وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

موسيقى حرام چیست

موسيقى حرام چیست

آثار موسيقى

پرسش ۲۸۲ . درباره موسيقى و دليل حرمت آن توضيح دهيد؟

«وَ مِنَ النّاسِ مَنْ يَشْتَرِى لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ »۲۰۸ ؛ «و برخى از مردم سخنان بيهوده را مى خرند تا مردم را از روى نادانى، از راه خدا گمراه سازند».

«موسيقى» ـ يا «موسيقيا» ـ واژه اى يونانى است كه در فرهنگ لغت، معادل «غنا» است ؛ ولى در حوزه مفاهيم دينى و اصطلاح فقه، با يكديگر تفاوت دارد. «غنا» در اصطلاح شرعى عبارت است از: «آوازى كه از حنجره آدمى بيرون آمده و در گلو چرخانده (چهچهه ) شود و در شنونده حالت سرور و وجد ايجاد كند و مناسب با مجالس لهو و خوش گذرانى باشد». اما موسيقى به «صوت و آهنگى گفته مى شود كه از آلات موسيقى، پديد آيد». بر اين اساس بين موسيقى علمى و موسيقى فقهى، عموم و خصوص مطلق است.۲۰۹

در قرآن چند آيه در اين مورد نازل شده است كه با توجه به بعضى از آيات قرآن و احاديث، حرمت غنا و موسيقى لهوى، به خوبى ثابت مى شود.۲۱۰ افزون بر آن، تمامى فقيهان شيعى نيز بر حرمت موسيقى و غنا اتفاق نظر دارند.۲۱۱

با بررسى كوتاه در قرآن و روايات و سخن روان شناسان، مى توان موارد ذيل را از فلسفه هاى حرمت موسيقى دانست:

۱. انسان را به فساد و فحشا گرايش مى دهد.۲۱۲

۲. او را از ياد خدا غافل مى سازد.۲۱۳

۳. بر روان و اعصاب، تأثير سويى دارد.۲۱۴

در زمينه غنا و موسيقى توجه به چند نكته بايسته است:

يكم. هر نوع آواز و آهنگى، حرام شمرده نمى شود ؛ بلكه تنها آهنگ هاى مناسب با مجالس لهو و فساد، مشمول حرمت است و گوش دادن به آهنگ هايى كه از اين مشخصه عارى بوده و يا مشكوك به نظر مى رسد، اشكال ندارد.

دوم. طرب و لهو، دو واژه كليدى است كه در باب غنا و موسيقى به كار مى رود. «طرب» به حالت سبك وزنى و سبك عقلى گفته مى شود كه در اثر شنيدن آواز يا آهنگ، در روان و نفس آدمى پديد مى آيد و او را از حد اعتدال خارج مى كند. اين امر تنها به حالت شادى اختصاص نمى يابد ؛ بلكه ممكن است از آهنگ هاى غم و حزن آور نيز به دست آيد.۲۱۵

«لهو» سازگارى و هم نوايى آواز و آهنگ نواخته شده با مجالس فساد و خوش گذرانى است ؛ بدين معنا كه ممكن است نغمه اى طرب انگيز نباشد ؛ ولى از نغمه هايى باشد كه فقط در جلسات فاسقان و هواپرستان رايج باشد، به اين آهنگ لهوى مى گويند و اگر از هر دو مشخصه (طرب و لهو ) برخوردار باشد، به آن مطرب لهوى مى گويند.

تمامى مراجع تقليد، «لهوى بودن» را جزء و قيد موسيقى حرام مى دانند ؛ ولى در قيد «طرب انگيزى» اختلاف نظر دارند.۲۱۶

سوم. آلات موسيقى دو قسم است: آلات مختص حرام؛ آلات مشترك.

«آلات مختص» به آلاتى از موسيقى گفته مى شود كه نوعا در لهو و لعب به كار مى رود و منفعت حلالى در بر ندارد.

«آلات مشترك» به آلاتى از موسيقى گفته مى شود كه هم براى منافع مشروع و حلال به كار مى رود و هم براى منافع نامشروع و حرام.

استفاده از آلات مختص به هيچ وجه جايز نيست ؛ ولى آلات مشترك بستگى به كيفيت نواختن آن دارد.

بيشتر مراجع تقليد۲۱۷ استفاده از آلات مشترك را به طور مطلق حرام نكرده اند ؛ بلكه براساس كيفيت نواختن آن فتوا داده اند.۱

۲۰۸. لقمان ۳۱ ، آيه ۶.

۲۰۹. ر.ك: امام خمينى، المكاسب المحرمة، ج۱، ص۲۲۴ـ۱۹۸ ؛ حسينى، على، الموسيقى، ص۱۶و۱۷ ؛ تبريزى،استفتائات، س۱۰۴۶و۱۰۴۷و۱۰۴۸ ؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س ۹۷۴ و ۹۷۸ و ۹۷۹.

۲۱۰. رك: لقمان ۳۱ ، آيه ۶ ؛ فرقان (۲۵ )، آيه ۷۲ ؛ مؤمنون (۲۳ )، آيه ۳ ؛ حج (۲۲ )، آيه ۳۰ ؛ قصص (۲۸ )، آيه ۵۵.

۲۱۱. عده اى از فقيهان دين در كتب استدلالى خود و برخى از نويسندگان در نوشته هاى فارسى اظهار مى دارند كه دو تن از فقيهان شيعى فيض كاشانى و محمد باقر سبزوارى قائل به حليت غنا هستند ؛ ولى با كمى تأمل و درنگ در كلام آنان، در خواهيم يافت كه آنان نيز در اصل حرمت غنا ترديدى ندارند و تنها در برخى ويژگى ها و خصوصيات با آنان اختلاف نظر دارند. ر.ك: سيدابوالقسم، خويى، مصباح الفقاهه، ج ۱، باب الغناء ؛ امام خمينى، المكاسب المحرمة، ج ۱، باب الغناء.

۲۱۲. در حديثى از نبى اكرم (صلی الله علیه و آله)  آمده است: «الغِناءُ رُقِيَّةُ الزِّنا» ؛ «غنا نردبان زنا است»: بحارالانوار، ج ۷۶، باب ۹۹، الغناء.

۲۱۳. در آيه ۶ از سوره «لقمان» يكى از عوامل گمراهى از سبيل الهى «لهو الحديث» دانسته شده و «لهو» آن چيزى است كه انسان را به خودش آنچنان مشغول كند كه باعث غفلت و بازماندن از كارهاى مهم تر شود، و در روايات اسلامى از آن به «غنا» تفسير شده است: وسائل الشيعه، ج ۱۲، باب ۹۹، ابواب مايكتسب به.

۲۱۴. ر.ك: تفسير نمونه، ج ۱۷، ص ۲۴.

۲۱۵. المكاسب المحرمه، ج ۱، باب الغناء.

۲۱۶. آيات عظام سيستانى، تبريزى، وحيد و مكارم، موسيقى لهوى را حرام مى دانند ؛ اگرچه طرب انگيز نباشد.

۲۱۷. آيه اللّه  بهجت و آيه اللّه  صافى، استفاده از هر نوع آلات موسيقى را حرام مى دانند.

منبع: سایت هدانا، پرسمان.

🔗 لینک کوتاه

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.