وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

شرح حال پدر آیت الله سید علی آقا قاضی/ دستورالعمل میرزای شیرازی به آیت الله سيدحسين قاضى طباطبائى

گويند زمانى كه آيت‏ الله سيدحسين قاضى قصد داشت، سامرا را ترك كند و به سوى تبريز، زادگاه خودش حركت نمايد، استادش ميرزاى شيرازى به وى فرمود: «در شبانه‏ روز يك ساعت را براى خودت بگذار!»

شرح حال پدر آیت الله سید علی آقا قاضی/ دستورالعمل میرزای شیرازی به آیت الله سيدحسين قاضى طباطبائى

سيدحسين قاضى طباطبائى‏؛ اين بزرگوار- پدر آيت ‏الله سيدعلى ‏آقا قاضى- فقيهى ژرف‏انديش بود. در سال ۱۲۵۴ ق در تبريز متولد شد و در اين شهر از محضر بزرگانى استفاده شايان نمود. پس از مهاجرت به عتبات عاليات در خدمت اساتيد هم‏چون آيت‏ الله ميرزامحمد حسن شيرازى، آخوندملاحسينقلى همدانى و امامقلى نخجوانى به كسب علوم اسلامى پرداخت.

گويند زمانى كه آيت‏ الله سيدحسين قاضى قصد داشت، سامرا را ترك كند و به سوى تبريز، زادگاه خودش حركت نمايد، استادش ميرزاى شيرازى به وى فرمود: «در شبانه‏ روز يك ساعت را براى خودت بگذار!»

يك سال بعد، چند نفر از تجار تبريز به سامرا مشرف مى‏شوند و با آيت ‏الله ميرزامحمدحسن شيرازى ملاقات مى‏كنند و چون ميرزا از آنان احوال شاگرد مبرّز خويش را جويا مى‏شود، چنين پاسخ مى‏دهند: «يك ساعتى كه شما نصيحت فرموده‏ايد، تمام اوقات ايشان را گرفته و در شب و روز با خداى خود مراوده دارند.»[الذريعه الى تصانيف الشيعه، ج ۸، ص ۱۸.]

شهيد بزرگوار آيت‏الله سيدمحمدعلى قاضى طباطبائى در شرح‏ حال ايشان مى‏نويسد:

«مرحوم آقاى حاج ‏ميرزاحسين‏ آقا قاضى با برادر سابق‏الذكرشان [ميرزارحيم‏] نواده دخترى مرحوم حاج‏ ميرزامهدى قاضى مى ‏باشند ولادت شريفش سال هزار و دويست و پنجاه و چهار هجرى، بعد از آن مسافرت عراق فرموده و در قبه مقدسه سامره سال‏ها به تحصيل علوم دينيه اشتغال و خدمت آيت ‏الله ميرزامحمدحسن شيرازى رحمه ‏الله تلمذ نموده، بعد از مدتى مراجعت به تبريز كرده و چندى با كمال تصور و تقدم و جلالت قدر رابطه با مردم داشته، اخيراً بساط معاشرت چيده و مدت‏ها در گوشه عزلت و وحدت مشغول مجاهده و تصفيه باطن و ترك و تجريد بوده و با بسى از اهل الله ملاقات نموده و به مقامات عاليه رسيده، شخصى بوده جامع علم و عمل و اخلاق مرضيه و حسن معاشرت، جلالت وجه و مناقبت كثيره، سال هزار و سيصد و هشت هجرى در تبريز وفات و بعد نجف اشرف نقل شده. از آثار ايشان است: تفسير فاتحه ‏الكتاب و تفسير سوره انعام.»[خاندان عبدالوهابيه، نسخه خطى ..]

فرزندان آيت ‏الله سيد حسين قاضى طباطبائى:

۱- آيت‏الله سيدعلى ‏آقا قاضى‏

شرح حال مرحوم آيت‏ الله سيدعلى‏ آقا قاضى در كتب مختلف نوشته شده است امّا آنچه از قلم شهيد آيت ‏الله سيدمحمدعلى قاضى به رشته تحرير درآمده اعتبار و سنديت تاريخى دارد كه تيمناً عين عبارات آن بزرگوار آورده مى‏شود:

