وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

پایبندی خداوند به وعده ها در قرآن

هيچ‏كس باوفاتر از خداوند نسبت به عهد خود نيست: (…ومَنْ أوْفي بعهده من الله)؛ وقتي پيام قرآن نسبت به بشر اين است كه (أوفوا بالعقود) و دستور وحي الهي نسبت به متعاهدان در برابر خداوند (وأوفوا بعهدالله إذا عاهدتم) است.

پایبندی خداوند به وعده ها در قرآن

حضرت آیت الله جوادی آملی
حضرت آیت الله جوادی آملی

عهد گاهي به معناي پيمان دوجانبه است كه از آن به «معاهده» ياد مي‏شود و زماني به معناي وَعْد يك جانبه است كه از آن به «تعهدِ» مقابل تعاهد ياد مي‏شود. عهد به معناي معاهده طبق مباني عُقَلا الزام ‏آور است و وفاي به آن و عمل طبق آن حَسَن و نقض آن و عمل نكردن برابر آن قبيح است و گذشته از جنبه اخلاقي، صبغه حقوقي دارد. عهد به معناي وعده هرچند وفاي آن خوب است، ليكن الزام‏آور نيست و جنبه اخلاقي آن مسلتزم صبغه حقوقي آن نخواهد شد؛ هر چند برخي از احاديث لزوم رعايت آن را دربردارد و بعضي از فقيهان نيز به وجوب وفاي به آن فتوا داده ‏اند.

خداوند از آن جهت كه كمال محض است و هيچ‏گونه نقص و عيبي را به حريم امن او راه نيست، هر دو قسم از عهد را وفا مي‏كند و هيچ‏يك را نقض نخواهد كرد و هيچ‏كس باوفاتر از خداوند نسبت به عهد خود نيست: (…ومَنْ أوْفي بعهده من الله)[ سوره توبه، آيه ۱۱۱]؛ وقتي پيام قرآن نسبت به بشر اين است كه (أوفوا بالعقود)[ سوره مائده، آيه ۱. ] و دستور وحي الهي نسبت به متعاهدان در برابر خداوند (وأوفوا بعهدالله إذا عاهدتم)[سوره نحل، آيه ۹۱.] است و نكوهش قرآن نسبت به ناقضان عهد اين است: (ألذين ينقضون عهدالله… أُولئك هم الخاسرون)[سوره بقره، آيه ۲۷. ] و اعلام رسمي او راجع به وفاداري خداوند در برابر عهد ديگران، يعني معاهده دوطرف (وأوفوا بعهدي أُوف بعهدكم وإيّاي فارهبون)[ سوره بقره، آيه ۴۰. ] است، هرگز احتمال نقض عهد و وفا نكردن خداوند نسبت به معاهده خود فرض صحيح ندارد. اين مطلب هرچند مقول به تشكيك است و تحقق آن در عهد به‏ معناي معاهده بيش از عهد به معناي وعده است؛ ليكن نصاب لازم آن در عهد به معناي وعد نيز محقّق است؛ چنان‏كه با تبيين خطوط كلي بحث در لطايف و اشارات همه زواياي مبهم و تاريك آن روشن خواهد شد.

آنچه در اين بخش مطرح است اين‏است كه خداي سبحان هيچ‏گونه عهدي، خواه به معناي معاهده و خواه به معناي عهد يك‏جانبه و وعده ابتدايي، به يهودان نداده است و اينان هيچ عهد و وعده‏اي از خداوند دريافت نكرده ‏اند؛ زيرا نه دليل عقلي بر اين دعوي اقامه شده و نه حجت نقلي گواه آن‏است وگرنه خداوندي كه راضي نيست مسلمانان معاهده بت ‏پرستان و مشركان را نقض كنند و به مسلمانان فرمان مي‏دهد كه تعاهد وَثَني‏ها را گرامي بدارند و آن را نشكنند: (إلّاالذين عاهدتم من المشركين… فأتمّوا إليهم عهدهم إلي مدّتهم إنّ الله يحبّ المتّقين)[سوره توبه، آيه ۴. ]، (كيف يكون للمشركين عهدٌ عندالله وعند رسوله إلّاالذين عاهدتم عند المسجد الحرام فما استقاموا لكم فاستقيموا لهم إنّ الله يحبّ المتّقين)[سوره توبه، آيه ۷. ] چگونه خودش عهدشكني را نسبت به غير مشرك، يعني اهل‏كتاب روا مي‏دارد. اگر فرقه يهود كمترين دليلي در اين زمينه مي‏داشتند، خواه به‏صورت معاهده و خواه به‏صورت عهد و وعده ابتدايي حتماً در احتجاج با رسول گرامي‏صلي الله عليه و آله و سلم آن را ارائه مي‏كردند؛ بنابراين، ادعاي تماس موقّت و مساس محدود و معدود آتش قيامت و نجات پس از آن خالي از هرگونه بيّنه و برهان است و هيچ ارزش علمي ندارد.
تذكّر: در جمله (فلن يُخْلِفَ اللّهُ عَهده) تصريح به اسم ظاهر «الله» با امكان اكتفا به ضمير، براي تعليل است؛ يعني مقتضاي الوهيت وفاي به عهد و عدم تخلّف از آن است[سوره توبه، آيه ۷. ].

سایت هدانا برگرفته از تسنيم، جلد ۵ صفحه ۳۳۲.

🔗 لینک کوتاه
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
۰ (۰ رای)

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.