وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

رفتن به سایه در احرام

رفتن به سایه در احرام

لگو احکام حج و عمره

محرّمات مخصوص به مردان‏

۱۹- استظلال براى مردان‏

نوزدهم- سايه قرار دادن مرد بالاى سر خود.

۴۶۴- سايه قرار دادن براى مردان، جايز نيست، ولى براى زنها و بچه‏ها، جايز است و كفّاره هم ندارد.

اختصاص حرمت به طىّ منزل‏

۴۶۵- استظلال فقط در حال طى منزل، حرام است؛ اما بعد از منزل كردن در هر مكانى- مانند منى‏، عرفات يا غير آن- مانعى ندارد، و حتى محرم مى‏تواند در محلى كه منزل كرده، در حال راه رفتن، با چتر و مثل آن، بر سر خود سايه قرار دهد؛[۱] پس حركت در منى‏ از چادرها تا قربانگاه و محل‏ جمرات با چتر و غير آن، مانعى ندارد؛ گرچه در حال راه رفتن، احتياط مستحب‏[۲] در ترك است.

 

[۱] ( ۳). آية اللَّه وحيد: استظلال بعد از منزل كردن جايز است اگر چه با سايه متحرك باشد.( مناسك‏ معظم له صفحه ۱۳۵)

آيات عظام: بهجت، تبريزى، خامنه‏اى، سيستانى: احوط آن است كه شخص محرم پس از رسيدن به مكه پيش از انجام مناسك عمره و همچنين در حال احرام در عرفات و منا، از قرار گرفتن در زير سايه‏هاى متحرك مانند اتوبوس مسقف و چتر، اجتناب كند؛ آية اللَّه بهجت: مگر براى حوايج خانه و خيمه.

[۲] ( ۱). آية اللَّه خويى: و در قسمت جديد شهر مكه بنابر احتياط، سوار ماشين سقف‏دار نشوند.( المسائل الشرعيه، ج ۱، ص ۳۳۷).

حركت از زير سايبانهاى منى‏

 

۴۶۶- حركت از زير سايبان‏هاى منى‏ براى محرمى كه به منى‏ مى‏رود هرچند هنوز منزل نكرده باشد، مانع ندارد.[۱]

 

[۱] ( ۲)- به مسأله قبل مراجعه شود.

استظلال در مكه‏

 

۴۶۸- محرم مى‏تواند بعد از رسيدن به مكه ولو در محله‏هاى جديد كه از مسجدالحرام دور هستند، براى رفتن به مسجدالحرام در ماشين‏هاى مسقّف سوار شود يا زير سايه برود.[۱] ۴۶۹- مكه منزل است و به محض وصول به آن- ولو قبل از رسيدن به محل اسكان و استقرار- استظلال مانع ندارد.[۲]

 

[۱] ( ۴)- جهت تفصيل اين مسأله به ذيل مسأله ۴۶۵ مراجعه شود.
[۲] ( ۵)- تذكر: جهت تفصيل نظرات به ذيل مسأله ۴۶۵ مراجعه شود؛

هر چند از اطلاق منزل به مكه، استفاده مى‏شود كه به محض وصول به مكه، احكام منزل، بر آن مترتب مى‏شود؛ فقط حضرت آية اللَّه خويى فرموده‏اند: بنابر احتياط تا وارد شدن به مكه متيقن سابق استظلال نكند.

استظلال در مكه بعد از احرام حج‏

 

۴۷۰- كسانى كه در مسجدالحرام و نقاط ديگر مكه براى حج محرم مى‏شوند، تا عرفاً در مكه هستند و در حال سير براى خارج شدن از مكه نيستند، مى‏توانند استظلال نمايند.[۱]

 

[۱] ( ۶)- به مسأله ۴۶۵ مراجعه شود.

آية اللَّه مكارم: در مكّه مانعى ندارد هر چند در حال حركت به سوى عرفات باشد.
 

