وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

استطاعت با شهریه و سایر وجوه شرعی

استطاعت با شهریه و سایر وجوه شرعی
لگو احکام حج و عمره

وجوه شرعيه و استطاعت‏

۶۰- با وجوه شرعيّه- مثل سهم امام عليه‏ السلام و سهم سادات- كسى مستطيع نمى‏شود؛[۱] و اگر حج بجا آورد، كفايت از حَجّةالاسلام نمى‏كند.[۲]

۶۱- كسى كه از وجوه شرعى- نظير خمس و زكات- ارتزاق مى‏كند، اگر از آن وجوه، مقدارى اضافه آيد كه به اندازه مخارج حج باشد، آيا با وجود ساير شرايط، مستطيع مى‏گردد، يانه؟[۳]

 

[۱] ( ۱). آيات عظام بهجت، تبريزى، خامنه ‏اى، خويى، سيستانى، گلپايگانى: به حاشيه مسأله ۷۶ مراجعه شود.

آية اللَّه تبريزى، آية اللَّه خويى: كسى كه مالى را كه بتواند با آن حج به ‏جا آورد، در اختيار دارد هر چند ملك او نباشد ولى تصرفش در آن جايز باشد با تحقق ساير شرايط مستطيع است.

آية اللَّه فاضل: چنانچه به عنوان شهريه يا از روى استحقاق و خدمات دينى از طريق حاكم شرع به او داده شده، مالك مى‏شود و اگر به مقدار حج باشد مستطيع است و بايد حَجّةالاسلام به‏ جا آورد.
[۲] ( ۲). آية اللَّه مكارم: هرگاه در شأن او باشد مانعى ندارد و حج او صحيح است.
[۳] ( ۳). آيت اللَّه خامنه‏اى: اگر استحقاق دريافت را به وجه شرعى داشت و باقيمانده وافى به هزينه حج بود و ساير شرايط را هم دارا بود مستطيع است.

آيات عظام: بهجت، فاضل و مكارم: مستطيع است.

آية اللَّه تبريزى: كسى كه در زمان اخذ زكات و سهم سادات مستحق آن باشد، آن را مالك مى‏شود و جزو تركه او حساب مى‏شود. و اگر با آن كسب كند و از راه كسب يا نماء منافعى داشته باشد، با وجود ساير شرايط مستطيع مى‏شود و در سهم امام عليه السلام چنانچه عين آن باقى باشد، ملك گيرنده نيست و جزو تركه او حساب نمى‏شود و اگر با آن چيزى را خريده و با سهم امام عليه السلام ثمن آن را ادا كرده، آنچه را كه خريده مالك مى‏شود و احكام ملك بر آن بار مى‏شود.

آية اللَّه خويى: عين سهم امام كه به اهل علم براى ارتزاق داده مى‏شود ملك آن‏ها نيست.

آية اللَّه سيستانى: در مورد سهم امام عليه السلام اگر فقط مجاز در تصرف باشد مالك نمى‏شود و جزو تركه نيست و موجب استطاعت نمى‏باشد و اگر از سوى حاكم شرع تمليك شده باشد جزو تركه است و موجب استطاعت و امّا سهم سادات و زكات، اگر مستحق بوده مالك است و جزو تركه است و موجب استطاعت.

 

مستطيع نمودن خود با وام‏

۳/ ۶۱- آيا افرادى كه با شهريه حوزه ارتزاق مى‏كنند، مى‏توانند به وسيله وام خود را مستطيع كنند و حجةالاسلام به‏جا آورند و بدهى آن را از شهريه بپردازند؟[۱]‏

 

[۱] ( ۱). آيةاللَّه بهجت: پس از اخذ وام و فرض حصول استطاعت از ساير جهات مصداق مسأله استطاعت مديون است كه تفصيل آن در مناسك مذكور است.

آيت اللَّه خامنه‏ اى: كسى كه هزينه حج را ندارد اما مى‏تواند آن را قرض بگيرد و بعداً به آسانى قرض خود را ادا كند گرچه واجب نيست قرض كند، اما اگر قرض كرد حج بر او واجب مى‏شود.

آيةاللَّه فاضل: واجب نيست وام بگيرند ولى اگر گرفتند، كفايت از حجةالاسلام مى‏كند.

آية اللَّه مكارم: كفايت نمى‏كند.

 

وجوه شرعى و رجوع به كفايت‏

۷۷- كسى كه از راه كسب يا غير كسب، مخارج حج را دارد ولى مقدارى از مؤونه زندگى خود را از درآمدِ كسب، تأمين كند و در تأمين بقيّه، به شهريه نيازمند باشد، مستطيع نيست.[۱]

[۱] ( ۱). نظر مراجع عظام در ذيل مسأله ۷۶ بيان شد.

