته، در صورتى كه معاشرت و تعامل با آنان به حد ضرورت برسد، تصرف در آن جايز است.[10]

  • [1]. توضيح المسائل مراجع، م 1753؛ خامنه اى، اجوبة، س850؛ نورى، توضيح المسائل، م 1749.
  • [2]. توضيح المسائل مراجع، م 1753؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1761.
  • [3]. توضيح المسائل مراجع، م 1753؛ خامنه اى، اجوبة، س 850؛ نورى، توضيح المسائل، م 1749.
  • [4]. همان، م 1753.
  • [5]. همان، م 1753 و وحيد، توضيح المسائل، م 1761.
  • [6]. توضيح المسائل مراجع، م 1753.
  • [7]. توضيح المسائل مراجع، ج 2، م 1763؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 1422.
  • [8]. توضيح المسائل مراجع، ج 2، م 1763.
  • [9]. توضيح المسائل مراجع، م 1764؛ نورى، توضيح المسائل، م 1760؛ وحيد، توضيح المسائل، م 1772 و دفتر: خامنه اى.
  • [10]. بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 1422. (احكام خمس،پرسمان).

رساله توضیح المسائل خمس

[درآمد و منفعت از راه غیر کسب و کار ]

مسأله 1753 اگر از غیر کسب مالی به دست آورد (1)، مثلًا چیزی به او ببخشند (2) واجب نیست خمس آن را بدهد (3)، اگر چه احتیاط مستحب ّ آن است که اگر از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس آن را هم بدهد.

(1) (سیستانی): بجز مواردی که در مسائل بعد استثنا می‌شود..

(2) (گلپایگانی)، (صافی): مثلًا چیزی به وصیّت به او بدهند یا ببخشند یا هدیه کنند یا جایزه دهند..

(بهجت): مثلًا چیزی به او ببخشند یا جایزه بدهند، یا اینکه از راه وصیّت یا نذر شخصی یا عمومی یا وقف، چیزی به او برسد..

(3) (اراکی)، (خوئی)، (گلپایگانی)، (تبریزی)، (سیستانی)، (صافی): اگر از مخارج سالش زیاد بیاید ((تبریزی): و آن هدیه چیز کم یا کوچکی حساب نشود) باید خمس آن را بدهد.

(فاضل): چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید احتیاط واجب آن است که خمس آن را بدهد.

(بهجت): اگر از مخارج سالش زیاد بیاید بنا بر احتیاط واجب باید خمس آن را بدهد.

(زنجانی): چنانچه از مخارج سالش زیاد بیاید اگر مالی که به دست آورده ارزشمند باشد لازم است خمس آن را بدهد، بلکه بنا بر احتیاط اگر مال ارزشمندی هم نباشد خمس آن را بدهد.

(مکارم): مسأله اگر کسی چیزی را به او ببخشد و از مخارج سالش زیاد آید احتیاط واجب آن است که خمس آن را بپردازد.

مسائل اختصاصی

(بهجت): مسأله 1376 جهیزیه‌ای که پدر به دخترش می‌دهد و دختر آن را به منزل خود می‌برد، آنچه از جهیزیه که تا آخر سال استفاده نکرده، خمس دارد، مگر آن که استفاده نکردن او اتّفاقی بوده و آن چیز، نیاز منزل اوست و یا چیزی است که نداشتن آن خلاف شأن اوست که در این صورت خمس ندارد.

(مکارم): مسأله 1476 هیچ گونه تفاوتی میان کسبها و درآمدهای کسب نیست، ولی اگر انسان چیزی را به عنوان وام از دیگری بگیرد خمس ندارد.

[ هدیه و بخشش مال و پول غیر مخمس ]

مسأله 1763 اگر چیزی را که خمس آن داده نشده به کسی ببخشند (1) پنج یک آن چیز مال او نمی‌شود (2)

این مسأله، در رساله آیت اللّه (بهجت) نیست

(1) (سیستانی): به مسلمان اثناعشری ببخشد..

(2) (فاضل): و باید خمس آن را بدهد.

(اراکی): آن شخص همه آن را مالک می‌شود، گرچه خمس آن به عهده بخشنده باقی است.

(خوئی)، (تبریزی)، (سیستانی): پنج یک آن به عهده خود بخشنده است و چیزی بر این شخص نیست.

  • توضیح المسائل مراجع مطابق با فتاوای سیزده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، شبیری زنجانی، بهجت،فاضل،  اراکی، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

تذکر: اکثر فقها می فرمایند : هرگاه مالی به دست انسان از شخص کافر، یا کسی که عقیده به خمس ندارد، از طریق تجارت یا غیر آن بیاید، دادن ِ خمس آن واجب نیست. اینجا کلیک کنید و نظر مراجع را جامع بخوانید.


