وبگاه پاسخگویی به سوالات دینی هدانا

آيا ائمه طاهرين علیهم السلام به پيامبر صلی الله علیه و آله توسل كرده اند؟

آيا ائمه طاهرين علیهم السلام به پيامبر صلی الله علیه و آله توسل كرده اند؟

توسل امير مؤمنان (ع) به رسول خدا (ص) و فرشتگان و انبياء

مرحوم کلینی در کافی آورده است :

مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ عَنْ عِيسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْقُمِّيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ:

كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام يَقُولُ إِذَا فَرَغَ مِنَ الزَّوَالِ- اللَّهُمَّ إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِجُودِكَ وَ كَرَمِكَ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ- بِمُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَ رَسُولِكَ وَ أَتَقَرَّبُ إِلَيْكَ بِمَلَائِكَتِكَ الْمُقَرَّبِينَ وَ أَنْبِيَائِكَ الْمُرْسَلِين‏ ‏…

امام صادق عليه السلام فرمود: امير مؤمنان عليه السّلام بعد از اتمام نماز ظهر اين دعا را مي‌خواند:

خداوندا به تو تقرّب مى‏جويم به وسيله جود و كرمت، تقرّب مى‏جويم به سوي تو به حقّ محمد (كه بنده تو و رسول تو است) و تقرّب مي‌جويم به وسيله فرشتگان مقرّبت و پيغمبران مرسلت.

الكليني الرازي، أبو جعفر محمد بن يعقوب بن إسحاق (متوفاى۳۲۸ هـ)، الأصول من الكافي، ج۲ ، ص۵۴۵، ناشر: اسلاميه‏، تهران‏، الطبعة الثانية،۱۳۶۲ هـ.ش.

مرحوم علامه مجلسي در تصحيح روايت فوق مي‌فرمايد:

باب الدعاء في أدبار الصلوات الحديث الأول: حسن كالصحيح.

مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، ج‏۱۲ ؛ ص۳۳۵، تهران، چاپ: دوم، ۱۴۰۴ ق.

 

 توسل حضرت علي (ع) به رسول خدا (ص) قبل از دفن

بعد از رحلت رسول خدا (صلي الله عليه وآله) امير مؤمنان عليه السلام نخستين فرد از ميان اهل بيت (عليهم السلام) بود كه به آن حضرت توسل نمود در حالي كه تاهنوز بدن شريفش به خاك سپرده نشده بود. اين مطلب در نهج البلاغه در خطبه ۲۳۵ اين گونه آمده‌است:

۲۳۵. ومن كلام له (عليه ‏السلام ) قَالَهُ وَهُوَ يَلِي غُسْلَ رَسُولِ اللَّهِ (صلى‏الله ‏عليه ‏وآله) وَتَجْهِيزَهُ:

«بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدِ انْقَطَعَ بِمَوْتِكَ مَا لَمْ يَنْقَطِعْ بِمَوْتِ غَيْرِكَ مِنَ النُّبُوَّةِ وَ الْإِنْبَاءِ وَأَخْبَارِ السَّمَاءِ خَصَّصْتَ حَتَّى صِرْتَ مُسَلِّياً عَمَّنْ سِوَاكَ وَعَمَّمْتَ حَتَّى صَارَ النَّاسُ فِيكَ سَوَاءً وَلَوْ لَا أَنَّكَ أَمَرْتَ بِالصَّبْرِ وَنَهَيْتَ عَنِ الْجَزَعِ لَأَنْفَدْنَا عَلَيْكَ مَاءَ الشُّئُونِ وَلَكَانَ الدَّاءُ مُمَاطِلًا وَالْكَمَدُ مُحَالِفاً وَقَلَّا لَكَ وَلَكِنَّهُ مَا لَا يُمْلَكُ رَدُّهُ وَلَا يُسْتَطَاعُ دَفْعُهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي اذْكُرْنَا عِنْدَ رَبِّكَ وَاجْعَلْنَا مِنْ بَالِكَ».

