وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

شفاعت در عقاید شیعه و اهل سنت

شفاعت در عقاید شیعه و اهل سنت

شفاعت نزد شيعه و اهل سنت

 

 

چگونه مى توان ثابت كرد شفاعت اولياى الهى در آخرت حتمى است؟ در حالى كه آيات قرآن حداكثر تنها بر امكان شفاعت دلالت دارد؟

 

نکته:

بسيارى از آيات، بر وقوع و تحقّق شفاعت ـ فراتر از امكان ـ دلالت دارند. اين آيات نه تنها از وجود شافعان خبر مى دهد؛ بلكه مشخصات آنها را هم بيان مى كند:

 «يَوْمَئِذٍ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلاّ مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلاً»[۱۸۹]؛ 

«در آن روز شفاعت سودى ندارد، مگر شفاعت كسى كه خداى رحمان به او اجازه داده و سخن او را پسنديده است».

به كار بردن فعل ماضى در اين آيه، در اصطلاح ادبى بر حتمى بودن وقوع شفاعت دلالت دارد.

آيه «لا يَشْفَعُونَ إِلاّ لِمَنِ ارْتَضى»[۱۹۰] شفاعت شوندگان را توصيف مى كند؛ يعنى، اصل وقوع شفاعت و وجود شفيعان امرى مسلم دانسته شده و به معرفى شفاعت شوندگان پرداخته است.

روايات متواتر از نبى اكرم (صلی الله علیه وآله)  نيز بر وقوع و تحقق آن دلالت مى كند. به همين جهت شفاعت اولياى الهى در روز رستاخيز، امرى قطعى و ثابت و مورد اتفاق مسلمين است.

 

يك. ديدگاه اهل سنت

 

۱. فخر رازى؛ «امت اسلامى اتفاق نظر دارند كه پيامبر اسلام روز رستاخيز حق شفاعت دارد… و معناى شفاعت پيامبر اين است كه گنه كاران را از عذاب دوزخ مى رهاند تا وارد آتش نشوند و آنها هم كه در آن مى سوزند، در پرتو شفاعت پيامبر از آتش دوزخ خارج شده، وارد بهشت مى شوند».[۱۹۱]

 

۲. علامه قوشجى (صاحب شرح تجريد)؛ «مسلمانان شفاعت را به عنوان يك اصل مسلم پذيرفته اند و در باره آن اختلاف ندارند.[۱۹۲]

 

۳. ابن تيميه (از پايه گذاران فرقه وهابيت)؛ «شفاعت، با روايات متواتر و از طريق اجماع اثبات شده و كسانى كه پس از اقامه دليل، چنين موضوعى را انكار كنند، كافر مى شوند».[۱۹۳]

 

نمونه روايات اهل سنّت:

 

از پيامبر اسلام (صلی الله علیه وآله)  نقل كرده اند:

 «ان شفاعتى يوم القيامه لاهل الكبائر من امتى»[۱۹۴]؛

«شفاعت من در روز قيامت براى كسانى از امتم خواهد بود كه مرتكب گناهان بزرگ شده اند».

 

ازپیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) نقل کرده اند:

 «يشفع يوم القيامه الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء»[۱۹۵]؛

«در روز قيامت پيامبران سپس عالمان و سپس شهيدان شفاعت مى كنند» و «يشفع النبيون و الملائكة و المؤمنون»[۱۹۶]؛ «پيامبران، فرشتگان و مؤمنان شفاعت مى كنند».

 

دو. ديدگاه شيعه

 

۱. خواجه نصير طوسى؛ «عقيده به شفاعت از عقايد صحيح اسلامى است؛ خواه به منظور افزايش پاداش باشد و خواه براى اسقاط كيفر».[۱۹۷]

 

۲. علامه حلى رحمه الله؛ «علماى اسلام اتفاق نظر دارند كه پيامبر اسلام در روز رستاخيز حق شفاعت دارد».[۱۹۸]

 

نمونه روايات شيعه:

 

پيامبر اكرم (صلی الله علیه وآله)  فرمود:

«انى لأشفع يوم القيامة فاشفع و يشفع على، فيشفع اهل بيتى فيشفعون»[۱۹۹]؛

«من در روز قيامت شفاعت مى كنم و على هم شفاعت مى كند و اهل بيت من نيز شفاعت مى كنند و پذيرفته مى شود».

 

حضرت على (علیه السلام)  فرمود:

«ثلاثة يشفعون الى اللّه عزوجل: فيشفعون الانبياء ثم العلماء ثم الشهداء»[۲۰۰]؛

«سه دسته در پيشگاه خداوند شفاعت مى كنند و شفاعت آنان پذيرفته مى شود: پيامبران، دانشمندان دينى، شهدا».

 

امام صادق (علیه السلام)  مى فرمايد:

«من انكر ثلاثة فليس من شيعتنا: المعراج و المسائلة فى القبر و الشفاعة»[۲۰۱]؛

«هر كس سه چيز را انكار كند، از شيعيان ما نيست: معراج، سؤال قبر و شفاعت».

 

امام باقر (علیه السلام)  نيز فرموده است:

«مؤمنى كه از همه كمتر شفاعت مى كند، سى تن را شفاعت مى كند».[۲۰۲]

 

[۱۸۹]. طه ۲۰، آيه ۱۰۹.
[۱۹۰]. «شفاعت نمى كنند مگر براى كسى كه مورد پسند خداوند باشد»: انبياء ۲۱، آيه ۲۸.
[۱۹۱]. تفسير مفاتيح الغيب، ج ۳، ص ۶۳، تفسير آيه ۴۸ و يا ۱۲۳ بقره.
[۱۹۲]. شرح تجريد، ص ۵۰۱.
[۱۹۳]. الرسائل الكبرى، رساله استغاثه، ج ۱، ص ۴۸۱.
[۱۹۴]. مسند احمد بن حنبل، ج ۳، ص ۲۱۳؛ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۱۴۴۱.
[۱۹۵]. سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۱۴۴۳.
[۱۹۶]. صحيح بخارى، ج ۹، ص ۱۶۰؛ مسند احمد، ج ۳، ص ۹۴.
[۱۹۷]. شرح تجريد الاعتقاد، ص ۲۶۲.
[۱۹۸]. كشف المراد، ص ۲۶۲.
[۱۹۹]. مناقب ابن شهر آشوب، ج ۲، ص ۱۵.
[۲۰۰]. صدوق، خصال، ص ۶۲۴.
[۲۰۱]. صدوق، امالى، ص ۱۷۷.
[۲۰۲]. كافى، ج ۸، ص ۱۰۱.

 

منبع: هدانا برگرفته از پرسش ها و پاسخ ها«دعا و توسل».

حتما بخوانيد

ویژه نامه امامت پژوهی

🔗 لینک کوتاه

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.