وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

آيا موقف حساب در قيامت همان ميزان است يا با هم تفاوت دارند؟

آيا موقف حساب در قيامت همان ميزان است يا با هم تفاوت دارند؟

در موقف «ميزان» عمل سنجيده مى‏شود. اما در موقف «حساب» عامل و عمل كننده به سنجش در مى‏آيند. اين موقف نيز از توقفگاه‏هاى سخت قيامت است كه مى‏بايست خود را براى آن آماده كرد:

(اقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسابُهُمْ وَ هُمْ فِى غَفْلَهٍ مُعْرِضُونَ) «حساب مردم نزديك شده در حالى كه آنها در غفلت و روى گردانى‏اند».(۱)

در آن روز همه مردمان- بجز گروهى كه قبلاً استثنا شده بودند- در دادگاه عدل الهى حاضر مى‏شوند و پاسخ‏گو خواهند بود:

(وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ) «آنها را نگهداريد، كه بايد بازپرسى شوند».(۲)

روزى كه كتاب‏ها بيرون مى‏آيند: «وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ»(۳) «در آن هنگام كه نام‏هاى اعمال گشوده مى‏شود».

و هر كس كتاب خود را به گردن خود دارد: (وَ كُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ فِى عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيامَهِ كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً)(۴) «و هر انسانى، اعمالش را بر گردنش آويخته‏ايم و روز قيامت، كتابى براى او بيرون مى‏آوريم كه آن را در برابر خود، گشوده مى‏بيند كتابت را بخوانى، كافى است كه امروز، خود حسابگر خويش باشى».

يعنى در دنيا به دنبال چه كسى بوديد، در آخرت نيز پشت سر او به صحنه قيامت وارد مى‏شويد. مردم به رغم اختلاف‏هاى بسيارى كه دارند، در روز حسابرسى به دو دسته كلى تقسيم مى‏شوند، يا نامه عملشان به دست راست‏شان داده مى‏شود و آنها كسانى‏اند كه موقف حساب را به سلامت گذرانده‏اند و پاداش آنان نيز بهشت برين است و يا نامه عملشان از پشت سر يا به دست چپشان داده مى‏شود و آنها كسانى‏اند كه نقد دنيا را به بيهودگى باخته‏اند و جزاى آنها دوزخ است:

(يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلاً)(۵) «روزى را كه هر گروهى را با پيشوايشان مى‏خوانيم. كسانى كه نامه عملشان به دست راست‏شان داده شود، آن را مى‏خوانند و به قدر رشته شكاف هسته خرمايى به آنان ستم نمى‏شود».

(يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لا تَخْفى مِنْكُمْ خافِيَهٌ فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هاؤُمُ اقْرَؤُا كِتابِيَهْ إِنِّى ظَنَنْتُ أَنِّى مُلاقٍ حِسابِيَهْ فَهُوَ فِى عِيشَهٍ راضِيَهٍ فِى جَنَّهٍ عالِيَهٍ قُطُوفُها دانِيَهٌ كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِما أَسْلَفْتُمْ فِى الْأَيَّامِ الْخالِيَهِ)(۶)

«در آن روز همگى به پيشگاه خدا عرضه مى‏شويد و چيزى از كارهاى شما پنهان نمى‏ماند. پس كسى كه نامه اعمالش را به دست راستش دهند، فرياد مى‏زند: نامه اعمال مرا بگيريد و بخوانيد، من يقين داشتم كه به حساب كردارم مى‏رسم او در زندگانى رضايت‏بخشى قرار خواهد داشت در بهشتى عالى كه ميوه‏هايش در دسترس است. بخوريد و بياشاميد، گوارا در برابر كردارى كه در روزگاران گذشته انجام داديد».

اين دسته اول، مؤمنانى‏اند كه حسابشان پاك بوده و پاداش نيكو از خداوند متعال دريافت مى‏كنند. اما دسته دوم، گرفتار عمل ناشايسته خود مى‏شوند:

(وَ أَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنِى لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ وَ لَمْ أَدْرِ ما حِسابِيَهْ يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَهَ ما أَغْنى عَنِّى مالِيَهْ هَلَكَ عَنِّى سُلْطانِيَهْ خُذُوهُ فَغُلُّوهُ ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ ثُمَّ فِى سِلْسِلَهٍ ذَرْعُها سَبْعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ إِنَّهُ كانَ لايُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ وَ لايَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ فَلَيْسَ لَهُ الْيَوْمَ هاهُنا حَمِيمٌ وَ لا طَعامٌ إِلاَّ مِنْ غِسْلِينٍ لا يَأْكُلُهُ إِلاَّ الْخاطِؤُنَ)(۷) «اما كسى كه نامه اعمالش را به دست چپش بدهند، مى‏گويد: اى كاش هرگز نامه كردارم را به من نمى‏دادند و نمى‏دانستم حساب من چيست؟ اى كاش مرگم فرا مى‏رسيد مال و ثروتم هرگز مرا بى‏نياز نكرد قدرت من نيز از دست رفت او را بگيريد و در بند و زنجيرش كنيد سپس او را در دوزخ بيفكنند. بعد او را به زنجيرى كه هفتاد ذراع است، ببنديد زيرا او هرگز به خداوند بزرگ ايمان نمى‏آورد و هرگز مردم را بر اطعام مستمندان تشويق نمى‏كرد. از اين رو، امروز هم در اينجا يار مهربانى ندارد و نه طعامى، جز از چرك و خون، غذايى كه جز خطاكاران آن را نمى‏خورند».

ما خداوند را ملاقات مى‏كنيم منتها برخى به پاى خود مى‏روند و به اسم جمال الهى ديدار مى‏كنند و در عيش و رحمت هستند و حسابشان نيز ساده و سريع است اما برخى را مى‏برند و به جلال الهى مى‏برند و به آنها سخت خواهد گذشت:

(يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ مَسْرُوراً وَ أَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً وَ يَصْلى سَعِيراً إِنَّهُ كانَ فِى أَهْلِهِ مَسْرُوراً إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ بَلى إِنَّ رَبَّهُ كانَ بِهِ بَصيراً)(۸) «اى انسان تو با تلاش و رنج به سوى پروردگارت مى‏روى و او را ملاقات خواهى كرد. پس كسى كه نامه اعمالش به دست راستش داده شود، به زودى حساب آسانى براى او مى‏شود و خوشحال به اهل و خانواده‏اش بازمى‏گردد. اما كسى كه نامه اعمالش به پشت سرش داده شود، به زودى فرياد مى‏زند واى بر من كه هلاك شدم و در شعله‏هاى سوزان آتش مى‏سوزد زيرا او در ميان خانواده‏اش پيوسته [از كفر و گناه خود] شادمان بود. او گمان مى‏كرد هرگز بازگشت نمى‏كند آرى، پروردگارش نسبت به او بينا بود».

(۱) انبياء (۲۱)، آيه. ۱
۰۰۰ (۲) صافات (۳۷)، آيه. ۲۴

(۳) تكوير (۸۱)، آيه. ۱۰
۰۰۰ (۴) اسراء (۱۷)، آيه ۱۳-. ۱۴
۰۰۰ (۵) اسراء (۱۷)، آيه. ۷۱
۰۰۰ (۶) حاقه (۶۹)، آيات ۱۸-. ۲۴
۰۰۰ (۷) حاقه (۶۹)، آيات ۲۵- ۳۷ مرحوم سيد بن طاووس از بزرگان دانشمندان شيعه در اعمال شب قدر در كتاب شريف اقبال الاعمال براى آمادگى دعاى خالص مى‏نويسد: اين گونه آيات قرآن كه اشاره به حالات بهشتيان و دوزخيان را دارد، بخوانيد در حالى كه خود را در صحراى محشر فرض مى‏كنيد، از سوى به سمت راست خود نگاه كنيد و آيات ثواب و مربوط به بهشتيان را بخوانيد و با دل خود ملاحظه كنيد كه ديگران در راحت و نعمت هستند. و دستان خود را بر گردن خود قفل كنيد و آيات عذاب را بخوانيد و خود را در عذاب ببينيد و آن‏گاه در پيشگاه خداوند توبه صادقانه كنيد. آرى اگر ما در همين دنيا و به ويژه در شبهاى قدر، حساب خود را پاك كنيم، يقيناً در آن مواقف توقفى به مراتب كوتاه خواهيم داشت.
۰۰۰ (۸) انشقاق (۸۴)، آيات ۶- ۱۵ درباره حساب آيات بسيار است. براى نمونه ر. ك: جاثيه (۴۵)، آيه ۲۹ و ۳۰ رعد (۱۳)، آيه ۴۱ نور (۲۴)، آيه ۳۸- ۳۹ نجم (۵۳)، آيه ۳۱ بقره (۲)، آيه ۲۸۴ زلزال (۹۹)، آيات ۶-. ۸

پرسمان

نظر مخاطبان درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.