احرام در مسجدالحرام و استظلال تا منزل‏

 

۴۷۱- كسانى كه از مسجدالحرام براى حج محرم مى‏شوند مى‏توانند در بازگشتِ به منزل، در ماشين سقف‏دار سوار شوند و در آن جا پياده شوند؛ ولى اگر از اول قصد عرفات داشته باشند و نمى‏خواهند در منزل پياده شوند، بنابر احتياط، سوار نشوند.[۱]

 

[۱] ( ۱)- به مسأله ۴۷۲ مراجعه شود.

آية اللَّه فاضل، آية اللَّه مكارم: در هر دو فرض مانعى ندارد.
 

 

استظلال از مسجد تنعيم در احرام عمره مفرده‏

 

۴۷۲- با توجه به اين‏كه تنعيم جزو مكه شده و مكه منزل است، استظلال در مكه براى كسى كه از تنعيم محرم شده است، مانع ندارد.[۱]

 

[۱] ( ۲)- آيات عظام: بهجت، تبريزى، خامنه ‏اى، سيستانى: به احتياط واجب، استظلال نكند. آية اللَّه خويى: تا ورود به مكه متيقّن سابق.

سايه ثابت و متحرك‏

 

۴۷۳- در حرمت استظلال، فرقى بين سايه متحرك- مثل چتر و ماشين مسقّف- و سايه ثابت،[۱] مثل پل و غيره، نيست؛ و نيز فرقى بين اجبار و اختيار نيست؛[۲] ولى بر عبور از زير پل‏هايى كه در جاده‏ها هست، استظلال صادق نيست.

 

[۱] ( ۳)- آيات عظام بهجت، تبريزى، خامنه‏اى، خويى، سيستانى، فاضل، مكارم، نورى: عبور از زير سايبانِ‏ثابت اشكال ندارد.

آية اللَّه گلپايگانى: احتياط آن است كه به اختيار خود، روز از آن تونل‏هايى كه صدق رفت و آمد در منزل نمى‏كند، نرود.( آراء المراجع، ص ۱۷۸).
[۲] ( ۴)- آية اللَّه سيستانى: در فرض اجبار قطعاً حرام نيست.

سوار شدن بر ماشين مسقف بدون توجه‏

 

۴۷۴- اگر كسى بدون توجه، در روز سوار ماشين سقف‏دارى كه حركت مى‏كند شود، بايد بعد از توجه، بلافاصله پياده شود؛ و اگر تأخير كند، بايد كفّاره بدهد؛ ولى سوار و پياده شدن از ماشين مسقّف در حالى كه ايستاده است، مانع ندارد.

 

 

سايه جانبى‏

 

۴۷۸- در وقت طى منزل، استظلال به پهلوى محمل، كناره ماشين و هر چيزى كه بالاى سر نباشد، بنابر احتياط ترك شود، اگرچه جايز بودنِ آن، خالى از قوت نيست.[۱]

 

[۱] ( ۲). آيات عظام: بهجت، تبريزى: بنابر احتياط، ترك شود؛ آية اللَّه خويى: اگر تأثير در گرما يا سرما يا باد دارد، جايز نيست.

آية اللَّه خامنه‏اى: قرار گرفتن در سايه ديوار و درخت و مانند آنها و نيز عبور از زير سقف‏هاى ثابت مانند پل و تونل، حتى در روز اشكال ندارد.

آيات عظام: صافى، گلپايگانى، فاضل، مكارم، نورى: جايز است؛ آية اللَّه سيستانى: براى پياده مطلقاً جايز است و سواره احتياط كند، مگر سايه سر و سينه را نگيرد.
 

 

تابش عمودى و افقى خورشيد

 

۴۷۹- در استظلال، فرقى بين سايه حاصل از تابش عمودى يا مايل خورشيد، نيست.[۱]

 

[۱] ( ۳)- به مسأله قبل مراجعه شود.

سايه بر شانه‏

 

۴۸۰- اگر سايه فقط بر شانه بيفتد و بر سر نيافتد، استظلال‏[۱] صدق نمى‏كند.

 

[۱] ( ۴)- آيات عظام: بهجت، خويى: فرقى نمى‏كند. آيات عظام: تبريزى، سيستانى، فاضل: بنابر احتياط.