مطابق نظر آيت الله خامنه اي

مطابق نظر آيت الله خامنه اي

س 851: آیا هبه و هدیه عید (عیدی) خمس دارد؟

ج: هبه و هديه خمس ندارد، هرچند احوط اين است که اگر از مخارج سال زياد بيايد، خمس آن پرداخت شود.

س 852: آیا به جایزه‏هایی که توسط بانکها و صندوق‏های قرض‌الحسنه به افراد پرداخت می‏شود، خمس تعلّق می‏گیرد یا خیر؟

ج: خمس در جايزه‏ها و هديه‏ها واجب نيست.

س 853: آیا مبالغی که بنیاد شهید به خانواده‏ های شهدا می‏پردازد، به مازاد از مخارج سال آن، خمس تعلّق می‏گیرد؟

ج: چيزى که بنياد شهيد به خانواده ‏هاى عزيز شهدا هديه مى‏کند، خمس ندارد.

س 854: آیا نفقه‏ای که شخصی از طرف پدر یا برادر یا یکی از اقوام دریافت می‏کند، هدیه محسوب می‏شود یا خیر؟ در صورتی که نفقه دهنده خمس اموال خود را نپردازد، آیا بر نفقه گیرنده پرداخت خمس آنچه که از او می‏گیرد، واجب است؟

ج: تحقق عنوان هبه و هدیه تابع قصدِ دهنده است و در فرض سؤال بر نفقه گیرنده، پرداخت خمس آن واجب نیست.

س 855: به دخترم یک واحد مسکونی به عنوان جهیزیه عروسیش داده‏ام، آیا این واحد مسکونی خمس دارد؟

ج: اگر هبه واحد مسکونى که به دخترتان بخشيده‏ايد، عرفاً مطابق شأن شما محسوب شود، و در بين سال خمسى بخشيده باشيد، دادن خمس آن واجب نيست.

س 856: آیا جایز است که انسان مالی را قبل از گذشت یک سال بر آن، به همسرش هدیه دهد، با آنکه می‏داند وی آن مال را برای خرید خانه در آینده و یا مخارج ضروری، ذخیره خواهد کرد؟

ج: اين کار جايز است و مالى که به همسرتان بخشيده‏ ايد، اگر به مقدارى باشد که عرفاً مناسب شأن شما و افراد مانند شماست و بخشش صورى و به قصد فرار از خمس هم نباشد، خمس ندارد.

س 857: زن و شوهری برای اینکه خمس به اموال آنها تعلّق نگیرد، قبل از رسیدن سال خمسی‏شان، اقدام به هدیه کردن سود سالانه خود به یکدیگر می‏کنند، امیدواریم حکم خمس آنها را بیان فرمایید.

ج: با اين‏گونه بخشش که صورى و براى فرار از خمس است، خمسِ واجب از آنان ساقط نمى‏شود.

س 858: شخصی برای رفتن به حج استحبابی مبلغی را به حساب سازمان حج واریز کرده، ولی قبل از تشرف به زیارت خانه خدا، فوت نموده است، این مبلغ چه حکمی دارد؟ آیا مصرف کردن آن در نیابت از حج میت واجب است؟ آیا خمس به آن تعلّق می‏گیرد؟

ج: فيش حج که در قبال مبلغى که به حساب سازمان حج واريز کرده، دريافت نموده، به قيمت فعلى‏اش از ترکه ميت محسوب مى‏شود، و ميت اگر حج برذمّه ندارد و وصيت به حج هم نکرده، صرف آن در حج نيابى براى ميت واجب نيست، و خمس آن اگر پرداخت نشده‏ باشد، در فرض سؤال واجب است پرداخت شود.

س 859: باغ پدری از طریق بخشش یا ارث به پسرش منتقل شده است، آن باغ هنگام هدیه یا انتقال به او بابت ارث، قیمت زیادی نداشت، ولی در حال حاضر قیمت آن هنگام فروش با قیمت قبلی آن تفاوت زیادی کرده است، آیا به آن مقدار زیادی که بر اثر افزایش قیمت حاصل شده، خمس تعلّق می‏گیرد؟

ج: ارث و هبه و پول فروش آنها خمس ندارد، هرچند قيمت آنها افزايش يافته باشد، مگر اينکه نگهدارى آن به قصد تجارت و زياد شدن قيمت باشد؛ که در اين صورت، پس از فروش بنا بر احتياط واجب بايد خمس ارزش افزوده آن پرداخت شود.

س 860: اداره بیمه مبلغی را بابت هزینه درمان به من بدهکار است و مقرر شده که در همین روزها به من پرداخت شود، آیا به این مبلغ خمس تعلّق می‏گیرد؟

ج: اگر از درآمد هزینه کرده‌اید و بعد بیمه آن را برمی‌گرداند، خمس دارد.

