قرآن کریم: «...الحَمدُ لِلَّهِ الَّذي هَدانا لِهٰذا وَما كُنّا لِنَهتَدِيَ لَولا أَن هَدانَا اللَّهُ...» اعراف/43

اطاعت زن از شوهر تا چه حدی است

صفحه اصلی/1- احكام/زن و شوهر/اطاعت زن از شوهر تا چه حدی است
  • اطاعت زن از شوهر تا چه حدی است
اطاعت زن از شوهر تا چه حدی استReviewed by مهدي يوسف وند on Apr 10Rating: 2.0

اطاعت زن از شوهر تا چه حدی است

اطاعت از هیچ کسی در معصیت خداوند جایز نیست. امام علی علیه السلام:  لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ. امالی صدوق، ص 370. در معصیت خداوند اطاعت از مخلوق نیست . یعنی نه شوهر می تواند در کاری که گناه هست همسر خود را اجبار کند مثل بی حجابی و نه طن وظیفه ای دارد که سخن شوهرش را عمل نماید.در مواردی اطاعت از شوهر لازم نیست که با انجام اموری مانند واجبات مثل : حج واجب، صله رحم نسبت به پدر و مادر و برادر و خواهر و امثال آن به مقدار لازم، فراگرفتن احکام اسلام مانند رفتن به مسجد و امثال آن، تهیه اجناس ضروری منزل در حالی که مجبور باشد، شرکت در انتخابات و راهپیمایی های ضروری و همچنین در مورد مراجعه به پزشک مخالفت کند.

لازم به ذکر است: اطاعت زن از شوهر مربوط به حقوق زناشویی و بیرون رفتن از منزل است، در کارهای دیگر اطاعت بر او واجب نیست هر چند بهتر است زن و مرد در تمام مسایل با هم تفاهم داشته باشند.

طبق نظر آيت الله مكارم شيرازي

حضرت آیت الله مکارم شیرازی

اطاعت نکردن از شوهر در غیر واجبات و مستحبات

پرسش : آیا اطاعت نکردن زن از شوهر در غیر مسائل واجب و مستحب، حرام است؟
پاسخ : اطاعت زن از شوهر مربوط به حقوق زناشویی و بیرون رفتن از منزل است، در کارهای دیگر اطاعت بر او واجب نیست هر چند بهتر است زن و مرد در تمام مسایل با هم تفاهم داشته باشند.

مواردی که اطاعت از شوهر واجب نیست

پرسش : در چه مواردی اطاعت از شوهر واجب نیست؟
پاسخ : در مواردی اطاعت از شوهر لازم نیست که با انجام اموری مانند واجبات (حج واجب، صله رحم نسبت به پدر و مادر و برادر و خواهر و امثال آن به مقدار لازم)، فراگرفتن احکام اسلام مانند رفتن به مسجد و امثال آن، تهیه اجناس ضروری منزل در حالی که مجبور باشد، شرکت در انتخابات و راهپیمایی های ضروری و همچنین در مورد مراجعه به طبیب مخالفت کند. استفتائات.

مسأله ـ زنى که عقد دائم شده بنا بر احتیاط واجب نباید بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود، یا کارى در خارج خانه انتخاب کند (خواه اجازه لفظى باشد، و یا از قرائن معلوم شود که او راضى است).
سؤال ـ لطفآ به سؤالات زیر پاسخ دهید :
الف) آیا زوجه حق دارد بدون رضایت شوهر از منزل خارج شود؟
جواب : بنابر احتیاط واجب باید اجازه بگیرد؛ مگر براى کارهاى واجب شرعى، یا نیازها و ضرورت‌هاى مادّى و معنوى زندگى.
ب) در صورتى که بدون رضایت شوهر منزل را ترک کند و تمکین ننماید، و تقاضاى مکرّر بازگشت همسرش را بى پاسخ بگذارد، آیا ناشزه محسوب مى‌شود؟
جواب : چنین زنى ناشزه است.
ج) در شرایط فوق، آیا زوجه استحقاق دریافت نفقه دارد؟
جواب : قدر مسلّم از نشوز و عدم تمکین، که موجب سلب حقّ نفقه مى‌شود، عدم تمکین در برابر تمتّعات جنسى است؛ بنابراین نفقه در فرض بالا، یعنى خروج از منزل، ساقط نمى‌شود (بنابر احتیاط واجب).
سؤال ـ آیا زن بدون رضایت شوهر مى‌تواند براى فعّالیّت‌هاى اقتصادى، سیاسى و اجتماعى، از منزل خارج شود؟
جواب : در صورتى که براى یک هدف مادّى یا معنوى ضرورى خارج شود، اشکال ندارد. همچنین در صورتى که زن در عقد ازدواج چنین حقّى براى خود قائل شده باشد، اشکال ندارد.
سؤال ـ در صورتى که مهر حالّ (نقد) باشد زوجه غیر مدخوله حق دارد تا گرفتن مهریّه تمکین نکند؛ امّا آیا این حق را هم دارد که در غیر تمکین نیز از زوج اطاعت نکند؛ مثلا منزل پدر و مادر خود بماند، و هر جا که مایل بود برود، و هر کار که خواست انجام دهد، و با این حال مطالبه نفقه نماید؟