رجوع به کفایت

۷۶- يكى ديگر از شرايط استطاعت، «رجوع به كفايت» است؛[۱] يعنى حج‏ گزار بعد از بازگشت از حج، تجارت، يا زراعت، يا صنعت، يا منفعت ملك- مثل باغ و دكان- داشته باشد، به ‏طورى كه براى زندگانى، به شدت و حرج نيفتد؛ و اگر قدرت بر كسبِ لايق به حالش هم داشته باشد، كافى است؛[۲] و اگر بعد از مراجعت، نياز به مثل زكات و خمس و ساير وجوه شرعيه داشته باشد، كفايت نمى‏كند؛[۳] بنابراين بر طلاب و اهل علمى كه در بازگشت از حج، نياز به شهريّه دارند،[۴] حج واجب نيست.[۵]

[۱] ( ۱). آية اللَّه بهجت: اظهر اعتبار رجوع به كفايت است؛ به اين معنا كه به سبب حج، از غنا به فقر يا از فقر به ‏اوسع از آن، واقع نشود.( كتاب حج، ص ۲۶).
[۲] ( ۲). آية اللَّه فاضل: و همچنين اگر از طريق زكات يا خمس و يا استعطا، امور خود را اداره كند، كافى است وهمچنين كسى كه آنچه دارد در راه حج خرج كند زندگى او قبل و بعد از حج تفاوتى نكند، حج بر او واجب مى‏شود و نيز بر طلاب كه با شهريه اداره مى‏شوند؛ چنانچه هزينه حج و مخارج خانواده خود را داشته باشند يا به عنوان روحانى مشرّف شوند حج واجب است و از حَجّةالاسلام كفايت مى‏كند.
[۳] ( ۳). آيات عظام تبريزى، خويى، سيستانى: كسى كه از وجوه شرعيه، مانند خمس و زكات و امثال اينهازندگى خود را اداره مى‏كند و بر حسب عادت مخارجش بدون مشقت، مضمون و حتمى باشد، در صورتى كه داراى مقدارى پول گردد كه وافى به هزينه حج و مخارج عيالش باشد، بعيد نيست حج بر او واجب باشد، و همچنين است كسى كه شخص ديگر در تمام مدت زندگى او، مخارجش را متكفل باشد و همچنين كسى كه اگر آنچه دارد در راه حج صرف كند زندگى بعد از حجّش با قبل از آن تفاوتى نكند.

آية اللَّه خامنه ‏اى: اگر بعد از مراجعت، زندگى آنها با شهريه اداره مى‏شود، كفايت مى‏كند و حج واجب است.
[۴] ( ۴). آية اللَّه بهجت: اگر زندگى آن‏ها با وجوهات، بر حسب عادت بدون مشقّت مضمون و حتمى باشد. در صورتى كه داراى مقدارى پول گردد كه وافى به هزينه حج و مخارج عيالش باشد حج بر او واجب است.( مناسك، مسأله ۲۵).
[۵] ( ۵). آية اللَّه صافى: ولى رعايت احتياط به اين‏كه به نحوى خود را واجد شرط استطاعت نمايد، ترك نشود.

آية اللَّه گلپايگانى: افرادى كه از وجوه خاصّى مثل سهم سادات و وجوهات شرعيه و نذورات استفاده مى‏كنند؛ مانند طلّاب و سادات و اشخاص ديگرى كه مورد توجّه مردم هستند، در صورتى كه هزينه حج آية اللَّه مكارم: در تمام مواردى كه افراد به عنوان خدمه يا روحانى يا غير آن به حج مى‏روند، چنانچه زندگى خانواده آن‏ها در همان مدت تأمين باشد حجشان حَجةالاسلام و تأمين زندگى آنها در بازگشت شرط نيست. و مخارج عيالات را تا بازگشت داشته باشند، بعيد نيست كه حج بر آنان واجب باشد.

 

دستگردان براى حصول استطاعت‏

۷۹- افرادى كه امور خود را از وجوه شرعيّه مى‏گذرانند، بنابر احوط[۱] با دستگردانِ هزينه حج، مستطيع نمى‏شوند.

[۱] ( ۳). تفصيل اين مسأله و نظر مراجع در ذيل مسأله ۷۶ گذشت.

منبع: سایت هدانا برگرفته از مناسك حج با حواشى و مطابق با فتاوای دوازده نفر از مراجع معظم تقلید/ متن اصلی از رساله امام خمینی و مُحشی حضرات آیات: خامنه ای، سیستانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی، نوری همدانی، وحید خراسانی، بهجت،فاضل ، خویی، گلپایگانی، تبریزی.

حتما بخوانيد

ویژه نامه احکام حج و عمره

ویژه نامه احکام جامع سایت هدانا

     

[به این نوشته امتیاز بدهید]
[total: 0 امتیاز: ۰]

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.