وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

كيفيت عطش و تشنگى در كربلا چگونه بوده است

كيفيت عطش و تشنگى در كربلا چگونه بوده است

عطش در كربلا

 

كيفيت عطش و تشنگى در كربلا چگونه بوده است؟

 

از گزارش‌هاى معتبر تاريخى، چنين به دست مى‌آيد كه سه روز قبل از شهادت امام حسين (عليه‌السلام)  (در روز هفتم محرّم) دستورى از عبيداللّه‌ بن زياد از اين قرار به عمر بن سعد ابلاغ شد كه: «بين حسين و آب فاصله انداز و مگذار كه قطره‌اى از آن بنوشند» و اين عمل را نوعى انتقام در مقابل بستن آب بر عثمان تلقى كرد!![۱۰۷]

 

 ابن سعد به مجرد دريافت اين دستور، عمرو بن حجاج را با پانصد سوار، مأمور مراقبت از شريعه فرات به منظور جلوگيرى از دسترسى امام (عليه‌السلام)  و يارانش به آب كرد.[۱۰۸] در اين دو سه روز امام (عليه‌السلام)  و يارانش از طرق مختلف سعى در دسترسى به آب داشتند؛ زيرا تحمل تشنگى در آن بيابان سوزان ـ به ويژه با آن كاروان مشتمل بر زنان و كودكان ـ بسيار طاقت فرسا بود.

 

  در برخى از گزارش‌ها چنين آمده است: امام حسين (عليه‌السلام)  در محدوده اردوگاه خود اقدام به حفر چاه‌هايى كرده بود؛ اما وقتى گزارش آن به ابن زياد رسيد و او دستور شدّت عمل بيشتر و ممانعت از حفر چاه را به ابن سعد ابلاغ كرد.[۱۰۹]

 

 همچنين گزارشى از حمله شبانه حضرت عباس (عليه‌السلام)  به همراه سى سوار و بيست پياده به پرچمدارى نافع بن هلال به فرات در منابع معتبر نقل شده است. آنان پس از درگيرى با گروه عمرو بن حجاج، موفق به پر كردن بيست مشك آب مى‌شوند.[۱۱۰]

 

زمان دقيق اين گزارش نقل نشده است؛ اما در آن عبارت «ولمّا اشتد على الحسين و اصحابه العطش» (چون تشنگى بر حسين و يارانش فشار آورد) آمده است.

 

  برخى از گزارش‌ها حكايت از ريختن آب از سوى امام (عليه‌السلام)  بر چهره خواهرش زينب (عليهاالسلام)  در روز عاشورا دارد؛ زيرا وقتى او اَشعار آن حضرت مبنى بر نزديك بودن شهادتش را شنيد، از حال رفته بود.[۱۱۱]

 

 اين گزارش اجمالاً دلالت بر وجود آب در شب عاشورا مى‌كند؛ علامه مجلسى در بحارالانوار مسأله عدم مضيقه آب را در صبح روز عاشورا ـ حتى براى آشاميدن ـ با صراحت بيشترى مطرح مى‌كند. در اين گزارش چنين آمده است:

 

  «ثم قال لاصحابه: قوموا فاشربوا من الماء يكن آخر زادكم و توضؤوا و اغتسلوا و اغسلوا ثيابكم لتكون اكفانكم ثم صَلّى بهم الفجر»[۱۱۲]؛

 

«سپس امام (عليه‌السلام)  به اصحاب خود فرمود: برخيزيد و آب بنوشيد كه آخرين آذوقه شما از دنيا است و وضو بگيريد و غسل كنيد و لباس‌هاى خود را با آن بشوييد تا كفن‌هاى شما باشد. آن‌گاه امام (عليه‌السلام) نماز صبح را با آنان به جماعت خواند».

 

  از عبارت «يكن آخر زادكم» و نيز از گزارش‌هاى مربوط به روز عاشورا چنين استفاده مى‌شود كه پس از اتمام اين ذخيره آبى، ديگر دسترسى به آب ميسّر نشد و امام (عليه‌السلام)  و ياران و خاندانش در آن گرماى طاقت فرساى كربلا تا هنگام شهادت، علاوه بر مبارزه سنگين با دشمن با تشنگى شديد نيز دست به گريبان بودند.

 

  علامه مجلسى رحمه‌الله در ادامه گزارش خود سخن از ريشخند يكى از لشكريان عمر بن سعد به نام تميم بن حصين خزارى به ميان آورده كه مى‌گويد:

 

  «اى حسين، و اى ياران حسين! آيا به آب فرات نمى‌نگريد كه چگونه همانند شكم مار مى‌درخشد؛ به خداوند سوگند از آن قطره‌اى نخواهيد آشاميد تا آنكه مرگ را دريابيد!»[۱۱۳]

 

 حرّ نيز در روز عاشورا و در هنگام نصيحت به كوفيان، آنان را به جهت ممانعت از دسترسى امام (عليه‌السلام)  و يارانش به آب فرات توبيخ كرده است.[۱۱۴]

 

همچنين گزارش تلاش امام (عليه‌السلام)  براى به دست آوردن آب و ممانعت شمر از آن و ريشخند او به آن حضرت و نفرين امام (عليه‌السلام)  بر او در برخى از منابع آمده است.[۱۱۵]

 

 علامه مجلسى رحمه‌الله روايتى را نقل مى‌كند كه مضمون آن درخواست عباس براى مبارزه و مأمور شدن او از طرف امام (عليه‌السلام)  به منظور آوردن آب براى اطفال و كودكان حرم مى‌باشد. همان‌گونه كه مشهور است، عباس (عليه‌السلام)  موفق به آورن آب نشد و در راه بازگشت به شهادت رسيد.[۱۱۶]

[۱۰۷]. بلاذرى، ج ۳، ص ۱۸۰.

[۱۰۸]. همان‌ها.

[۱۰۹]. الفتوح، ج ۵، ص ۹۱: «… فقد بلغنى ان الحسين يشرب الماء هو و اولاده و قد حفروا الآبار و نصبوا الاعلام فانظر اذا ورود عليك كتابى هذا فامنعهم من حفر الآبار ما استطعت و ضيق عليهم و لا تدعهم يشربوا من ماء الفرات قطرة واحدة».

[۱۱۰]. وقعة الطف، ص ۱۵۲.

[۱۱۱]. تاريخ يعقوبى، ج ۲، ص ۲۴۴؛ وقعة الطف، ص ۲۰۱؛ لهوف، ص ۱۰۴.

[۱۱۲]. بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۱۷.

[۱۱۳]. بحارالانوار، ج ۴۴، ص ۳۱۷.

[۱۱۴]. انساب الاشراف، ج ۳، ص ۱۸۹؛ الارشاد، ص ۴۵۳.

[۱۱۵]. ابوالفرج اصفهانى، مقاتل الطالبيين، ص ۸۶؛ به نقل از: بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۵۱.

[۱۱۶]. بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۴۱ و ۴۲.

 

 

منبع: سایت هدانا برگرفته از پرسش ها و پاسخ ها «ویژه محرم»

 

حتما بخوانيد

 

ویژه نامه محرم و صفر

🔗 لینک کوتاه

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.