جواب : باید به وظایف دیگر خود عمل کند، تنها مى‌تواند تمکین را منوط به گرفتن مهر کند، آن هم در صورتى که مهرحالّ بوده و قرائنى دالّ بر تأخیر آن نبوده باشد.
سؤال ـ زنى پس از فوت شوهرش با برادر همسر مرحومش ازدواج مى‌کند، آیا مى‌تواند شبهاى جمعه براى قرائت فاتحه به مزار شوهر اوّل برود؟
جواب : با اجازه شوهر اشکال ندارد.
سؤال ـ آیا زنان مى‌توانند بدون اجازه و رضایت همسران خویش، که افرادى مؤمن و متدیّن مى‌باشند، در مسجد فعّالیّت کنند؟ به گونه‌اى که امورات یک مسجد را کاملا در دست بگیرند. در حالى که این کار موجب اختلاف خانوادگى مى‌شود.
جواب : بدون اجازه همسر جایز نیست؛ ولى رفتن به مسجد براى فرا گرفتن احکام و معارف دین جایز است.
سؤال ـ شخصى دوازده سال قبل به همسرش پیشنهاد مى‌کند که از تهران مهاجرت کنند؛ امّا زن حاضر به این هجرت نمى‌شود، و مرد هجرت مى‌کند. اکنون مرد، به بهانه این که زن اطاعت نکرده، نه نفقه مى‌پردازد و نه طلاق مى‌دهد، حکم این مسأله چیست؟
جواب : در صورتى که در ازدواج قرار داد خاصّى براى محلّ سکونت زن نباشد، زن موظّف است در محلّ سکونت تابع مرد باشد؛ مگر این که ضرر و زیان مهمّى براى او داشته باشد.
سؤال ـ آیا اطاعت نکردن زن از شوهر در غیر مسائل واجب و مستحب حرام است؟
جواب : اطاعت زن از شوهر مربوط به حقوق زناشوئى و بیرون رفتن از منزل است، در کارهاى دیگر اطاعت بر او واجب نیست، هر چند بهتر است که زن و مرد در تمام مسائل با هم تفاهم داشته باشند.
سؤال ـ در صورتى که مرد با رفتن زنش به دانشگاه، اداره، و هر محیط دیگرى مخالف باشد، زن شرعآ چه وظیفه‌اى دارد؟

جواب : باید رضایت شوهر را جلب کند؛ مگر این که در عقد ازدواج شرط کرده باشد.
سؤال ـ اگر شوهر اجازه انتخاب شغلى به همسر خود بدهد، آیا بعد از طىّ مراحل خاصّگزینش وشروع به کار،مى‌تواندممانعت کند،یا اجازه اوّل التزام به تمام لوازم آن است؟
جواب : هر گاه زن قرار دادى با اجازه شوهر نسبت به مدّتى با اداره یا مؤسّسه‌اى بسته، آن قرار داد لازم الاجرا مى‌باشد، و شوهر حقّ ممانعت ندارد. و این در صورتى است که هنگام عقد، اجازه کار زن در خارج از منزل شرط نشده باشد، و الّا احتیاجى به اجازه شوهر در عقد قرار داد نیست؛ ولى در هر حال باید شؤون شوهر و خانواده را رعایت کند.
سؤال ـ اگر زن به خاطر انجام مستحبّات زیاد، دچار خستگى فراوان شود، بطورى که مرد نتواند تمتّعات لازم را ببرد، آیا مرد حق دارد او را از انجام چنین مستحبّاتى نهى کند؟ آیا اطاعت از شوهر در اینجا لازم است؟
جواب : مرد نمى‌تواند او را نهى کند؛ مگر این که بطور کلّى تمتّع از بین برود، و در این صورت چون مزاحم حقّ شوهر است زن بدون اجازه او نمى‌تواند اقدام کند.
مسأله ـ اگر زن در همه کارهایى که در مسائل قبل (به شرحى که گذشت) گفته شد، از شوهر اطاعت نکند گناهکار است و حقّ غذا و لباس و منزل و همخوابى او از بین مى‌رود؛ ولى مهر او از بین نمى‌رود.

