وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

مقام و حال در عرفان

مقام و حال در عرفان

مقامات و احوال

پرسش ۱۷ . مقامات و احوال در كلمات عرفا به چه معنا است؟

براى «مقام» و «احوال» تعاريف گوناگونى در كتاب هاى اهل عرفان مطرح شده است۱۷۱. به طور كلى فرق «احوال» با «مقامات» در رسوخ و عدم آن است. اگر امرى در سالك وجود داشته ولى غير ثابت باشد، به آن حال گويند و اگر راسخ و ثابت باشد «مقام» گويند.

بنابر تعريف ديگر مى توان گفت: منازل و مراحلى را كه عارف و صوفى براى رسيدن به مقصود در طريقت ـ از خلوت و ذكر قلبى و توجه به باطن و مداومت فكر به منظور حصول انصراف از محسوسات و چله نشينى و ورود در حلقه ذكر و نياز و امثال آن از عبادات و مجاهدات و رياضت ها ـ طى مى كند، «مقام» نامند.

امّا «احوال» ثمره عمل است و از فضل خداوند متعال و لطف وى به دل بنده بى تعلق و مجاهدت و كوشش او ناشى مى شود.
«احوال» موهبتى است الهى كه بر اثر كسب مقامات به سالك عنايت و تفضّل مى شود.۱۷۲

البته آنچه در نزد عارف مهم تر است، مقام مى باشد، نه حال؛

چنان كه مولوى نيز در ابيات زير به آن اشاره كرده است:

حال چون جلوه ست زآن زيبا عروس
وين مقام آن خلوت آمد با عروس
جلوه بيند شاه و غير شاه نيز
وقت خلوت نيست جز شاه عزيز
جلوه كردن خاص و عامان را عروس
خلوت اندر شاه باشد با عروس
هست بسيار اهل حال از صوفيان
نادر است اهل مقام اندر ميان۱۷۳ 

۱۷۱. به عنوان نمونه نگا: حياة القلوب فى كيفية الوصول الى المحبوب …هامش، ج۲؛ قوت القلوب، ص۷۴؛ رساله كلمة التصوف، ص۲۹۲؛ احياء علوم الدين، ج۴، صص۱۳۹ و ص۱۵۲؛ تذكرة الاولياء، ص۴۴۰.
۱۷۲. كشف المحجوب، صص۲۲۴ ـ ۲۲۶؛ عوارف المعارف هامش، ج۴؛ احياء علوم الدين، صص ۲۸۱ و ۴۴۹.
۱۷۳ . مثنوى معنوى، دفتر۱، ابيات ۱۴۳۵ ـ ۱۴۳۸.

  • منبع: هدانا برگرفته از پرسمان، کتاب پرسش ها و پاسخ ها «عرفان و عشق»  .

حتما بخوانيد

ویژه نامه عرفان و مکاتب عرفانی

[به این نوشته امتیاز بدهید]
[total: 0 امتیاز: ۰]

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.