از كلام آن حضرت كه بعد از غسل رسول خدا صلي الله عليه وسلم و تجهيز آن حضرت فرمود  اين است: پدر و مادرم فدايت اى پيامبر خدا، همانا با مرگ تو چيزى قطع شد كه با مرگ ديگرى قطع نگشت و آن نبوت و اخبار و آگاهى از آسمان بود.

مصيبت تو اين امتياز را دارد كه از ناحيه‏اى تسلى دهنده است، يعنى پس از مصيبت تو ديگر مرگ‏ها اهميتى ندارد، و از سوى ديگر اين يك مصيبت همگانى است كه عموم مردم به خاطر تو در سوكند. اگر نبود كه امر به صبر و شكيبائى فرموده‏اى و از بى ‏تابى نهى نموده‏اى آن قدر گريه مى‏ كردم كه اشكهايم تمام شود، و اين درد جانگاه هميشه براى من باقى بود، و حزن و اندوهم دائمى، و تازه اينها در مصيبت تو كم بود، اما حيف نمى ‏توان مرگ را باز گرداند و آن را دفع نمود.

و در ادامه فرمودند :

پدر و مادرم فدايت باد، ما را در پيشگاه پروردگارت ياد كن، و ما را از هرگز فراموش منما

نهج البلاغة – خطب الإمام علي (ع)، ج ۲ ، ص ۲۲۸

اين خطبه وتوسل حضرت را علماي اهل سنت همانند: ابن ابي الحديد، عبد الرحمان زجاجي در دو كتابش، و ابن عبد البر نمري قرطبي نقل كرده اند:

إبن أبي‌الحديد المدائني المعتزلي، ابوحامد عز الدين بن هبة الله بن محمد بن محمد (متوفاى۶۵۵ هـ)، شرح نهج البلاغة، ج۱۳، ص۱۳، تحقيق: محمد عبد الكريم النمري، ناشر: دار الكتب العلمية – بيروت / لبنان، الطبعة: الأولى، ۱۴۱۸هـ – ۱۹۹۸م.

البغدادي النهاوندي الزجاجي، عبد الرحمن بن إسحاق، أبو القاسم (متوفاى۳۳۷هـ)،‌ أمالي الزجاجي، ج۱، ص۳۸، دار النشر : طبق برنامه الجامع الكبير.

البغدادي النهاوندي الزجاجي، عبد الرحمن بن إسحاق، أبو القاسم (متوفاى۳۳۷هـ)،‌ أخبار أبي القاسم الزجاجي، ج۱، ص۵۲، دار النشر : طبق برنامه الجامع الكبير.

النمري القرطبي المالكي، ابوعمر يوسف بن عبد الله بن عبد البر (متوفاى ۴۶۳هـ)، التمهيد لما في الموطأ من المعاني والأسانيد، ج۲، ص۱۶۲، تحقيق: مصطفي بن أحمد العلوي، ‏محمد عبد الكبير البكري، ناشر: وزارة عموم الأوقاف والشؤون الإسلامية – المغرب – ۱۳۸۷هـ.

طبق اين روايت، امير مؤمنان عليه السلام به ذات رسول خدا صلي الله عليه وآله متوسل شده و از ايشان شفاعت خواسته است.

توسل امام حسين (ع) به قبر پيامبر (ص)

در باره حضرت سيد الشهدا (عليه السلام) نيز روايت شده است كه ايشان وقتي مي‌خواست از مدينه به سوي مكه خارج شوند، نزد قبر رسول خدا (صلي الله عليه وآله) آمدند و به قبر حضرت توسل كردند.