س 861: آیا به پولی که از حقوق ماهیانه‏ام برای خرید لوازم ازدواج در آینده، پس‌انداز می‏کنم، خمس تعلّق می‏گیرد؟

ج: اگر عين پولى را که بابت حقوق ماهيانه مى‏گيريد، پس‌انداز مى‏کنيد، بايد سر سال خمس آن پرداخت شود، مگر آنکه بخواهيد تا چند روز آينده صرف خريد لوازم ضرورى ازدواج نماييد.

س 862: در کتاب «تحریرالوسیله» آمده است که مهریه زن خمس ندارد و فرقی بین مهریه مدت‌دار و بدون مدت گذاشته نشده است، امیدواریم آن را توضیح فرمایید.

ج: در عدم وجوب خمس مهريه فرقى بين مهريه مدت دار و بدون مدت و بين پول نقد و کالا وجود ندارد.

س 863: دولت در ایام عید به کارمندان خود اجناسی را به عنوان عیدی داده که مقداری از آن تا سر سال باقی مانده است. با توجه به اینکه عیدی کارمندان خمس ندارد، ولی چون ما در برابر این اجناس مقداری پول پرداخت کرده‏ایم، لذا آنچه به ما داده می‏شود هدیه به معنای دقیق آن نیست، بلکه با قیمت کمتری در برابر عوض داده شده است، آیا خمس آن مقدار از کالا که در برابر آن پول پرداخت شده، باید داده شود؟ یا اینکه باید قیمت واقعی آن در بازار آزاد محاسبه و خمس آن پرداخت شود؟ و یا چون عیدی است، هیچ‌گونه خمسی ندارد؟

ج: در فرض مذکور نظر به اينکه قسمتى از اجناس در واقع از سوى دولت مجانى به کارمند داده مى‏شود و در برابر قسمتى پول دريافت مى‏کنند، فلذا از کالاى باقى‌مانده به نسبت مقدارى که پول در برابر آن پرداخت نموده‏ايد، واجب است که خمس عين اجناس باقى‌مانده يا قيمت فعلى آن را بپردازيد.

س 864: شخصی فوت نموده و هنگام حیات، خمسی را که بر ذمّه‏اش بوده در دفتر خود یادداشت کرده و تصمیم به پرداخت آن داشته است، در حال حاضر بعد از فوت وی همه افراد خانواده او به استثنای یکی از دخترانش از پرداخت خمس خودداری کرده و در ترکه متوفّی برای مخارج خود و میت و غیر آن، تصرّف می‏کنند، خواهشمندیم نظر خود را در رابطه با مسائل زیر بیان فرمایید: 1 ـ تصرّف در اموال منقول و غیرمنقول متوفّی توسط داماد یا یکی از ورّاث او، چه حکمی دارد؟ 2 ـ غذا خوردن داماد یا یکی از ورثه در خانه او چه حکمی دارد؟ 3 ـ تصرّفات قبلی این افراد در اموال میت و غذا خوردن آنها در خانه متوفّی چه حکمی دارد؟

ج: اگر ميّت وصيت کند که مقدارى از دارايى او به عنوان خمس پرداخت شود يا ورثه يقين پيدا کنند که وى مقدارى خمس بدهکار است، تا وصيت ميت و يا خمسى را که بر عهده دارد از ما ترک او ادا نکنند، نمى‏توانند در ترکه او تصرّف نمايند، و تصرّفات آنان قبل از عمل به وصيت وى يا پرداخت دين او، نسبت به مقدار وصيت يادين در حکم غصب است و نسبت به تصرّفات قبلى نيز ضامن هستند.اجوبه الاستفتائات.


مطابق نظر آيت الله سيستاني

مطابق نظر آيت الله سيستاني

پرسش: اگر پدر شخصی به اوسرمایه ای به عنوان هدیه یا غیر آن بدهد سر سال براصل سرمایه خمس تعلق می گیرد؟ بر سود آن؟

پاسخ: به هر دو(سرمایه وسود) خمس تعلق می گیرد البته اگر سود صرف در موونه بشود خمس آن واجب نیست.

پرسش: آیا شهریه مراجع تقلید خمس دارد ؟

پاسخ: شهریه حضرت آیت الله به طلبه ها تملیک می شود اگر یک سال بماند خمس دارد . استفتائات آیت الله سیستانی.

 

لينك كوتاه مطلب: http://hadana.ir/?p=26067

*- ضمنا شما می توانید از اینجا مشترک  خبرنامه سایت شوید و جدید ترین مطالب را دریافت کنید.

حتما بخوانيد



کلید: آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  ر  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد  آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس داردآیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس داردآیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد آیا هدیه خمس دارد

این مطلب را به دوستان خود معرفی کنید:
افسرانفیس نماکلوب