«آقاى حاج‏ ميرزاعلى‏ آقا قاضى طباطبائى عالم عامل، اديب، شاعر، فقيه، محدث، عارف متأله، در لغت عربيه و املاء و انشاء و نظم مهارت عجيبى دارند و فقيهى ساده و محدثى متتبّع متظع مى‏باشند. واقعاً بى ‏اغراق مفخر سادات طباطبائيه هستند، افاض الله علينا من‏ بركاتهم. ولادتشان در سال هزار و دويست و هشتاد و پنج هجرى در تبريز واقع شده، بعد از بلوغ و رشد مشغول تحصيل علوم اديبّه و دينيه شرعيه گرديده، مدتى در خدمت والدشان به استفاده و استفاضه ظاهرى و باطنى اشتغال داشته، بعد به عتبه مقدسه نجف اشرف در عراق منتقل شده، زمانى به حوزه درس مرحوم آيت ‏الله شيخ‏ محمدحسن مامقانى حاضر گشته، بعدها به طهاره اعراق اصّليه رجوع فرموده و بساط تنعم چيده و دست و دامن صفت زايد از لذايذ دنيويه شسته وانشانده و به كلى از تهيه اسباب عاريه منقطع و با تمام اركان مشغول اصلاح نفس و تصفيه باطن گرديده و به خدمت جمعى از اكابر اولياء رسيدند، من جمله سال‏هاى دراز، خدمت مرحوم حاج ‏سيداحمد كربلائى مجتهد رحمه ‏الله، كه از اكابر و اولياء و از تلامذه‏ى مرحوم مبرور آخوندملاحسينقلى همدانى بوده ‏اند رسيده و از انوار قدسيه ايشان انتظائه و استفاضه نموده‏اند. و حضرت ايشان با برادرشان آقاميراحمد قاضى متولد سنة هزار و دويست و نود و سه هجرى قمرى نواده دخترى مرحوم حاج ‏ميرزامحسن قاضى اعلى‏ الله مقامه مى‏باشند و از اولادشان آقاسيدمحمدتقى و آقاسيدمهدى نواده دخترى مرحوم آقاميرزامحمدعلى قاضى (قدس‏ سره) مى‏باشند.»[همان منبع.]

۲- سيداحمد قاضى طباطبائى‏

آن بزرگوار مانند پدر و برادر بزرگوارش در زمره علماى ربانى، به صدق و صفا مشهور و به زهد و عزلت از دنيا معروف بود. از هياهو كناره گزيده در منزل خود به تزكيه نفس و تهذيب روح مشغول بوده است. استاد سيدمحمدحسين قاضى در كتاب آيت‏ الحق مى‏نويسد: من مدتى كه در تبريز بودم، نديدم بستر خوابى براى ايشان بگسترانند.[آيت‏الحق، ص ۱۳۲ ..]

مرحوم آقاسيداحمد قاضى داراى شخصيتى جامع بود و افزون بر احاطه بر علوم نقلى، منبر وعظ و ارشاد را فراموش نمى‏كرد و شنوندگان را از درياى علوم اسلامى سيراب مى‏نمود.

او در فهم و تفسير قرآن داراى برجستگى خاصى بود. مجلس تفسير ايشان هر صبح دوشنبه برگزار مى‏شد و تا نزديكى ظهر ادامه مى‏يافت. علامه سيدمحمدحسين طباطبائى با اينكه بيش‏تر روزها را در روستاى شادآباد مى‏گذراند ولى از اين مجلس كه در تبريز بود، غيبت نمى‏كرد و مقيد بود كه در آن شركت كند.

مرحوم شيخ‏ محمد رازى نويسنده كتاب گنجينه دانشمندان در معرفى ايشان مى‏نويسد:

«مرحوم سيدالاعلام، حاج ‏سيداحمد قاضى طباطبائى، عابدى عالم و زاهدى كامل بود كه در تبريز سكونت داشت و از اجتماع كناره گرفته و در گوشه منزل خود به انزوا و تزكيه نفس و تهذيب روح و اخلاق خود پرداخته بود. قصه ‏اى با اين نويسنده دارد كه مناسب است آن را بنگارم. در ماه شعبان ۱۳۶۹ قمرى، در فصل تابستان بنابر دعوت بعضى اهل علم تبريز مسافرت به آن سامان نموده و به يكى از دانشمندان معروف تبريز وارد و مورد احترام روحانيون و علماى تبريز واقع و از چند مسجد تبريز دعوت براى تبليغ ماه رمضان شدم. دو روز به ماه رمضان مانده چند نفر از رفقاى روحانى قم كه به آن‏جا آمده بودند به ديدنم آمده و گفتند: از حاج‏ سيداحمد قاضى ملاقات كرده ‏اى؟

گفتم: ايشان نيامدند به ديدن من و گفتند: آقاى قاضى منزوى است؛ جايى نمى‏رود؛ پيرمرد است؛ خوب است ديدنى از ايشان نماييد. گفتم: عيبى ندارد؛ مى‏رويم.

به اتفاق آن چند نفر به منزل آن مرحوم رفتيم. مرا معرفى كردند. به من بسيار توجه و محبت فرمودند. نزديك ظهر برخاستيم برويم، به من فرمودند: بالام (يعنى جانم) شما باشيد! آقايان خداحافظى كرده، رفتند. مرحوم قاضى به من خيلى التفات كرده و پس از پذيرايى فرمودند: بالام براى چه به تبريز آمدى؟

گفتم: هواى تهران و قم گرم بود؛ آمدم تبريز هواخورى.