متن روايت به نقل علامه مجلسي اين است:

فلما كانت الليلة الثانية ، خرج إلى القبر أيضا وصلى ركعات ، فلما فرغ من صلاته جعل يقول : اللهم هذا قبر نبيك محمد ، وأنا ابن بنت نبيك ، وقد حضرني من الأمر ما قد علمت ، اللهم إني أحب المعروف ، وأنكر المنكر ، وأنا أسألك يا ذا الجلال والاكرام بحق القبر ومن فيه إلا اخترت لي ما هو لك رضى ، ولرسولك رضى ….

وقتي شب دوم فرا رسيد، بار دوم به سوي قبر پيامبر (ص) خارج شد و دو ركعت نماز خواند،‌ وقتي از نماز فارغ شد، فرمود:

خدايا اين قبر پيامبرت محمد است و من پسر ايشان هستم، و امري كه خودت مي‌داني برايم پيشامد كرده است. خدايا من معروف را دوست دارم و از منكر بدم مي آيد. اي صاحب جلال و اكرام به حق اين قبر و ‌آن كسي كه در آن مدفون است از تو آنچه را مي‌خواهم كه مورد رضايت توست. …

المجلسي، محمد باقر (متوفاى۱۱۱۱هـ)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج ۴۴ ، ص ۳۲۸، تحقيق: محمد الباقر البهبودي، ناشر: مؤسسة الوفاء – بيروت – لبنان، الطبعة: الثانية المصححة، ۱۴۰۳هـ – ۱۹۸۳م.

اين روايت را ابن اعثم كوفي نيز نقل كرده است.

الكوفي، أبي محمد أحمد بن أعثم (متوفاى۳۱۴هـ)، كتاب الفتوح، ج ۵، ص ۱۹، تحقيق: علي شيري (ماجستر في التاريخ الإسلامي )، ناشر: دار الأضواء للطباعة والنشر والتوزيع ـ بيروت، الطبعة: الأولى، ۱۴۱۱هـ

در سخن امام حسين (عليه السلام) عبارت «بحق القبر ومن فيه» معناي بلندي دارد كه آن حضرت به حق قبر پيامبر و كسي كه در آن دفن شده، يعني وجود مبارك رسول خدا صلي الله عليه وآله (توسل به ذات) از خداوند در خواست مي‌كند.

توسل امام سجاد عليه السلام به اهل بيت

در موارد متعدد از دعاي صحيفه سجاديه آمده است كه امام سجاد (عليه السلام) به پيامبر و اهل بيت (عليهم السلام) متوسل شده و در يكي از دعاهايش (دعاي ۸۷) اين گونه مي‌فرمايد:

إنا نتوسل إليك بمحمد صلواتك عليه وآله رسولك ، وبعلي وصيه ، وفاطمة ابنته ، وبالحسن والحسين ، وعلي ومحمد وجعفر وموسى وعلي ومحمد وعلي والحسن والحجة عليهم السلام أهل بيت الرحمة .

(خدايا) به واسطه محمد (صلي الله عليه وآله) پيامبرت و به وسيله علي وصي او،‌ فاطمه دختر او، به حسن و حسين، علي، محمد، جعفر، موسي، علي بن موسي، محمد، علي، حسن بن علي و حجت (عليهم السلام) كه اهل بيت رحمت هستند، به سوي توسل مي‌جويم.

الصحيفة السجادية، الإمام زين العابدين (ع) ، ص ۱۶۸،‌ تحقيق : الابطحي الإصفهاني، السيد محمد باقر الموحد ناشر : مؤسسة الإمام المهدي (ع) / مؤسسة الأنصاريان للطباعة والنشر – قم – ايران، سال چاپ : ۲۵ محرم الحرام ۱۴۱۱

و يا در قسمت ديگر از دعا مي‌فرمايد:

فإني بمحمد وعلي وأوصيائهما إليك أتوسل ، وعليك أتوكل …

خدايا به محمد و علي و جانشينان آنها به سوي تو متوسل مي‌شوم، و بر تو توكل مي‌كنم …

الصحيفة السجادية (ابطحي) – الإمام زين العابدين (ع) – ص ۲۰۵

در اين دعاها روشن است كه امام سجاد عليه السلام پيامبر و اهل بيت را وسيله خودش در ابراز حاجت و درخواست قرار داده است.