کارهاى منزل

مسأله ـ زن وظیفه ندارد خدمت خانه را انجام دهد و غذا تهیّه کند و نظافت و مانند آن را عهده دار شود؛ مگر به میل خود. و اگر مرد او را مجبور بر این کارها نماید، زن مى‌تواند حقّ الزحمه خود را در برابر این کارها از او بگیرد.
سؤال ـ آیا زن مى‌تواند در منزل وظایف خود را انجام ندهد؛ مثلا غذا نپزد، یا خانه را مرتبّ نکند؟ آیا مرد مى‌تواند او را مجبور به انجام این گونه امور بنماید؟
جواب : مرد حق ندارد او را مجبور به این کارها کند؛ مگر این که زن با میل خود این کارها را انجام دهد.

سؤال ـ آیا این شرط، که همسر آینده کارهاى متعارف و معمول منزل را انجام دهد، صحیح است؟ در صورتى که زن به شرط عمل نکند حکم آن چیست؟
جواب : هر گاه شرط کنند، این شرط لازم الاجراست ؛ و در صورت تخلّف احتیاط آن است که زن هزینه آن را بپردازد.
سؤال ـ مى‌دانیم که زن موظّف به انجام کارهاى منزل نیست، حتّى مى‌تواند براى شیر دادن و پرورش طفل از شوهرش اُجرت دریافت کند؛ لکن با توجّه به این که در ایران رسم بر این است که زنان معمولا کارهاى خانه را انجام مى‌دهند و پس از تولّد بچّه، او را نگهدارى نموده و شیر مى‌دهند، آیا مى‌توان گفت که عقد مبنیّآ علیها واقع شده و در نتیجه زن باید کارهاى معمولى خانه را انجام دهد و مزدى هم از شوهرش طلبکار نیست؛ مگر در جایى که خلاف آن ثابت شود؟
جواب : این گونه موارد عقد مبنىٌ علیه نیست، تا حکم شرط ضمن العقد داشته باشد؛ ولى بهتر است مردان و زنان در زندگى مشترک خانوادگى این گونه سخت‌گیرى‌ها را با هم نداشته باشند، تا زندگى خوبى داشته باشند. > احکام بانوان (جدید) > 2ـ اطاعت از شوهر

سؤال 506. موارد اطاعت زن از شوهر کدام است؟

جواب: زنى که عقد دائم شده بنابر احتیاط نباید بدون اجازه شوهر از خانه بیرون رود یا کارى در خارج خانه انتخاب کند (خواه اجازه لفظى باشد و یا از قرائن معلوم شود که او راضى است) و بدون عذر شرعى از نزدیکى کردن او جلوگیرى نکند.

سؤال 507. در صورتى که زن از شوهر اطاعت نکند، آیا مرتکب گناه شده؟

جواب: اگر زن در کارهایى که در سؤال پیش گفته شد اطاعت شوهر نکند گناهکار است و حقّ غذا و لباس و منزل و همخوابى او از بین مى رود ولى مهر او از بین نمى رود.

