چگونه قرآن که احکامش ثابت است می تواند پاسخ گوی نیاز جامعه امروز باشد

چگونه قرآن که احکامش ثابت است می تواند پاسخ گوی نیاز جامعه امروز باشد

حضرت آیت الله مکارم شیرازی
حضرت آیت الله مکارم شیرازی

قرآن و پاسخ گوئی به مسائل مستحدثه

پرسش : چگونه قرآن که احکامش ثابت است می تواند پاسخ گوی نیاز جامعه بشری که در حال دگرگونی است باشد؟

پاسخ اجمالی:

در قرآن مجید دو گونه احکام وجود دارد: احکام جزیى و احکام کلّى. احکام جزیى مانند احکامى است که براى عبادات ذکر شده، مثلا طرز وضو گرفتن. منظور از مسائل کلّى، قواعد عامّى است که در قرآن مجید وارد شده و شمول بسیار وسیع و گسترده اى دارد، که پاسخگوى نیازهاى انسان در مسائل حقوقى و غیره مى باشد. 

پاسخ تفصیلی:

بعضى مى گویند جامعه بشرى در حال دگرگونى است و هر زمان مسائل تازه اى مطرح می شود؛ چگونه قرآن مجید که داراى احکام ثابت و غیر متغیّرى است، بر جامعه انسانى که دائماً در حال تغییر و تحوّل است تطبیق مى کند؟ و چگونه مى تواند پاسخگوى مسائل مستحدثه باشد؟

پاسخ به این سوال با توجّه به یک نکته روشن مى شود و آن این که: در قرآن مجید دو گونه احکام وجود دارد:

احکام جزیى و احکام کلّى

۱- احکام جزیى مانند احکامى است که براى عبادات ذکر شده، طرز وضو و غسلو تیمّم و یا مسائلى همچون قبله و عدد نمازها و مانند آن.
۲- منظور از مسائل کلّى، قواعد عامّى است که در قرآن مجید وارد شده و شمول بسیار وسیع و گسترده اى دارد؛ مانند قاعده (وجوب وفادارى نسبت به هرگونه عقد و پیمان)؛ «اَوْفُوا بِالْعُقُودِ»(۱) و قاعده «لا حَرَجَ» «وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِى الدّینِ مِنْ حَرَجَ»(۲) و قاعده «لاضَرَرَ» که از بعضى از آیات قرآن استفاده مى شود و امثال آن، که پاسخگوى نیازهاى انسانى در مسائل حقوقى و غیره مى باشد و اگر اصول و قواعد کلّى که از کلمات معصومین استفاده مى شود و اعتبار و حجّیت آن با قرآنمجید ثابت شده، بر آن بیفزاییم مساله روشنتر مى شود.

به تعبیر دیگر: موضوعات دائماً در تغییرند و اصول کلّى ثابتند، دگرگونى موضوعات سبب مى شود که موضوع از تحت حکمى خارج شده و تحت حکم دیگرى قرار گیرد، به همین دلیل امروز ما مى توانیم تمام مسائل مستحدثه را که ذکرى از آنها در کتاب و سنّت به طور خصوص نیامده، از آن قواعد کلیّه استنباط کنیم و در کتابهاى مسائل مستحدثه بنویسم. (۳)

پی نوشت:
(۱). سوره مائده، آیه ۱.
(۲). سوره حج، آیه ۷۸.
(۳). گرد آوري از کتاب: پيام امام امير المومنين عليه السلام‏، آيت الله العظمى ناصر مكارم شيرازى، دار الكتب الاسلاميه‏، تهران‏، ۱۳۸۷ ه. ش‏، ج ۱، ص ۶۴۰.

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.