اين چند روايت فقط از باب نمونه بود که ذکر کرديم روايات فراوان ديگر نيز در اين زمينه وجود دارد که ائمه بخاطر گرفتن حاجات به معصوم قبل متوسل مي شدند

 

توسل امام باقر عليه السلام به پيامبر صلي الله عليه و آله

روايتي را کليني درباره توسل امام باقر عليه السلام به پيامبر صلي الله عليه و آله چنين نقل کرده است:
مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ الْحَذَّاءِ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ وَ هُوَ سَاجِدٌ- :

أَسْأَلُكَ‏ بِحَقِ‏ حَبِيبِكَ‏ مُحَمَّدٍ إِلَّا بَدَّلْتَ سَيِّئَاتِي حَسَنَاتٍ وَ حَاسَبْتَنِي حِسَاباً يَسِيراً ثُمَّ قَالَ فِي الثَّانِيَةِ- أَسْأَلُكَ‏ بِحَقِ‏ حَبِيبِكَ‏ مُحَمَّدٍ إِلَّا كَفَيْتَنِي مَئُونَةَ الدُّنْيَا وَ كُلَّ هَوْلٍ دُونَ الْجَنَّةِ وَ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ- أَسْأَلُكَ‏ بِحَقِ‏ حَبِيبِكَ‏ مُحَمَّدٍ لَمَّا غَفَرْتَ لِيَ الْكَثِيرَ مِنَ الذُّنُوبِ وَ الْقَلِيلَ وَ قَبِلْتَ مِنِّي عَمَلِيَ الْيَسِيرَ ثُمَّ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ- أَسْأَلُكَ‏ بِحَقِ‏ حَبِيبِكَ‏ مُحَمَّدٍ لَمَّا أَدْخَلْتَنِي الْجَنَّةَ وَ جَعَلْتَنِي مِنْ سُكَّانِهَا وَ لَمَّا نَجَّيْتَنِي مِنْ سَفَعَاتِ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ‏ «

شنيدم ابو جعفر باقر (ع) در حال سجده مى‏گفت:

«بار خدايا تو را سوگند مى‏دهم به حق محبوبت محمد كه بديهاى مرا به نيكى مبدل سازى و بازجوئى مرا سهل و آسان بگيرى». و بعد شنيدم كه در سجده دوم مى‏گفت: «بار خدايا تو را سوگند مى‏دهم بحق محبوبت محمد كه زحمت دنيا را از دوش من بردارى و از هر هول و هراسى كه در راه بهشت است برهانى». و در سجده سوم مى‏گفت: «بار خدايا بحق محبوبت محمد، گناهان كوچك و بزرگ مرا ببخش و طاعت ناچيز مرا بپذير» و در سجده چهارم مى‏گفت: «بار خدايا بحق محبوبت محمد مرا در بهشت سكنى بده و با رحمت خود، از سوز دوزخ برهان». صلوات خدا بر محمد و آل محمد نثار باد.
كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي (ط – الإسلامية)، ۸جلد، دار الكتب الإسلامية – تهران، چاپ: چهارم، ۱۴۰۷ ق. ج‏۳ ؛ ص۳۲۲

اين چند روايت فقط از باب نمونه بود که ذکر کرديم روايات فراوان ديگر نيز در اين زمينه وجود دارد که ائمه بخاطر گرفتن حاجات به معصوم قبل متوسل مي شدند

🔗 لینک کوتاه

نظر شما درباره این مطلب:

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سایت هدانا منتشر خواهد شد.

آدرس ایمیل شما به صورت عمومی نشان داده نخواهد شد.

بدون نظر
  1. ناشناس می گوید

    امتیاز بینندگان:1 ستاره