حكم بين الطلوعين‏

 

۴۸۱- بين الطلوعين از نظر جواز و عدم جواز استظلال جزو شب است يا روز؟[۱]

 

[۱] ( ۵). آيات عظام: بهجت، سيستانى، صافى، مكارم: جزء شب است. آيةاللَّه تبريزى: مبنى بر احتياط است.

حكم استظلال در فرض احرام از راه دور با نذر

 

۴۸۲- احرام از جاهاى دور- مثل تهران- با نذر جايز است، و نذر، صحيح و عمل به آن لازم است؛[۱] و اگر راه ديگرى جز سفر با هواپيما و وسايل مسقف نباشد، بايد بروند، ولى براى حركت زير سقف، بايد كفّاره بدهند.

 

[۱] ( ۱). آية اللَّه سيستانى: نذرِ احرام قبل از ميقات، براى كسى كه مى‏داند ناچار مى‏شود زير سقف برود محل‏اشكال است.( ملحق مناسك).

آية اللَّه فاضل: صحت نذر براى كسى كه مى‏داند بايد در روز با وسيله مسقّف حركت كند محل اشكال است. بلى اگر بداند كه براى احرام عمره تمتّع نمى‏تواند به يكى از مواقيت معروفه برود، نذر اشكال ندارد و معصيت هم نكرده است، ولى احتياط آن است كه در ادنى‏الحل تجديد احرام كند. و در هر صورت كفّاره زير سقف رفتن را بايد بدهد.
 

۴۸۳- در فرض قبل حتى‏الامكان بايد از راهى برود كه در طى منزل، زير سايه قرار نگيرد؛[۱] و اگر راهى براى زير سقف قرار نگرفتن نباشد و قبل از نذر به آن التفات داشته، معصيت كرده؛[۲] زيرا عمداً خود را به ارتكاب محرّمات احرام، مبتلا كرده است.[۳]

 

[۱] ( ۲). آيات عظام فاضل، نورى: مى‏تواند از راهى برود كه زير سايه قرار بگيرد؛ مانند تونل و پل و زير درخت، از سايه‏هاى ثابت.
[۲] ( ۳). آية اللَّه فاضل: به حاشيه مسأله قبل مراجعه شود.
[۳] ( ۴). آيات عظام: تبريزى، خويى، مكارم: ظاهر اين است كه معصيت نكرده است، ولى براى استظلال اضطرارى كفّاره بايد بدهد.

استظلال در شب و هواى ابرى‏

 

۴۸۴- استظلال در شب،[۱] خلاف احتياط است گرچه جايز بودن آن، به ‏نظر بعيد[۲] نيست؛

بنابراين، جواز نشستن محرم در هواپيما و ماشينى كه شب حركت مى‏كند، بعيد نيست و استظلال در هواى ابرى‏[۱] در روز، جايز نيست، مگر ابر به‏طورى تيره‏[۲] باشد كه استظلال صدق نكند.

 

 

[۱] ( ۵). آية اللَّه بهجت: استظلال در شب نيست و مانع ندارد و ظاهرِ مجموعِ روايات و مقتضاى اصل، اختصاص‏ممنوعيت به سايه انداختن از آفتاب است.( مناسك، س ۵۰).
[۲] ( ۶). آية اللَّه تبريزى: بنابر احتياط در حرمت استظلال فرقى بين شب و روز نيست.

آية اللَّه خامنه‏ اى: احوط آن است كه در شب‏هاى بارانى و سرد، از سوار شدن به اتوبوس مسقف و مانند آن اگر براى فرار از باران و سرما باشد اجتناب كند.

آية اللَّه خويى: مراد از استظلال تحفظ از آفتاب و سرما و گرما و باران و باد و مانند آنها است. پس اگر هيچكدام از آنها نباشد، به نحوى كه وجود و عدمِ سايبان يكسان باشد اشكال ندارد، و در اين حكم بين شب و روز فرقى نيست.( مناسك، مسأله ۲۷۰). و در فرض شك در اين كه آيا مظله وجود و عدمش يكسان است يا نه استظلال جايز است.( استفتائات آخر مناسك، چاپ ۲۱، ص ۳۲۵).