سؤال 508. چنانچه در امور عادى و مباح نظر پدر دختر و شوهر متفاوت باشد، ترجیح با کدام است؟

جواب: در فرض مسأله اطاعت هیچ کدام لازم نیست; مگر این که مایه اذیت و آزار پدر گردد، که در این صورت اطاعت او واجب است.> احکام خانواده در پرتو فقه اسلامى > 1. محدوده اطاعت

 

ممانعت شوهر از ادامه اشتغال همسر در صورت اجازه اوليه
[حقوق زنان]

پرسش : درباره شغل زن در بيرون از خانه، بفرماييد: الف. اگر شوهر اجازه اتخاذ شغلي را به همسر خود داد آيا بعد از طي مراحلي خاص مي‏تواند بگويد اجازه ادامه کار را نمي‏دهم؟ يا اين که اجازه اول التزام به تمام لوازم آن مي‏باشد؟ ب. آيا بين کار موقت با کار مستمر و هميشگي، تفاوتي وجود دارد؟ ج. آيا بين استخدام توسط اشخاص حقيقي يا حقوقي – خصوصاً دولتي – تفاوتي وجود دارد؟ د. آيا بين کاري که با حق شوهر منافات داشته باشد، با شغلي که چنين منافاتي ندارد فرقي هست؟ ه. آيا بين شغلي که با رها کردن آن به صاحب کار يا ديگران لطمه جدي مي‏خورد با شغلي که چنين نيست فرقي هست؟ (مثل ممنوعيت زن از ادامه تدريس در وسط سال تحصيلي که باعث ضرر زدن به آموزشگاه و محصلين مي‏گردد).
پاسخ : الف. هرگاه زن قراردادی با اجازه شوهر نسبت به مدتی بسته است آن قرارداد لازم‏ الاجراء است و شوهر حق ممانعت از آن را ندارد و اگر قراردادی دارد و می‏تواند استعفا دهد باید استعفا دهد، اما اگر خسارتی از این جهت بر زن برسد شوهر باید خسارت را جبران کند. ب. از جواب بالا معلوم می‏شود. ج. تفاوتی ندارد. د. فرقی ندارد. ه. شوهر باید خسارت ها را جبران کند.

نهی همسر از انجام مستحبات [اطاعت از همسر]

پرسش : اگر زن به خاطر انجام مستحبات زیاد، دچار خستگى مفرط شود به طورى که مرد نتواند تمتّعات لازم را از او ببرد، آیا مرد حق دارد او را از انجام چنین مستحباتى نهى نماید و آیا اطاعت از شوهر در این جا لازم است؟

پاسخ : مرد نمى تواند او را نهى کند مگر به طور کلّى تمتّع از بین برود و در این صورت چون مزاحم حقّ شوهر است زن بدون اجازه او نمى تواند اقدام کند.

تقابل امر شوهر با امر ولی فقیه [اطاعت از همسر]

پرسش : اگر امر شوهر در تقابل با امر ولی فقیه قرار بگیرد اطاعت از کدامیک لازم است؟
پاسخ : در مسئله مربوط به حکومت باید از ولی فقیه پیروی شود.

اجازه از شوهر برای بیرون رفتن در دوران نامزدی [اطاعت از همسر]

پرسش : در دوران نامزدی که زن در خانه پدری تشریف دارد هرگونه بیرون رفتن زن باید با اجازه شوهر باشد یا پدر زن؟ اگر با مرد باشد در صورت رعایت نکردن زن باتوجه به این نکته در طلاق مهریه شامل زن میشود یانه؟
پاسخ : در این دوران نه نفقه واجب است ونه اجازه گرفتن زن.

منبع: سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی مکارم شیرازی.


مطابق نظر آيت الله سيستانيمطابق نظر آيت الله سيستاني

پرسش: اطاعت زن از شوهر در چه مواردی واجب است؟

پاسخ: تمکین خود برای شوهر واجب است وخارج شدن زن از منزل با اجازه شوهر باشد.

پرسش: اطاعت امر شوهر تا چه اندازه ای است؟ حد آن ذکر شود ؟

پاسخ: اطاعت شوهر فقط در استمتاعات متعارف و اینکه اگر مانع شرعی نباشد بیرون رفتن از خانه با اجازه شوهر باشد. 

منبع: سایت هدانا برگرفته از استفتائات آیت الله العظمی سیستانی.

حتما بخوانيد

*- ويژه نامه احکام ازدواج 

ویژه نامه احکام زن و شوهر

هم‌رسانی، چگونه می‌توانید این مطلب را به دیگران برسانید:
افسرانفیس نماکلوب
۱۳۹۶-۱-۱۹ ۰۹:۳۷:۰۰ +۰۴:۳۰

ثبت ديدگاه

Code Center