فرمود: ديگر بگو! گفتم: ماه رمضان منبر هم بروم.

گفتند: اين را بگو! اما بالام يك سؤال دارم؛ راست بگو!

گفتم: ان‏شاءالله راست مى‏گويم! گفتند بگو ببينم هيچ در عمرت به خودت منبر رفته ‏اى كه مى‏ خواهى به مردم منبر بروى؟ گفتم: نه. گفت: بالام پس اول به خودت برو، بعد به ديگرى! گفتم: به چشم. و با اين جمله كلام ايشان هواى منبر رفتن از سر من پريد و نتوانستم ديگر در تبريز بمانم. همان روز از تبريز به تهران آمده و آن سال را در منزل مانده و به خودم منبر رفتم.

فرزند برومند ايشان آيت ‏الله سيدحسين قاضى طباطبائى تبريزى از علماء بزرگوار قم و افاضل اصحاب و مبرّزين تلاميذه مرحوم آيت‏الله سيدمحمد حجت بوده‏اند. در سال (۱۳۱۷ ق) در تبريز متولد شده و مدتى از محضر مرحوم حاج ‏ميرزاعلى ‏اصغر ملكى و آيت ‏الله‏ ابوالحسن انگجى استفاده نموده و بعد به نجف اشرف عزيمت نموده و از مباحثات مرحوم شيخ‏ احمد كاشف‏الغطاء، مرحوم ميرزاعلى ايروانى، آقاضياءالدين عراقى و آقاسيدابوتراب خوانسارى استفاده كرد، آن‏گاه به مشهد رضوى مشرف و به دروس مرحوم آقاحسين قمى و آقازاده خراسانى و ميرزامهدى اصفهانى حاضر شده و در تاريخ (۱۳۵۴ ق) به قم مشرف و يك سال از مرحوم آقاشيخ ‏عبدالكريم حايرى بهره ‏مند گرديد. و بعد به تدريس فقه و اصول اشتغال داشتند. آثار علمى ايشان عبارتند از: رساله در ربا، رساله در جمع اخبار طينت و خلفت ارواح و ابدان. آن جناب در شب سه‏شنبه ۲۶ ربيع‏الثانى ۱۳۹۳ وفات نموده و در قبرستان حايرى در مقبره مرحوم والدش به خاك سپرده شد.»(۱)– گنجينه دانشمندان، جلد ۲، ص ۲۲۸ ..

شجره نامه آیت الله قاضی

آيت‏الله سيدعلي قاضى طباطبائى در تعليقه‏اى كه بر كتاب ارشاد شيخ‏مفيد نگاشته‏اند، نسب شريف خويش را چنين مرقوم فرموده‏اند:

اقلّ الخليفه، السيد على بن المولى الحاج الميرزا حسين بن الميرزا احمد قاضى بن الميرزا رحيم القاضى بن الميرزا تقى القاضى بن الميرزا محمد القاضى بن الميرزا محمدعلى القاضى بن الميرزا صدرالدين محمد بن الميرزا يوسف نقيب‏الاشرف بن الميرزا صدرالدين محمد بن مجدالدين بن سيداسماعيل بن الامير على‏اكبر بن الامير عبدالوهاب بن الامير عبدالغفّار بن سيدعمادالدين امير حاج بن فخرالدين حسن بن كمال‏الدين محمد بن سيدحسن بن شهاب‏الدين على بن عمادالدين على بن سيداحمد بن سيدعماد بن ابى‏الحسن على بن ابى‏الحسن محمد بن ابى‏عبدالله احمد بن محمدالاصغر و يعرف بابن الخزاعيه بن ابى‏عبدالله احمد بن ابراهيم طباطبا بن اسماعيل الديباج بن ابراهيم الغمر بن الحسن المثنّى بن الامام ابى محمد الحسن المجتبى بن الامام الهمام، على بن ابى‏طالب عليه و عليهم‏السلام و امّ ابراهيم بن الحسن فاطمه بنت سيدالشهداء، الحسين بن على عليهم الصلوه والسلام.

[۱] ( ۱)– الذريعه الى تصانيف الشيعه، ج ۸، ص ۱۸.
[۲] ( ۲)- خاندان عبدالوهابيه، نسخه خطى ..
[۳] ( ۱)- همان منبع.
[۴] ( ۲)- آيت‏الحق، ص ۱۳۲ ..
[۵] ( ۱)– گنجينه دانشمندان، جلد ۲، ص ۲۲۸ ..

سایت هدانا برگرفته از کتاب کوه توحید

🔗 لینک کوتاه

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.