آية اللَّه وحيد: جايز نبودن استظلال در شب مورد اشكال است، و احتياط واجب ترك آن است.( مناسك فارسى معظم له صفحه ۱۳۵)

آية اللَّه سيستانى: سوار شدن در ماشين سقف‏دار و مانند آن در شب و بين الطلوعين و روزهايى كه ابر غليظ مانع تابش خورشيد باشد، در صورتى كه بارانى نباشد اشكال ندارد و اگر بارانى باشد كفّاره دارد و به احتياط واجب جايز نيست.( مناسك، مسأله ۲۷۰).

آية اللَّه مكارم: جايز است مگر در شب‏هاى بارانى كه بايد كفّاره بدهد و در روزهاى كاملًا ابرى و بين الطلوعين نيز استفاده از ماشين سرپوشيده مانعى ندارد.

 

[۱] ( ۱)- آية اللَّه بهجت، اگر طورى باشد كه تظليل صادق نباشد اشكال ندارد.
[۲] ( ۲)- آية اللَّه تبريزى، آية اللَّه خويى: استظلال در روز ابرى هم جايز نيست.

آية اللَّه سيستانى: اگر ابر تيره باشد كه‏اشعّه آفتاب را به‏كلّى پوشانده باشد و باران نباشد اشكال ندارد.

آية اللَّه صافى، آية اللَّه گلپايگانى: در جواب استظلال در روز ابرى فرموده‏اند: استظلال در هواى ابرى در روز جايز نيست.( مناسك فارسى، ص ۱۸۴).

آية اللَّه مكارم: تيره بودن ابرها لازم نيست، منظور نبودن سايه است.

استظلال با عذر

 

۴۸۵- در صورت وجود عذر- مثل شدت گرما يا شدت سرما يا بارندگى- استظلال جايز است، ولى كفّاره دارد.

استظلال در حال خواب‏

 

۴۸۶- افرادى كه شب با ماشين مسقف حركت مى‏نمايند؛ اگر قبل از طلوع آفتاب به خواب بروند و بعد از طلوع آفتاب بيدار شوند، براى مدتى كه خواب بوده‏اند، يا ماشين ايستاده بوده، كفّاره واجب نيست؛ ولى اگر بعد از بيدار شدن و التفات و قبل از ايستادن ماشين، استظلال شده ولو اضطراراً، كفّاره واجب است.[۱]

 

[۱] ( ۳)- مراجعه به مسأله ۴۸۷ و ۴۸۸ شود.

آية اللَّه تبريزى: در فرض مزبور بنا بر احتياط براى استظلال در شب بايد كفّاره بدهند.

آية اللَّه مكارم: در اين صورت كفّاره‏اى لازم نيست.

كفاره سايه قرار دادن‏

 

۴۸۷- كفاره سايه قرار دادن در حال طى منزل، يك گوسفند است، چه با عذر باشد و چه با اختيار، بنابر احتياط[۱] واجب.

 

[۱] ( ۱). آيات عظام بهجت، تبريزى، خامنه ‏اى، خويى، سيستانى، صافى، فاضل، گلپايگانى، مكارم، نورى: كفاره آن يك گوسفند است و فرقى بين اختيار و اضطرار نيست.

كفايت يك كفّاره در هر احرام براى استظلال‏

 

۴۸۸- در احرام عمره، اقوى كفايت يك گوسفند است، هر چند بيش از يك مرتبه استظلال نموده باشد؛ و همچنين است احرام حج.[۱]

 

[۱] ( ۲). آية اللَّه سيستانى: ولى احتياط مستحب اين است كه براى هر روزى يك كفّاره بدهد.( مناسك، مسأله ۲۷۱).

منبع: سایت هدانا برگرفته از مناسك حج با حواشى و مطابق با فتاوای دوازده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: خامنه ای، سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، وحید خراسانی، بهجت،فاضل ، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

حتما بخوانيد

ویژه نامه احکام حج و عمره

ویژه نامه احکام جامع سایت هدانا

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.